Blog | S.S.S | Bizi Takip Edin |

Çeltik Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır?

celtik verimi

Çeltik Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır?

Çeltik yetiştiriciliği, birçok ülke için önemli bir tarım faaliyetidir ve dünya genelinde büyük bir ticari potansiyele sahiptir. Çeltik, dünyada en çok tüketilen gıda maddelerinden biri olan pirincin temel hammaddesidir. Çeltik bitkisi, Oryza sativa adıyla bilinen bir çayır bitkisidir ve suda yetişen bir türdür. Aslında bir tahıl olan çeltik, sulu ortamlarda yetişir ve pirinç tanelerinin kabuklarını oluşturur. Çeltik, sulama gerektiren bir bitki olduğu için nehir vadileri, deltalar ve düşük rakımlı bölgelerde yetiştirilir. Çeltik yetiştiriciliği, yerel ve uluslararası pazarlarda talebin yüksek olması nedeniyle çiftçiler için karlı bir seçenek olabilir.

Çeltik Nerede Yetişttirilir?

Çeltik, dünya genelinde birçok farklı bölgede yetiştirilen önemli bir tarım ürünüdür. Ana vatanı olarak Güney ve Güneydoğu Asya ülkeleri kabul edilir, özellikle Çin, Hindistan, Endonezya, Tayland, Vietnam ve Filipinler gibi ülkelerde çeltik üretimi oldukça yaygındır. Bu bölgeler, çeltiğin en iyi şekilde yetiştiği tropikal ve subtropikal iklim koşullarını sunar. Ancak, çeltik üretimi sadece Asya ile sınırlı değildir. Latin Amerika, Afrika ve hatta Avrupa’nın bazı bölgelerinde de çeltik yetiştiriciliği yapılmaktadır. Türkiye’de ise çeltik üretimi genellikle Karadeniz Bölgesi’nde yoğunlaşır. Özellikle Ordu, Samsun, Çorum, Amasya gibi iller çeltik üretiminde öne çıkar. Karadeniz’in nemli iklimi ve bol yağışları, çeltik yetiştiriciliği için uygun koşullar sağlar. Türkiye’nin diğer bölgelerinde de çeltik üretimi yapılsa da, Karadeniz’in bu alanda öncü konumu dikkate değerdir.

celtik-yetistiriciligi

Çeltik Yetiştiriciliğinde İklim Ve Toprak Yapısı Nasıl Olmalıdır?

İklim olarak, sıcak ve nemli subtropikal veya tropikal iklimler, çeltik bitkisinin en iyi şekilde gelişmesini sağlar. Çeltik, suyun bol olduğu ve yıl boyunca ılıman sıcaklıkların hakim olduğu bölgelerde daha iyi yetişir. Ayrıca, çeltik bitkisi genellikle yaz aylarında yüksek sıcaklıklara ve kış aylarında hafif soğuklara dayanıklıdır. Toprak yapısı açısından, çeltik için uygun topraklar derin, tınlı, nemli ve iyi drenajlı olanlardır. Su geçirgenliği az olan ve besin maddelerince zengin topraklar, çeltik bitkisinin sağlıklı bir şekilde büyümesini ve verimli bir şekilde ürün vermesini sağlar. Ancak, çeltik bitkisi seçici olmayan bir bitki olduğu için, uygun iklim ve toprak koşullarının sağlanmasıyla birlikte, çeşitli bölgelerde başarılı bir şekilde yetiştirilebilir.

Çeltik Yetiştiricliğinde Ekim

Çeltik yetiştiriciliğinde ekim zamanı ve yöntemi, iklim koşullarına, toprak durumuna ve bölgenin özelliklerine göre değişiklik gösterebilir. Genellikle, çeltik ekimi, toprağın ısınmaya başladığı ve su sıcaklığının en az 12 derece olduğu dönemde yapılır. Türkiye’de çeltik ekimi genellikle Mayıs ayının ilk haftalarından sonra yapılır. Ekim yöntemleri arasında serpme, mibzerle ekim ve fideleme yaygın olarak kullanılır. Toprağın hazırlığı ekim öncesinde önemlidir. İlk olarak arazi düzeltilir ve derin sürüm yapılır. Sonrasında tavalar yapıldıktan sonra diskaro veya kazayağı gibi aletlerle işleme yapılır. Tohumluk olarak kullanılacak çeltik tohumları, önceden su içine konularak ön çimlendirme yapılır. Bu süreçte çeltik yanıklık hastalığıyla mücadele amacıyla ilaçlama yapılabilir. Tohumlar tavaya ekildikten sonra su seviyesi ayarlanır ve çimlenme başlar. Sulama, ekim sonrasında bitkinin gelişimine bağlı olarak düzenlenir ve su sıcaklığına dikkat edilir. 

1 Dönüme Ne Kadar Çeltik Tohumu Atılır?

Çeltik ekiminde kullanılacak tohum miktarı, çeşide, ekim zamanına ve toprak verimliliğine bağlı olarak değişir. Küçük daneli çeşitler için dönüm başına yaklaşık 15 kilogram, orta daneli çeşitler için 17-18 kilogram, ve iri daneli çeşitler için ise 20 kilogram tohum ekilebilir. Bu miktarlar, dönüm başına düşen tohum sayısını etkiler. Genellikle, bir metrekareye 500 ila 600 arasında tohum ekilir. Bu, ekim sırasında dikkate alınması gereken önemli bir detaydır çünkü doğru tohum miktarı, bitki yoğunluğu ve sonraki dönemlerdeki yetişme ve verimlilik üzerinde büyük etkiye sahiptir. Bu nedenle, çeltik yetiştiriciliğinde tohum miktarının doğru şekilde belirlenmesi ve uygulanması, başarılı bir üretim için önemlidir.

celtik-yetistiriciligi-nedir

Çeltik Yetiştiriciliğinde Sulama

Çeltik yetiştiriciliğinde sulama, bitkinin büyümesi ve verimliliği üzerinde doğrudan etkili olan bir faktördür.  Sulama, bitkinin gelişme devrelerine bağlı olarak düzenlenmelidir. Çeltik bitkisi, su yüksekliğine göre büyüme gösterir. Genellikle, bitkinin maksimum gelişme devresinde su seviyesi yaklaşık 15 cm civarında tutulmalıdır. Bu, bitkinin sağlıklı bir şekilde büyümesini ve optimum verim elde etmesini sağlar. Hasattan 15-20 gün önce, tavalara su akışı durdurulmalı ve mevcut su boşaltılmalıdır. Bu, danelerin tam anlamıyla dolmasını sağlar ve hasat sırasında kırık oranının artmasını önler. Su kesim zamanı, çeşit ve toprak tipi gibi faktörlere bağlı olarak belirlenir. Genellikle, çiçeklenmeden 30-35 gün sonra hasat için su kesimi yapılabilir.

Sulama suyunun sıcaklığı da önemlidir. En uygun sulama suyu sıcaklığı 25-30 derecedir. Ancak, su sıcaklığının 30 derecenin üzerine çıkması bitkinin verimini olumsuz etkileyebilir. Sulama, bitki gelişiminin her aşamasında dikkatle yapılmalıdır. Fide gelişimi sırasında, su kesilerek tarlanın tamamen kurutulması, yabancı ot tohumlarının çimlenmesini teşvik edebilir ve yeni yabancı otların ortaya çıkmasına neden olabilir. Su yüksekliği arttıkça bitki boyu ve dolayısıyla salkım sayısı azalır. Çeltikte su stresi için en kritik devre, çiçeklenmeden 20 gün öncesinden çiçeklenmeden 10 gün sonrasına kadar olan dönemdir. Bu dönemde sulama düzenli olarak yapılmalı ve su stresi minimize edilmelidir.

Çeltik Yetiştiriciliğinde Gübreleme

Gereğinden fazla gübre kullanımı, çeltik yetiştiriciliği için ciddi sorunlara yol açabilir. Bu, yatma ve fungal hastalıkların (yanıklık hastalığı, kök boğaz çürüklüğü gibi) artmasına, toprağın fiziksel ve kimyasal yapısının bozulmasına, kardeşlenmenin artmasına, verim kayıplarına ve çevre kirliliğine neden olabilir. Çeltik bitkisi gelişme süreci boyunca azota gereksinim duyar. Azot, bitki boyunu artırır, hızlı gelişmeyi teşvik eder, salkımdaki dolu dane oranını ve danenin protein içeriğini artırır. Çeltik yetiştiriciliğinde gübreleme, toprak analizine dayanmalıdır. Toprakta bulunan azot, fosfor ve potasyum miktarına bağlı olarak gübrelemenin yapılması gerekir. Fosfor, kök gelişimi ve erken çiçeklenmeyi teşvik ederken, potasyum yaprak alanını artırır ve yaprak ölümünü geciktirir. Ayrıca çinko eksikliği, çeltik yetiştiriciliğinde sıkça karşılaşılan bir sorundur ve çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilir. Çinko eksikliğinin belirtileri arasında genç yapraklarda renk değişimi, bitki boyunda kısalma ve verim kaybı bulunur. Çinko eksikliği durumunda, çinko içeren gübrelerle tedavi yapılabilir.

celtik-yetistiriciligi-nedir

Çeltik Yetiştiriciliğinde Hasat

Çeltik yetiştiriciliğinde hasat, bitkinin olgunluğa ulaştığı ve danelerin hasat için uygun hale geldiği süreçtir. Genellikle çeltik bitkisi, salkımların %80’inin saman rengini aldığı ve alt kısımlardaki danelerin sert mum dönemine ulaştığı zaman hasat edilmeye uygun hale gelir. Bu aşamada, danelerin rutubet oranı genellikle %22-24 arasındadır. Hasat, çeltik yetiştiriciliğinde birkaç farklı yöntemle gerçekleştirilebilir. Bunlar arasında en yaygın olanları şunlardır:

  • Elle Biçme (Orakla): Geleneksel yöntemlerden biridir ve küçük ölçekli üreticiler tarafından sıklıkla tercih edilir. Bitkiler elle biçme araçlarıyla, genellikle oraklarla, kesilir.

  • Motorlu veya Kendi Yürür Biçme Makineleriyle Biçme: Büyük ölçekli üretimde daha yaygın olan bir yöntemdir. Motorlu veya kendi yürür biçme makineleriyle, bitkiler daha hızlı bir şekilde biçilir.

  • Biçerdöverle Hasat: En modern ve verimli yöntemlerden biridir. Biçerdöverler, tarlada çeltik bitkilerini biçer ve aynı zamanda saplarını da ayrıştırır.

Hasat sürecinde, biçilen saplar güneş altında belirli bir süre kurumaya bırakılır. Kuruma işleminden sonra, saplar toplanır ve harman makinaları veya biçerdöverlerle harman edilir. Bu işlem, danelerin saplardan ayrılmasını sağlar. Erken veya geç hasat dönemlerinde, çeşitli olumsuz etmenlerle karşılaşılabilir. Erken hasatta, daneler olgunlaşmamış olabilir ve bu durum verim ve randımanı düşürebilir. Geç hasatta ise, kuşlar ve kemirgenler gibi hayvanlar zarar verebilir ve kırık dane oranı artabilir. Ayrıca, kurutma işlemi sırasında yaşanabilecek problemler de dikkate alınmalıdır.

1 Dönümden Ne Kadar Çeltik Çıkar?

Çeltik verimliliği ülkelere ve çeşitli faktörlere göre değişiklik gösterebilir. Dünya çeltik verimi genellikle 410 kg/da civarındadır. Ülkemizin ise dekara çeltik verimi genellikle ortalama 780 kg’dır. Bu verim, üretimdeki çeşitlilik, tarım uygulamaları, iklim koşulları ve toprak kalitesi gibi faktörlere bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Bir dönümde ne kadar çeltik elde edileceği, verimliliğe ve tarımsal uygulamalara bağlı olarak değişir.

celtik verimi

Çeltik Yetiştiriciliğinde Görülen Hastalık Ve Zararlılar Nelerdir?

Çeltik yetiştiriciliğinde çeşitli hastalıklar ve zararlılarla mücadele edilmesi gerekebilir. Bunlar arasında en yaygın olanları şunlardır:

  • Yanıklık Hastalığı (Pyricularia oryzae): Yapraklar üzerinde küçük, koyu lekeler şeklinde başlayan ve sonrasında büyüyerek bitkinin tüm yapraklarını kaplayan  fungal bir hastalıktır. Yüksek nem ve sıcaklıkta yaygınlaşır.

  • Kök Boğaz Çürüklüğü (Fusarium moniliforme): Bitkinin kök boğazında görülen ve kökleri çürüterek bitkinin beslenme ve su alımını engelleyen fungal bir hastalıktır. Toprakta uzun süre kalabilen bir patojendir.

  • Bakteriyel Yaprak Leke Hastalığı: Yapraklarda su içeren lekeler oluşturur ve sonrasında yaprakların kurumasına neden olur. 

  • Salyangozlar: Çeltik tarlalarında sıkça görülen zararlılardandır. Yaprakları yiyerek bitkinin büyümesini engellerler ve verimi düşürürler.

  • Yabancı Otlar: Çeltik tarlalarında yabancı otların kontrol altına alınması önemlidir.

Bu hastalıklar ve zararlılarla mücadele etmek için tarla kültürü, doğru gübreleme, uygun sulama yöntemleri ve kimyasal mücadele gibi yöntemler kullanılabilir. Ayrıca, dayanıklı çeşitlerin kullanımı ve rotasyon gibi önlemler alınarak hastalık ve zararlıların yayılması önlenmeye çalışılabilir.

Çeltik Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır?

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön