Blog | S.S.S | Bizi Takip Edin |

Nohut Yetiştiriciliği

nohut-yetistiriciligi

Nohut Yetiştiriciliği

Nohut yetiştiriciliği ülkemizde yoğun olarak yapılmaktadır. Nohut (Cicer arietinum), baklagiller (Fabaceae) ailesinin Faboideae alt ailesine ait bir bitki türüdür. Anadolu’da nohut, yaklaşık 8000 yıl önce yetiştirilmeye başlanmıştır ve daha sonra Akdeniz’in çevresine ve Hindistan’a yayılmıştır. Kültür nohutlarının, yabani nohut türünden evrimleştiği düşünülmektedir. Nohut, yalnızca bir yıl süren, boyları 0,5 metreye kadar ulaşabilen bir bitki türüdür. Tohum renkleri bazen bej, bazen daha koyu ve hatta siyah olabilir. Nohut, yetiştiriciliği kolaydır; su kıtlığına dayanıklıdır ve toprak kalitesine fazla özen göstermez. Ancak, hasatın iyi olabilmesi için hava sıcaklığının yeterince yüksek olması önemlidir. Nohut, pişmemiş haliyle hazmedilemeyen bazı zehirli maddeler içerir. Bu nedenle yumuşaması için içinde bekletilen su kullanılmamalıdır. Bunun yerine yeni su tercih edilmesi önerilir. Çoğunlukla İç Anadolu Bölgesi’nde yetişir. Bugün, nohut genellikle kuru ya da konserve olarak satılmaktadır. Kuru nohutları kullanmadan önce, 12-24 saat boyunca suda bekletmek gereklidir. Nohut yemeğinin hafif gaz yapıcı etkisi vardır. Türkiye’de ve yakın doğu ülkelerinde nohut kavrularak leblebi yapılır. Nohut bilhassa Arap mutfağında sıkça kullanılır ve ezilmiş nohuta tahin karıştırılarak humus yapılır. En çok üretildiği ülkeler arasında Türkiye, Kuzey Afrika, Meksika, Hindistan, Pakistan ve İspanya bulunmaktadır.

Nohut İklim ve Toprak İsteği

Nohut yetiştiriciliği, fasulye ve mercimekten sonra Türkiye’de en yaygın olarak ekilen ve üretilen baklagillerden biridir. Kurak bölgelerin bitkisidir. Nohut, toprak ihtiyacında mütevazı olması ve köklerinin serbest azotu toprağa fiksleme yeteneği nedeniyle özellikle hububat rotasyonunda önemli bir rol oynar. Nohutun farklı türleri, hayvan yemi olarak kullanılan geçit formları ve yabani formları içerir. Nohut, içerdiği yüksek protein, mineral maddeler ve vitaminler bakımından insan beslenmesinde uzun süredir önemli bir rol oynamaktadır. 

İklim isteği

Ülkemizde, nohut kurak bölgelerde genellikle yağışlara bağlı olarak yetiştirilir. Bu bitki, ani soğuk hava koşullarına karşı hassas olmakla birlikte, sıfırın altındaki sıcaklıklara kadar dayanabilir. Nohut tarımı için uygun olan topraklar genellikle süzülebilen ve ağır olmayan killi topraklar, aynı zamanda kara ve kırmızı topraklardır.

Toprak hazırlığı

Nohut üretimi yapılan tüm bölgelerde, hububat hasadından sonra tarla sonbaharda soklu pullukla 15-20 cmderinliğinde sürülür. Bu işlemle, bitki artıkları toprağa gömülerek karıştırılır. İlkbaharda ekime hazırlık için ikinci toprak işleme, tarla tava gelir gelmez kazayağı, tırmık ya da diskaro gibi araçlar kullanılarak gerçekleştirilir.

nohut-yetistiriciligi-toprak-hazirligi

Gübreleme, Nohut Hangi Gübreyi Sever?

Toprak analizi yapılması önemlidir. Analiz sonuçlarına göre, uygun gübre çeşitleri ve miktarları belirlenmelidir. Nohut, köklerindeki nodüller sayesinde havanın serbest azotunu kullanarak kendi azotunu bağlayarak ihtiyacını karşılar. Araştırmalar, nohut bitkisinin kendi azot ihtiyacının önemli bir kısmının, %60 ila %70 arasında bir oranda, köklerinde oluşan nodüller sayesinde karşılandığını göstermiştir. Ancak nodül oluşumu için, Rhizobium bakteri aşılama işlemi tohumlara ekimden önce yapılmalıdır. Bazı topraklarda, düşük Rhizobium bakterisi populasyonu mevcut olabilir ve bu durumda ekim öncesi tohumlara aşılama yapılmamış olsa bile nohut köklerinde azot bağlayıcı nodüller oluşması olasıdır. Bu sebeple, ekimden evvel bakteri aşılaması olmazsa olmaz bir adım değildir. Bu adımda bir sıkıntı gözleniyorsa yapılan nohut yetiştiriciliğinde o zaman aşılama işlemi düşünülmelidir. Kesinlikle toprak analizi yapılması ehemmiyet içermektedir doğru gübre uygulaması haritasının belirlenmesi için. Eğer toprak analizi imkanı yoksa, genel bir kural olarak, dekara 2-4 kg azot ve 5-7 kg fosfor uygundur. Azot ve fosfor gübreleri ekimden önce toprağa serpilip karıştırılmalıdır. 18-46-0 gübresi veya diğer adıyla diamonyum fosfat gübresi dönüme 15 kg kullanılabilir.

Sulama, Nohut Kaç Günde Bir Sulanır?

Nohut, yarı-kurak ve kurak bölgelere adaptasyon göstermiş, derin köklü bir bitki olarak, kurağa karşı dirençlidir. Bu nedenle genellikle sulama gerektirmez. Ancak, bazı araştırmalar, özellikle bakla oluşum döneminde yapılacak sulamanın verim açısından ek avantajlar sağlayabileceğini göstermektedir. Yine de, sulama uygulanacaksa, bu işlemin mantar hastalıklarının gelişimini teşvik edebilecek bir nem artışına neden olabileceği unutulmamalıdır. Nohut yetiştiriciliği için sulama uygulamalarıyla ilgili kararlar, yerel koşullar ve bitkinin ihtiyaçları göz önüne alınarak dikkatlice planlanmalıdır.

Yabancı Ot Mücadelesi

Nadas alanlarının daraltılması ve ihracat için ekimi teşvik edilen bir bakla türlerinden biri nohuttur. Aynı zamanda tanesinde bulunan %18-31 arasındaki protein oranı ile beslenme açısından önemli bir kültür bitkisidir. Kıraç alanlarda, özellikle taban arazilerde, geniş yapraklı yabancı otlar büyük bir sorun teşkil etmektedir. Yabancı otlar, nohudun topraktan alacağı besin ve suya ortak olur, bu da verimde azalmaya neden olur. Yabancı otlarla mücadele, ürün veriminde %15-24 arasında bir artış sağlar. Nohut tarlasındaki yabancı otlarla mücadelede mekanik yöntemlerin yanı sıra kimyasal ot öldürücü herbisitlerin kullanılması, nohut yetiştiriciliğinde daha ekonomik bir çözüm sunmaktadır. Bu herbisitlerin kullanımı, yabancı otların yaklaşık olarak %80‘ini kontrol altına alabilir. Bu ilaçlar, ekimden hemen sonra uygulanmalıdır. Her şeyden evvel yabancı otların üreme gücü, yayılımı ve bunlarla mücadelede karşılaşılan zorluklar göz önüne alındığında, çeşitli kültürel tedbirlere başvurmak faydalı olabilir. Bu tedbirler şunlardır:

Kültürel önlemler:

  • Tarla kenarlarında yabancı otların büyümesini ve tohum vermelerini engellemek.
  • İlkbaharda ekimden önce toprağı işleyerek uygun bir tohum yatağı oluşturmak.
  • Ekim nöbeti (Münavebe) uygulamak.
  • Zamanında çapalama yapmak.
nohut-yetistiriciligi

Çeşit ve Tohumluk

Tarım Araştırma Enstitüleri tarafından üretilmiş olan leblebilik Kırmızı Hisar-08, yemeklik Yaşa-05, Çakır ve Azkan nohut çeşitleri, antraknoz hastalığına karşı dirençli veya tolere edebilir özelliklere sahip, yüksek kaliteli ve mekanize hasada uygun leblebilik türleridir.

Nohut Ekimi

Çiftçilerin ellerinde bulunan yerel nohut çeşitleri antraknoz hastalığına duyarlıdır. Bu sebeple, bu hastalıktan kaçınmak amacıyla ekim zamanını genellikle ilkbaharda yoğun yağışların azaldığı ve hava sıcaklığının yükseldiği geç döneme ertelemektedir. Ancak, geç ekimde verim potansiyeli düşmektedir. En uygun ekim zamanı genellikle Nisan ayına denk gelir. Nohut ekimi genellikle serpme ve makine ile yapılmaktadır. Dekara atılacak tohum miktarı, 12-15 kg/da arasında değişmektedir. Ekim öncesinde taban gübresi olarak 8-12 kg DAP verilebilir.

Nohut ekimi hangi ayda yapılır?

Nohut, yaz aylarında yetişen bir bitki olduğu için ekimleri genellikle bahar aylarında gerçekleştirilir. Genel bir takvim vermek gerekirse, 15 Mart-30 Nisan arası nohut ekimi için uygun bir zaman dilimidir. Ancak, bilhassa antraknoz hastalığına hassas çeşitlerde, hastalığın etkisini azaltmak amacıyla ekimler bazen Mayıs ayı ortalarına kadar sarkıtılabilir. Ancak, geç ekimlerin antraknoz hastalığından kaçınmaya çalışırken, geç gelen yağışlar nedeniyle verim düşüklüğü ve hastalık riski taşıdığı unutulmamalıdır. Küçük taneli “Desi” tipi nohut çeşitleri, iri taneli “Kabuli” tipi nohut çeşitlerine göre soğuğa daha dayanıklı olduklarından daha erken ekilebilirler. “Desi” tip için çimlenme sıcaklığı ortalama 5 °C iken, iri taneli “Kabuli” tipi nohut çeşitlerinde minimum toprak sıcaklığı 10 °C olmalıdır. Aşırı sıcak ve soğuk havalarda çiçek ve bakla döküm oranı artacağından, sıcak ve kuru bölgelerde ekim zamanında ayarlamalar yapılabilir. Çok geç yapılan ekimlerde bitkiler kısa kalabilir, verim düşebilir ve olgunlaşma süreci gecikebilir.

nohut-ekimi-hangi-ayda-yapilir

1 dönüme kaç kg nohut ekilir?​

Dönüme atılacak tohumluk miktarı, ekim yöntemi, sıra aralığı, çeşidin 1000 tane ağırlığı ve tohumun çimlenme yeteneği gibi faktörlere bağlı olarak değişiklik gösterir. Serpme ekim yapılacaksa, genellikle dönüme 15-25 kgarasında tohumluk kullanılması önerilir. Bu miktar, iri taneli çeşitlerde biraz daha artabilir. Sıralı ekimlerde, sıra arası mesafesi 25-35 cm ve sıra üzeri mesafe 5-8 cm ise, dönüme ortalama 35.000-60.000 adet tohum atılması gerekebilir. Eğer çeşidin 1000 tane ağırlığı 400 g ise, dekara yaklaşık 14-24 kg; 1000 tane ağırlığı 300 g ise dekara 10-18 kg; 1000 tane ağırlığı 500-550 g ise, dekara 18-30 kg tohum atılması gerekebilir. Çeşidin tohumu ne kadar iri ise (1000 tane ağırlığı yüksekse), dekara atılması gereken tohumluk miktarı da o kadar yüksek olacaktır. Daha geniş sıra aralıklarında ekim yapılacaksa, belirtilen tohumluk miktarları biraz daha az olabilir. Nihai olarak, genellikle kabul edilen 25-35 cm sıra aralığı ve 5-8 cm sıra üzeri mesafesi baz alındığında, dönüme ortalama 15-18 kg tohumluk kullanılması önerilir.

Nohut Hasadı

Bitkilerin hasat zamanı geldiğinde, yapraklar ve baklalar tamamen sararmış durumdadır. Tanenin nem oranı %15-18arasındadır ve bu nem oranı, makine ile hasat için ideal bir durumu temsil eder. Bu değerin üzerinde veya altındaki nem oranları, tane mekanik olarak zarar görmesine neden olabilir. Makineli hasat için uygun olmayan çok kısa boylu veya gelişmesini tamamlayamamış bazı çeşitler, elle yolunarak veya elle biçilerek harman makinelerinde harmanlanarak hasat edilebilir. Diğer bazı bitkilere göre, tane dökme problemi olmaması veya önemsiz olması nedeniyle hasadın geç yapılması sorun teşkil etmez. Aşırı sıcak ve kurak dönemlerde baklalarda çatlamalar olabilir. Makineli hasat için, normal biçer-döverlerin yanı sıra yemeklik tane baklagiller için özel olarak tasarlanmış hava emişli hasat-harman makineleri de kullanılabilir. Araştırma enstitüleri çabaları sonucu geliştirilen uzun boylu nohut çeşitleri biçerdöverle hasat edilebilinir. Ancak, bu tarlaların yüzeyinin düzgün ve taşsız olması gerekmektedir. Nohut verimi genellikle 90-130 kg/da aralığındadır. Hasat edilen ürünün normal depolanabilmesi için tanenin nem oranının en fazla %13-14 olması gerekmektedir. Bu değerin üzerindeki nem oranları depolamada sorunlara yol açarken, altındaki nem oranları depolama süresini artırabilir.

1 dönüm araziden ne kadar nohut çıkar?

Nohut yetiştiriciliği, bir dönüm araziden elde edilecek verimi etkileyen birçok faktöre bağlıdır. Bu faktörler arasında toprak kalitesi, iklim koşulları, yetiştirilen nohut çeşidi, ekim yöntemi, sulama, gübreleme ve diğer tarım uygulamaları bulunmaktadır. Bu nedenle, genel bir veri vermek zor. Ancak, ortalama bir tahminle, iyi tarım uygulamalarıyla yetiştirilen nohuttan bir dönüm araziden ortalama 300-800 kg arasında hasat alınabilir. Bu miktar, belirli bir bölge ve koşullara bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Verim, yetiştirme teknikleri ve çeşitlere bağlı olarak büyük ölçüde değişebilir. Bu nedenle, bölgesel ve yerel koşullara uygun olarak yerel tarım uzmanlarına danışmak en iyisi olacaktır.

Nohut Hastalık ve Zararlıları

Antraknoz hastalığı (Mycrospharella rabici) nohut bitkilerini etkiler ve bu hastalığa yakalanan nohut baklalarında lekeler oluşur. Bu lekelerde, hastalık amilinin piknitleri olarak adlandırılan küçük siyah lekeler bulunur. Hastalığa yakalanan bitkiler solgun yeşil bir renkte görünür. Nohut bitkisinin gövde ve dalları lekelerin olduğu yerden kırılabilir. Hasar görmüş bölgeler işlevsiz hale gelir ve kurumaya mahkum olur. Köylüler genellikle bu hastalığı “bulut çaldı” olarak adlandırırlar. Hastalık özellikle çiçeklenme döneminde büyük etki gösterir. Zararlılar arasında nohut sineği ve yeşil kurt öne çıkar.

Nohut Yetiştiriciliği

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön