Tüm Yazılar
Türkiyədə Kənd Təsərrüfatı Suvarılmasının Əhəmiyyəti
Kənd təsərrüfatı suvarılması, bitkinin ehtiyac duyduğu və yağıntılarla qarşılana bilməyən su miqdarının bitkinin kök bölgəsinə vaxtında verilməsi kimi müəyyən edilə bilər. Dünyada və Türkiyədə quraq sahələrdə bitkilərin ehtiyac duyduqları su ehtiyaclarını qarşılamaq məqsədilə fərqli suvarma üsulları istifadə olunur. Bu suvarma üsulları ilə birlikdə istehsalda yüksək verim və keyfiyyət təmin edilmiş olacaqdır.
Kənd təsərrüfatı suvarılması ilə birlikdə istehsalda təmin olunacaq verim artımı ölkələrin milli gəlirlərini artıracaqdır. Belə ki, əlavə dəyəri yüksək olan məhsulların istehsalında suvarma mühüm bir daxilolma kimi görülməkdədir. Suvarma imkanlarının artması ilə birlikdə kənd təsərrüfatında iqlim şəraitindən asılılıq və buna görə də nadas tətbiqlərinin azalmasına imkan yaranacaqdır. Kənd təsərrüfatı suvarılmasının bölgədə effektiv şəkildə tətbiqi ilə birlikdə eyni zamanda ildə birdən çox məhsul götürülə bilməsi imkanı doğacaq və istehsal gəlirlərindəki dalğalanmalar azalacaqdır. Məlum olduğu kimi kənd təsərrüfatında istehsal dövrləri uzun olur və bu vəziyyət özü ilə birlikdə bir çox riski də gətirir. Həmçinin məhsul müxtəlifliyinin artmasına paralel olaraq il ərzində gəlirin müəssisə daxilində paylanması daha çox olacaq və istehsalçı istehsal dövrünün sonunu gözləməyəcəkdir.
Kənd təsərrüfatı suvarılması eyni zamanda tarla başına gətirilən suyun bərabər şəkildə tarlaya paylanması kimi də bilinməkdədir. Bu vəziyyət istifadə olunacaq suvarma üsullarının əhəmiyyətini ortaya qoyur. Çünki torpağın quruluşu, topoqrafik xüsusiyyətlər, iqlim xüsusiyyətləri və investisiya xərcləri kimi bir çox amil suvarma üsulunun seçilməsinə təsir göstərir. Həmçinin istehsal modelinə görə də suvarma üsulu fərqlilik təşkil edir. Məsələn, damla suvarma üsulu ilə daha çox tərəvəz istehsalı həyata keçirilərkən, birillik bitkilərdə adətən yağışyağdırma suvarma üsulu istifadə olunur. Bunlardan başqa kənd təsərrüfatı suvarılmasında mühüm bir məsələ də investisiya dəyəridir. Türkiyə kənd təsərrüfatı müəssisələrinin quruluşu nəzərə alındıqda müəssisələrin orta hesabla 6 ha olması investisiya xərclərini artırır və bir çox istehsalçı bu xərcləri qarşılaya bilmir. Bunun nəticəsində də suvarma idarəetməsi uğursuz olacaq və effektiv bir suvarma aparıla bilməyəcəkdir.
Kənd təsərrüfatı suvarılmasının əsasında məhdud olan resursların effektiv şəkildə istifadə edilməsi dayanır. Bu resursların düzgün üsullar və texnikalarla kənd təsərrüfatında istifadə edilməsi nəticəsində daha sabit və davamlı bir istehsal həyata keçirilə bilər.
Türkiyə kənd təsərrüfatı torpaqları 28 milyon hektar civarındadır. Bu miqdarın təxminən %30-u suvarıla bilən xüsusiyyətə malik olsa da, 5,5 milyon ha sahə bu gün suvarıla bilir. Türkiyədə iqtisadi baxımdan suvarılan ərazilərin varlığı hələ istənilən səviyyədə deyil. Belə ki, artan əhalini qarşılaya biləcək siyasətlərin və tətbiqlərin həyata keçirilməsi tələb olunacaqdır. Ölkəmizdə kənd təsərrüfatı istehsalı ilə dolanan fərdlərin qidalanma ehtiyaclarını qarşılaya bilmək üçün, eyni zamanda sənaye istehsalı üçün zəruri olan kənd təsərrüfatı xammalını təmin edə bilmək üçün suvarılan ərazi miqdarının artırılması lazımdır. Həmçinin kənd təsərrüfatı suvarılması ilə birlikdə məşğulluq problemi də bir mənada azaldılmış olacaqdır. Kənd təsərrüfatı suvarılması ilə birlikdə əlavə dəyəri yüksək olan məhsulların istehsal edilməsi ilə kənd təsərrüfatı cəmiyyətinin rifah səviyyəsi yüksələcək və bir mənada şəhərə köçün qarşısı alınacaqdır. Belə ki, 2011-ci il məlumatlarına görə suvarma öncəsi kənd təsərrüfatı müəssisələrində kənd təsərrüfatı gəliri 112 TL/da ikən, suvarma ilə birlikdə bu gəlir 655 TL/da olaraq müəyyən edilmişdir (DSİ, 2016a).
Kənd təsərrüfatı suvarılmasının bir çox sahədə faydalı olmasına baxmayaraq, investisiyalar həyata keçirilməzdən əvvəl bəzi mühüm məqamlar nəzərdən qaçırılmamalıdır. Kənd təsərrüfatı suvarılması canlı bir istehsala tətbiq edilir və uğurlu olmasında istehsalçının sahib olduğu bilik və təcrübə təsirli olur. Həmçinin suvarılacaq ərazilərin əlverişli olmasına, su mənbəyinin keyfiyyətli və kifayət qədər olmasına diqqət edilməlidir. Bu şərtlərin təmin edilməsi halında kənd təsərrüfatı suvarma investisiyalarına başlanılmalıdır.
Yorumlar