Tüm Yazılar
Qarğıdalı sürməsi nədir?
Qarğıdalı sürməsi, Ustilago maydis adlı göbələk növünün səbəb olduğu ciddi bir bitki xəstəliyidir. Adətən qarğıdalı bitkisinin yarpaq, gövdə, qıça, saçaq və erkək çiçəklərində görülən bu xəstəlik, bitkidə qal (gal) adlanan şişkinliklər yaradır. Bu qal törəmələri, xüsusilə gənc və sürətlə böyüyən bitkilərdə daha qabarıq və zərərli hala gəlir. Xəstəlik külək, yağış, həşəratlar, insanlar və heyvanlar kimi müxtəlif yollarla yayılır və bitkinin həyat dövrünə mənfi təsir göstərə bilər. Qarğıdalı sürməsi, bitki məhsuldarlığında ciddi azalmalara səbəb ola bilən bir xəstəlik olub, qarğıdalı istehsalının aparıldığı bir çox bölgədə qarşılaşılan yayılmış bir problemdir.
Qarğıdalı sürməsinin əlamətləri nələrdir?
Qarğıdalı sürməsinin zərərləri
Qıçalardakı sürmə səbəbindən yaranan qallar, dən məhsuldarlığını azaldır və məhsulun keyfiyyətini aşağı salır. Xəstəlik gənc bitkilərdə daha şiddətli keçir və bitkinin inkişafını dayandıra bilər; infeksiya erkən dövrdə baş verərsə, bitki qıça çıxara bilməyə bilər, bu da birbaşa məhsul itkisinə səbəb olur. Bundan əlavə, xəstə bitkilərdən əldə edilən dənələr çürümə amillərinə qarşı daha həssas hala gəlir, bu da məhsul yığımından sonrakı xarab olmalara və keyfiyyət itkisinə yol açır. Qarğıdalı sürməsi törədicisi torpaqda 8 ilə qədər canlı qala bilər və xəstəliyin uzun illər boyu eyni tarlada davam etməsinə səbəb olar. Xəstəliyin yayılması külək, yağış, həşəratlar, heyvanlar və insan fəaliyyəti vasitəsilə baş verə bilər, bu da kənd təsərrüfatı sahələrində sürətli yayılmaya və genişmiqyaslı zərərlərə səbəb olur. Bu səbəbdən, qarğıdalı sürməsi ilə effektiv şəkildə mübarizə aparmaq və qabaqlayıcı tədbirlər görmək böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Qarğıdalı sürməsinə qarşı aqrotexniki mübarizə üsulları
- Sertifikatlı Toxum İstifadəsi: Xəstəlik törədicisinin yayılmasının qarşısını almaq üçün sertifikatlı və xəstəlik baxımından təmiz toxumluqlardan istifadə edilməlidir. Bu, xəstəliyin yoluxma riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Növbəli Əkin: Qarğıdalı sürməsi xəstəliyinin təsirlərini azaltmaq üçün xəstəliyin görüldüyü sahələrdə ən azı 3-4 illik növbəli əkin tətbiq edilməlidir. Növbəli əkin xəstəlik törədicisinin torpaqda toplanmasının qarşısını alır və bu sayədə xəstəliyin ortaya çıxma ehtimalını aşağı salır.
Bitki Qalıqları ilə Bağlı Tədbirlər: Sürməli bitki qalıqları və qallar torpaqda qalmadan və ya müvafiq qaydada məhv edilməlidir. Bunlar ya çox dərində basdırılmalı, ya da yandırılmalıdır. Həmçinin, heyvanlara yem kimi verilməməlidir.
Həşəratlarla Mübarizə: Xəstəliyin yayılmasının qarşısını almaq üçün həşəratlarla mübarizə aparılmalıdır. Həşəratların bitkilərə zərər verməsi və yaralar açması xəstəliyin yayılmasına səbəb ola bilər.
Balanslı Gübrələmə: Analiz nəticələrinə görə balanslı gübrələmə aparılmalı, xüsusilə ehtiyacdan artıq azotlu gübrə istifadəsindən qaçınılmalıdır. Artıq azot bitkilərin xəstəliyə qarşı müqavimətini azalda bilər və xəstəliyin yayılmasını artıra bilər.
Bu aqrotexniki mübarizə üsulları qarğıdalı sürməsinin təsirlərini minimuma endirmək və xəstəliyin yayılmasını nəzarət altına almaq üçün vacib addımlardır. Kənd təsərrüfatında bu tədbirlərin müntəzəm olaraq tətbiq edilməsi xəstəliyin nəzarət altına alınmasına və məhsuldarlıq itkisinin qarşısının alınmasına kömək edə bilər. Həmçinin, xəstəliyin hər hansı bir kimyəvi mübarizə üsulu mövcud deyil.
Kategoriler
