Tüm Yazılar
Aralıq dənizi iqlimi və kənd təsərrüfatı fəaliyyətlərinə təsiri
Aralıq dənizi iqlimi; bitki örtüyü, temperatur və yağıntı rejimi kimi xüsusiyyətləri ilə kənd təsərrüfatı istehsalında mühüm rol oynayır. Bu iqlim növü, adətən 30-40 dərəcə şimal və cənub enlikləri arasında sahil bölgələrində görülür və adını geniş şəkildə Aralıq dənizi sahillərində görülməsindən almışdır.
Bu məqalədə Aralıq dənizi iqliminin əsas xüsusiyyətlərini və kənd təsərrüfatına təsirlərini nəzərdən keçirəcəyik.
Aralıq dənizi iqlimi nədir?
Aralıq dənizi iqlimi, yayları isti və quraq, qışları isə mülayim və yağışlı keçən subtropik iqlimdir. Bu iqlim, dünyada 30-40 dərəcə şimal və cənub enlikləri arasında görülür. Üç əsas növü vardır:
- İsti Yay Aralıq dənizi iqlimi: Yaylar hədsiz isti və quraq keçir.
- Mülayim Yay Aralıq dənizi iqlimi: Yaylar isti və quraqdır, lakin temperatur ortalamaları daha aşağıdır.
- Soyuq Yay Aralıq dənizi iqlimi: Yaylar daha mülayim keçir.
Aralıq dənizi iqliminin xüsusiyyətləri nələrdir?
Aralıq dənizi iqlimində yay temperaturları, günəş şüalarının düşmə bucağından asılı olaraq artır və quraqlıq baş verir. Qışda isə don hadisəsi və qar yağışı nadir hallarda görülür, ən soyuq ayın temperatur ortalaması 8-10 °C arasındadır. İllik temperatur ortalaması 18-20 °C, illik yağıntı miqdarı isə 600-1000 mm arasında dəyişir. Torpaq tipi olaraq Terra Rossa torpaqları geniş yayılmışdır. Bitki örtüyü, yay quraqlığına davamlı makilər və qızıl şam meşələridir.
Aralıq dənizi iqlimi haralarda görülür?
Aralıq dənizi iqlimi, Avstraliyanın cənub-qərbi, Şimali Amerikanın Kaliforniya bölgəsi, Cənubi Afrika Respublikasının Kap bölgəsi, Çilinin orta hissələri və Aralıq dənizinə sahili olan ölkələrdə yayılmışdır. Türkiyədə isə Aralıq dənizi, Egey sahilləri, Frakiyanın Egey sahilləri, Cənubi Mərmərə sahilləri və Cənub-Şərqi Anadolunun bəzi bölgələrində görülür.
Aralıq dənizi iqlimində yetişən meyvə və tərəvəzlər
Aralıq dənizi iqlimində qışların mülayim, yayların isti olması, meyvə və tərəvəzlərin inkişaf edib yetişməsi üçün ideal şərait yaradır. Yetişən məhsullar arasında aşağıdakılar var:
- Sitrus meyvələri (Portağal, qreypfrut, limon, naringi)
- Zeytun
- Üzüm
- Əncir
- Şaftalı
- Gilas
- Şabalıd
- Xiyar
- Pomidor
- Badımcan
- Pambıq
- Buğda
- Yer fıstığı, küncüt kimi məhsullar
Aralıq dənizi iqliminin kənd təsərrüfatı fəaliyyətlərinə təsiri nədir?
Aralıq dənizi iqlimində yayların isti və quraq keçməsi bitkilərin suvarma ehtiyacını artırır. Lakin su ehtiyatlarının məhdud olması davamlı su idarəçiliyini və effektiv suvarma üsullarını zəruri edir. Damcı və çiləmə suvarma kimi üsullar suyun səmərəli istifadəsini təmin edir.
Aralıq dənizi iqlimi pambıq və sitrus meyvələri kimi bitkilərin yetişməsi üçün əlverişlidir. Lakin iqlim dəyişikliyi bu bölgələrdəki kənd təsərrüfatı fəaliyyətlərinə mənfi təsir göstərə bilər. Temperatur artımları və su ehtiyatlarının azalması kənd təsərrüfatı istehsalını təhdid edərkən, davamlı kənd təsərrüfatı təcrübələri bu problemlərin öhdəsindən gəlməkdə mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Xülasə, Aralıq dənizi iqlimi yay quraqlığı və mülayim qışları ilə müxtəlif məhsulların yetişməsinə imkan yaradır. Lakin məhdud suvarma mənbələri və iqlim dəyişiklikləri səbəbindən şüurlu və davamlı kənd təsərrüfatı üsullarından istifadə etmək lazımdır.
Kategoriler
Yorumlar