Damla suvarma sistemlərinin quraşdırılması, torpaqdakı nəm çatışmazlığını müəyyən edərək bitki kök zonasına müntəzəm fasilələrlə az miqdarda su vermə prinsipinə əsaslanır. Bu üsul, tarla bitkiləri və meyvə bağları kimi müxtəlif istehsal sahələrində istifadə olunur. Damla suvarma sistemləri torpaqüstü və torpaqaltı olmaqla iki əsas sinfə ayrıla bilər. Damla suvarma sistemlərindən ən yaxşı şəkildə yararlanmaq üçün müəyyən meyarlara diqqət yetirmək və tətbiqləri bu meyarlara uyğun etmək vacibdir.
Damlama suvarma sisteminin quraşdırılmasında keçdiyi mərhələləri aşağıdakı kimi sıralaya bilərik;
Damla suvarma sisteminin layihə dizaynının hazırlana bilməsi üçün bəzi məlumatlara ehtiyac duyulur. Bunlar;
Ərazi Vəziyyəti: Sistemin quraşdırılacağı ərazinin yerinin, mövqeyinin və meyl vəziyyətinin müəyyən edilməsi lazımdır.
Su Mənbəyi: Su mənbəyinin yerinin müəyyən edilməsi layihə dizaynı üçün vacib olduğu kimi, su mənbəyinin növü istifadə olunacaq filtr seçimində, keyfiyyəti isə kənd təsərrüfatı istehsalına uyğun olub-olmaması və istifadə olunacaq kimyəvi maddələrin müəyyən edilməsində vacibdir.
Torpağın Fiziki Quruluşu: Torpağın fiziki quruluşunu müəyyən etmək üçün torpaq analizinin aparılması lazımdır. Analiz nəticəsində əldə edilən məlumatlara görə sistemdə istifadə olunacaq damla suvarma borusunun damcıladıcı aralığı və damcıladıcı sərfi müəyyən edilir.
Bitki Növü və Sıra Arası və Sıra Üstü Məsafə: Bu məlumatlar layihə dizaynında olduğu kimi, sistem quraşdırıldıqdan sonra suvarma müddəti və dövriyyəsinə də təsir edən amillərdir.
2. Layihə Dizayn Mərhələsi
Sahəsində mütəxəssis olan şəxslər tərəfindən ən uyğun layihə dizaynı hazırlanır. Hazırlanmış layihə dizaynına əsasən material siyahısı çıxarılaraq təklifə hazır vəziyyətə gətirilir.
3. Montaj və Yoxlama Mərhələsi
Tarla Bitkiləri Torpaqüstü Damla Suvarma
Damla suvarma borularının sərilməsi: Damcıladıcılara zərər verməyəcək şəkildə dizayn edilmiş olmalıdır. Damcıladıcıların yuxarı baxacaq şəkildə sərilməsi üçün damla suvarma borusu rulonları, sərilmə maşınının çarxlarına düzgün istiqamətdə/şəkildə taxılmalıdır.
Filtr sisteminin quraşdırılması: Filtr sisteminin quraşdırılacağı zəminin düz və imkan varsa beton olması sistem üçün faydalıdır.
Ana xətt və submain boruların montajı: Damla suvarma borusu sərilmiş, filtr sistemi quraşdırılmış ərazidə növbəti əməliyyat layihədə tələb olunan diametr, uzunluq və xüsusiyyətdəki Ana xətt və alt ana xətlərin montajıdır.
Sistemə suyun verilməsi və yoxlamalar: Su sistemə verilməzdən əvvəl müəyyən bir müddət boş axıdılması sistem təhlükəsizliyi baxımından vacibdir. Sistemə ilk su verildiyi zaman, ilk mərhələdə suyun damla suvarma borularına getməsi istənilmir. Çünki montaj zamanı ana xətt və alt xətt daxilində qala biləcek torpaq hissəciklərinin və ya digər çirkləndirici amillərin damlama borularını tıxama riski mövcuddur.
Tarla Bitkiləri Torpaqaltı Damla Suvarma
Tarla hazırlığı: Torpaq altına damla suvarma borularının sərilməsindən əvvəl tarlanın torpağı dərindən işləyən maşınlar (dip-patlatan kimi) ilə iki istiqamətli sürülməli və hamarlanmalıdır.
Damla suvarma borularının sərilməsi: Torpaqaltı tətbiqlərdə istifadə olunacaq borunun, torpaqüstü tətbiqlərdə istifadə olunan borudan fərqli olduğu unudulmamalıdır. Bunun üçün Netafim Dripnet PC AS və ya Dripnet PC AS XR damlama boruları istifadə edilməlidir.
Filtr sisteminin quraşdırılması: Torpaqaltı tətbiqlərdə Filtomat və ya Sigma kimi tam avtomatik filtrlərin istifadə edilməsinə üstünlük verilməlidir.
Qazıntı işləri: Damla suvarma borularının torpaq altına yerləşdirilməsi prosesi bitdikdən sonra ana xətt və alt xətt üçün qazıntı prosesinə keçilir. Adətən 1 metr dərinliyində 40-60 sm enində açılan kanal kifayət edir. Təbii ki, istifadə olunacaq boru diametrinə və layihə dizaynına görə bu ölçülər dəyişə bilər.
Vana qrupları: Vana qrupları hazırlanarkən istifadə yerinə görə təzyiq tənzimlənən vana, iki və tək tərəfli hava vanaları və manometrlərin istifadəsinə diqqət yetirilməlidir.
Ana xətt və alt xətt boruların montajı: Ana xətt və alt xətt olaraq PE və ya PVC boru istifadə edilə bilər. Layihəyə uyğun olaraq tələb olunan xüsusiyyətlərdəki ana xətt və submain xətlərin montajı aparılarkən əvvəlcədən hazırlanmış və ya o anda hazırlanan vana qruplarının montajı da aparılır.
Sistemə Suyun Verilməsi və Yoxlamalar: Su sistemə verilməzdən əvvəl ilk mərhələdə Ana xətt üzərində yerləşən boşaltma vanalarından, daha sonra alt xətt üzərində yerləşən boşaltma vanalarından, ən sonda isə flushing xəttində yerləşən boşaltma vanalarından suyun müəyyən bir müddət boş axıdılması sistem təhlükəsizliyi baxımından vacibdir.
Meyvə Bağlarında Torpaqüstü və Torpaqaltı Damla Suvarma
Meyvə bağlarında torpaqaltı damla suvarma sisteminin torpaqüstü damla suvarma sistemindən fərqlərini aşağıdakı kimi sıralaya bilərik;
Torpaqaltı tətbiqlərdə istifadə olunacaq damla suvarma borusu, torpaqüstü tətbiqlərdə istifadə olunan borudan fərqlidir. Torpaqaltı tətbiqlərdə Netafim DripNet PC AS, DripNet PC AS XR, UniRam AS və ya UniRam AS XR istifadə olunur.
Damla suvarma boruları torpaqaltı tətbiqlərdə uyğun maşınlar ilə torpağın 30-40 cm dərinliyinə basdırılır
Torpaqaltı tətbiqlərdə damlama xətlərinin sonunda Flushing (yuma) xətti olur.
Torpaqaltı tətbiqlərdə vana qruplarında nəzarət filtri olur. Su sayğacı, manometrlər və vakuum qırıcılar daha çox əhəmiyyət kəsb edir.
Yuxarıda sadalanan maddələr istisna olmaqla, adətən digər əməliyyatlar oxşarlıq təşkil edir.
4. Sistem Quraşdırıldıqdan Sonra Dəstək Mərhələsi
Sistem quraşdırılması tamamlanıb zəruri yoxlamalar aparıldıqdan sonra müəyyən dövrlərdə quraşdırma aparılan tarla və ya bağ, sahəsində mütəxəssis olan şəxslər tərəfindən ziyarət edilir.
Mütəxəssislər tərəfindən təklif olunacaq; suvarma proqramına əməl etmək, zəruri turşu və gübrə tətbiqlərini etmək, müəyyən dövrlərdə filtr sistemi və digər elementlərin baxımını aparmaq vacibdir