Tüm Yazılar
İstixana Suvarma Sistemləri
İstixana suvarma sistemləri, bitkilərin ehtiyac duyduğu suyu müntəzəm və effektiv şəkildə təmin etmək məqsədilə dizayn edilmiş sistemləri ifadə edir. Suvarma isə adətən bitkinin təbii yağışlardan ala bilmədiyi suyu, müxtəlif metodlarla bitki kök zonasına çatdırmağı ifadə edir. İstixanalarda suvarma, bitki inkişafı üçün lazım olan suyun, müxtəlif sistemlər vasitəsilə torpağa təmin edilməsi prosesidir. Effektiv suvarma apara bilmək üçün ilk növbədə, bitkinin və torpağın xüsusiyyətlərinə uyğun suvarma metodunu seçmək vacibdir. Daha sonra, suyun nə vaxt, nə qədər və hansı şəkildə veriləcəyinin müəyyən edilməsi lazımdır.
İstixanalarda İstifadə Olunan Suvarma Sistemləri Hansılardır
İstixanalarda istifadə olunan suvarma sistemləri, bitkilərin ehtiyac duyduğu suyun həssas bir şəkildə idarə olunmasını təmin edən müxtəlif texnologiyaları əhatə edir. Damla suvarma, yağışyağdırma suvarma və torpaqaltı suvarma kimi sistemlər, istixana yetişdiriciliyində suyun effektiv və səmərəli şəkildə istifadəsinə imkan yaradır, beləliklə bitki böyüməsi optimallaşdırılır və davamlı kənd təsərrüfatı tətbiqlərinə töhfə verilir. İstixanalarda istifadə olunan suvarma sistemləri:
1.Süzgəcli Vedrə və Şlanqla Suvarma: Ev bağçalarında, istixanalarda və kiçik miqyaslı suvarma ehtiyaclarında istifadə olunan süzgəcli vedrələr və müxtəlif püskürtücü tipləri və ya süzgəclərə malik şlanqlar, əsas yağışyağdırma vasitəsi kimi düşünülə bilər.
2.Səthi Suvarma Sistemi: Səthi suvarma sistemləri, torpaq səthi tərəfindən su paylanmasının idarə olunmasını təmin edir. Bu suvarma növündə ərazinin suvarmadan əvvəl hazırlanması lazımdır. Səthi suvarma effektiv su paylama sisteminə ehtiyac duyur. İstixanalarda istifadə olunan səthi suvarma metodları, geniş bir sahədə sürətli suvarma edə bilmə üstünlüyünə malikdir. Bundan əlavə, aşağı enerji istehlakı səbəbindən digər metodlarla müqayisədə daha aşağı istismar xərclərinə malikdirlər. Səthi suvarma sistemləri adətən tava suvarma və şırım suvarma olmaqla iki kateqoriyaya ayrılır.
- Tava Suvarma: Tava suvarma metodunda istixananın daxili, 1,5×3,0-3,0×5,0-5,0×7,0 m ölçülərindəki tava nöqtələrinə bölünür. Tava kənarları silsilə formasında dizayn edilir. Hər suvarmadan sonra şumlama (çapa) edilməsi lazımdır, çünki artıq su istehlakı səbəbindən qaymaq təbəqəsi yaranır. Bu metod ispanaq, pərpətöyün, cəfəri, şüyüd və qıvrım salat yetişdirilməsində geniş istifadə olunur. Bundan əlavə, istixana torpaqlarının yuyulmasının qarşısını almaq və torpağa bərabər miqdarda su vermək məqsədilə tava suvarma sisteminə üstünlük verilir.
- Şırım Suvarma: Tava suvarması ilə müqayisədə daha aşağı su istehlakı, suyun bitki sıraları arasındakı şırımlardan axması səbəbindən daha az qaymaq səthinin yaranması və meyvələrin palçıqla təmasını əngəlləməsi baxımından şırım suvarma daha geniş istifadə olunur. İstixana mühitində yetişdirilən pomidor, soğan, çiyələk kimi sıra bitkilərinin suvarılmasında effektiv bir metod olan şırım suvarma, eyni zamanda suvarmadan sonra torpaq emalına imkan verdiyi üçün əlverişlidir.
3.Yağışyağdırma Suvarma Sistemi: Bu suvarma sistemi, suyu torpaq səthinə müəyyən təzyiq altında incə damcılar şəklində püskürdən başlıqların olduğu borulardan ibarət şəbəkəni əhatə edir. Bu suvarma metodunda su fırlanan və ya sabit yağışyağdırma başlıqlarından müəyyən təzyiq altında püskürdülərək bitki və ya torpaq səthinə ötürülür.
- Üstdən Yağışyağdırma Sistemi: Bu sistemdə laterallar və yağışyağdırma başlıqları, suvarılacaq sahənin tamamına bərabər su paylanmasını təmin edəcək şəkildə yerləşdirilir. Bu sayədə səthdə və ya yetişdirmə rəflərində (tablalarında) olan kəsmə çiçəklər, tərəvəzlər və şitillər asanlıqla suvarıla bilər. Yağışyağdırma başlıqları istəyə uyğun olaraq sabit və ya hərəkətli tənzimlənə bilər.
- Torpaq Səthində Yağışyağdırma: Su paylama sistemi və yağışyağdırma başlıqları, torpaq səthindən müəyyən hündürlükdə və ya birbaşa torpaq səthinə yerləşdiriləcək şəkildə dizayn edilə bilər. Torpaq üzərindəki suvarma sistemi, üstdən yağışyağdırma sisteminə bənzər şəkildə hərəkətli olaraq təşkil edilə bilər. Bu sistemdə laterallar istixana damına asılır və istixana boyu relslər üzərində hərəkət edir. Yağışyağdırma başlıqları, yuxarıdan aşağıya sallanan boruların uclarına bağlanır. Bu sistem, yalnız suvarma deyil, həm də dumanlama, soyutma, maye gübrələmə və dərmanlama məqsədləri üçün də istifadə edilə bilər.
4.Damla Suvarma Sistemi: Damla suvarma sistemi, təmizlənmiş suyun və gübrənin aşağı təzyiq altında qısa fasilələrlə damladılaraq torpaq səthinə ötürüldüyü effektiv bir suvarma metodudur. Bu sistemdə su, geniş bir boru şəbəkəsi vasitəsilə hər bir bitkiyə qadar daşına bilər. Damladıcılar, boru şəbəkəsindəki təzyiqi kiçik bir dəlik (orifis) və ya uzun bir axın yolu istifadə edərək azaldır, bu da saatda bir neçə litrlik kiçik bir sərflə suyun axmasını təmin edir. Damla suvarma sistemini təşkil edən əsas elementlər arasında nasos və güc qurğusu, filtr sistemləri, boru sistemləri və damladıcılar var. Bu metodda müxtəlif damladıcı növləri hazırlanmışdır. Tablada və ya ləkdə (yastıkta) yetişdirilmə aparıldıqda lateral boru üzərinə yerləşdirilən damladıcılar istifadə edilə bilər. Dibçək yetişdirilməsində isə “osminoq” və ya “kapilyar boru” adlandırılan damladıcılar seçilir.
5.Dəlikli Borularla Aparılan Suvarma Sistemi: Bu suvarma metodunda, polietilen boruların hər iki tərəfinə təxminən 7 sm fasilələrlə açılmış dəliklər vasitəsilə bitkilərə su təmin edilir. İstifadə olunan borunun bir ucu kor bir tıxac (tapa) ilə bağlanır və digər ucu ana paylayıcı boruya birləşdirilir. Sistemə su verildikdə, təzyiq təsiri ilə şişən və silindrik forma alan borulardakı su, dəliklərdən kiçik şırnaqlar (jetlər) halında çıxır. Bu sistem olduqca qənaətcildir, lakin tətbiqdə daha çox diqqət tələb edir.
6.Torpaqaltı Suvarma Sistemi (Sızdırma Suvarma): Bu metodda, torpaq altına basdırılmış dəlikli borular vasitəsilə bitki kök zonasına birbaşa su təmin edilir. Sistem, torpaq səthində bitkilərə zərər verə biləcek suyun olmaması səbəbindən qabıq təbəqəsi yaranmasının qarşısını alır. Bundan əlavə, bu metodla torpaq səthindən qaynaqlanan buxarlanma minimuma endirilir və istixana daxilindəki rütubət doyğunluğu əhəmiyyətli dərəcədə azaldılır.
7.Qum Kulturası Suvarma Sistemləri: İstixana bitkilərinin suvarılmasında geniş istifadə olunan səthi və təzyiqli suvarma sistemlərinə əlavə olaraq, kəsmə çiçək yetişdirilən istixanalarda tez-tez üstünlük verilən qum kulturası suvarma sistemləri və kapilyar borulu suvarma sistemləri, kapilyarlıq prinsiplərinə əsaslanır. Qum kulturası suvarma sistemləri, istixanalardakı istehsal aparılan dibçəklərdə, dibçəklərin üzərində olduğu nəmli bir qum təbəqəsinin altındakı dəliklər vasitəsilə suyun kapilyar olaraq yüksəlməsinə əsaslanır. Bu sistemdə istifadə olunan qumun homogen şəkildə islanması üçün iri dənəli olması vacibdir. Qumun nəmləndirilməsi, yetişdirmə rəflərinin altından və ya qum kulturası içindən keçirilən borular vasitəsilə həyata keçirilir.
8.Kapilyar Suvarma Sistemi: Çox kiçik diametrli kapilyar borular istifadə edilərək həyata keçirilən bu suvarma metodunda, aşağı təzyiq altında laterallara ötürülən su, bu laterallara bağlı kapilyar borularda yüksələrək dibçəklərdəki bitkilərə çatma prinsipinə əsaslanır. Bu suvarma sistemlərində istifadə olunan lateralların diametrləri 25-35 mm arasında dəyişə bildiyi halda, dibçəklərə su ötürülməsini təmin edən kapilyar boruların diametrləri 1.25-1.50 mm arasında dəyişiklik göstərə bilər.
Ən Səmərəli İstixana Suvarma Sistemləri
Ən səmərəli istixana suvarma sistemləri, istixana bitkilərinin su ehtiyaclarını optimal şəkildə qarşılayan və su israfını minimuma endirən metodları əhatə edir. İki əsas səmərəli istixana suvarma sistemi bunlardır:
Damla Suvarma Sistemi: Bu sistemdə, bitkilərin kök zonalarına birbaşa su damlaları şəklində verilir. Bu, suyun birbaşa bitkiyə çatdığı və buxarlanma itkisinin azaldığı səmərəli bir suvarma metodudur.
Yağışyağdırma Suvarma Sistemi: İstixana daxilində müəyyən təzyiq altında incə damcılar şəklində püskürdülən suyun torpaq səthinə paylandığı bir sistemdir. Bu sistemdə suyun bərabər şəkildə paylanması və bitkilərin homogen şəkildə suvarılması təmin edilir.
Bu suvarma sistemləri, suyu daha səmərəli istifadə edərək bitki sağlamlığını və məhsul səmərəliliyini artırmağa yönəlmiş müasir istixana tətbiqlərinin mühüm hissəsini təşkil edir. Əlavə olaraq, yuxarıda bəhs etdiyimiz istixana suvarma sistemlərinin hər birinin özünəməxsus asanlıqları və çətinlikləri var.
İstixana Avtomatlaşdırma Sistemlərinin Üstünlükləri
Avtomatik istixana suvarma sistemləri xüsusilə resursların səmərəli istifadəsi baxımından vacib bir investisiya kimi qəbul edilir. Avtomatik istixana suvarma sisteminin üstünlükləri arasında ən mühüm faktor, su qənaətini təmin etməsidir. Aşağı təzyiqli versiyaların istifadəsi, enerji istehlakını azaldaraq daha davamlı bir həll təklif edir. Qənaətlə yanaşı, avtomatik suvarma sistemləri məhsuldarlığı əhəmiyyətli dərəcədə, bəzən 50%-ə qədər artıra bilər. Mexaniki suvarmann hər zaman qeyri-bərabər suvarma nəticələri doğurduğu hallarda, avtomatik sistemlər homogen bir suvarma təmin edərək bu çətinliyin öhdəsindən gəlir. Avtomatik suvarma sistemləri, nasosun aşağı enerji istehlakı ilə gündə bir neçə saat işlədiyi bir modeli əhatə edir. Suvarma vaxtı və müddəti əvvəlcədən müəyyən edilir və suvarma avtomatik olaraq baş verir. Proqramlaşdırma xüsusiyyəti, fermerlərə çeviklik və nəzarət imkanı yaradır. Fermerlər smartfonlar və ya planşetlər vasitəsilə müasir istixana suvarma sistemini idarə edə və yönləndirə bilərlər.
Esular-ın izləyən, öyrənən və idarə edən ağıllı suvarma texnologiyası ilə istixanalarınızda yalnız suvarma deyil, həmçinin gübrələmə, pəncərə nəzarəti, iqlimləşdirmə, istixana rütubəti və temperatur məlumatları kimi bir çox məlumatı anlıq olaraq görə bilərsiniz. Üstəlik, bu sistemlərin tamamını uzaqdan idarə edə bilərsiniz. Ən gözəl tərəfi isə sistemlərimizin tamamilə simsiz və uzun batareya ömürlü olmasıdır. Daha ətraflı məlumat üçün aşağıdakı məzmunumuza nəzər salmağı və bizimlə əlaqə saxlamağı unutmayın!
Etiketler
