Tüm Yazılar
Süni intellekt dəstəkli suvarma sistemi məhsuldarlıqda artım, enerjiyə qənaət təmin edir
Elektrik-elektronika mühəndisi Fatma Aktaş, hazırladıqları süni intellekt dəstəkli suvarma sisteminin, doğru zamanda kifayət qədər suvarma ilə məhsuldarlıq artımı, enerjiyə qənaət və işçilik xərclərində azalma təmin etdiyini bildirdi.
Suyun ən çox istehlak edildiyi sektor olan kənd təsərrüfatında su qənaəti üçün müraciət edilən üsullardan biri olan ağıllı suvarma, bitkinin ehtiyacı qədər suyun verilməsi ilə sudan və istehsaldan maksimum məhsuldarlığın əldə edilməsi üçün hazırlanmış sistemləri əhatə edir.
Bu sistemlər üzərində çalışan E-Sular firmasının həmtəsisçisi və elektrik-elektronika mühəndisi Fatma Aktaş, AA müxbirinə, dayanıqlı kənd təsərrüfatı, su və gübrə idarəetməsində qabaqcıl texnoloji həllər üzərində 5 ildir aktiv olaraq sahədə işlər apardıqlarını, Türkiyə və Azərbaycanda bir çox fermerə xidmət göstərdiklərini, 2021-ci ildə İTÜ Çekirdek İnkubasiya Mərkəzi ilə yollarının kəsişməsinin onları çox irəliyə apardığını söylədi.
Suvarma, su idarəetməsi və gübrələmə kimi sahələrdə istifadə edilə biləcek proqram təminatı və süni intellekt həllərinin kənd təsərrüfatının daha dayanıqlı olmasına töhfə verəcəyini qeyd edən Aktaş, Türkiyədəki su istifadəsi məlumatlarının rəqəmsal kənd təsərrüfatının yayılmasının zəruriliyini göstərdiyini ifadə etdi.
DSİ məlumatlarına görə Türkiyənin ümumi su həcminin 112 milyard kubmetr, illik adambaşına düşən su istehlakının isə 1300 kubmetr olduğunu xatırladan Aktaş, su qıtlığı sərhədinin 1000 kubmetr olduğunu və Türkiyənin su qıtlığına doğru getdiyini, qlobal istiləşmə və iqlim dəyişikliyi kimi amillərin də bu təzyiqi artırdığını bildirdi.
“Sənaye və evlərdə 1,5 ildə istifadə etdiyimiz qədər suyu kənd təsərrüfatında cəmi 1 ildə israf edirik”
Türkiyədə 1 ildə istifadə edilən 55 milyard kubmetr suyun 45 milyard kubmetrinin kənd təsərrüfatında sərf edildiyini vurğulayan Aktaş, “Biz yanlış suvarma səbəbindən 1 ildə bunun 25 milyard kubmetrini israf edirik. Bunu belə konkretləşdirsək daha anlaşılan olacaqdır; biz sənaye və evlərdə 1,5 ildə istifadə etdiyimiz suyu kənd təsərrüfatında cəmi 1 ildə israf edirik.” dedi.
Süni intellekt dəstəkli ağıllı suvarma sistemlərinin kənd təsərrüfatında mühüm üstünlüklər təmin etdiyini dilə gətirən Aktaş, belə davam etdi:
“Fermer nə qədər su istifadə edə biləcəyini, bitkinin nə qədər suya ehtiyacı olduğunu bu texnologiyaların təmin etdiyi məlumatlarla analiz edə bilir. Sistemdəki müxtəlif itki, sızma, nasazlıq hallarını insanların manual olaraq müəyyən etməsi çox çətindir, çünki çox geniş sahələrdir və bu geniş sahələri insan resursu ilə manual olaraq idarə etmək çətindir. Getdikcə də daha çox çətinləşir. Ona görə də buralara texnologiyaları inteqrasiya edərək daha proqnozlaşdırıla bilən, riskləri daha azaldan və günün sonunda məlumatlara əsaslanan qərarlar verə biləcəyi, hətta hərəkətə keçə biləcəyi sistemlər sayəsində həm su hissəsində, həm də enerji tərəfində ciddi mənada qənaət əldə edə bilirlər.”
“Yüzdə 30 ilə yüzdə 60 diapazonunda bir məhsuldarlıq təmin edir”
Kənd təsərrüfatı sahələri və istixanalarda su və enerji optimallaşdırılması üçün suyun çıxdığı mənbədən bitkiyə çatana qədərki prosesi uçdan uca rəqəmsal hala gətirərək süni intellekt texnologiyaları ilə buradakı məlumatları mənalandırdıqlarını və fermerlərə daha məhsuldar istehsal imkanı təqdim etdiklərini anladan Aktaş, sahəyə getdiklərində işə ilk olaraq suyun mənbəyini idarə etməklə başladıqlarını bildirdi.
Aktaş, “Ardınca sahənin daxilinə getdiyimizdə bəzi sahələrdə 20, 30, bəzilərində yüzlərlə, minlərlə kran var. Bu kranları idarə etmək lazımdır. Burada məsələn bizim kran idarəetmə bloklarımız var. Avtomatik və məhsuldar bir şəkildə hovuzun doldurulması lazımdır. Bunun üçün hovuz səviyyə sensorlarımız var. Müxtəlif torpaq nəmliyi sensorlarımız var, iqlim stansiyası kimi sensorlarımız var. Hər sahənin də, fermerin də ehtiyacına görə müxtəlif məhsullar var. ” deyə danışdı.
Məlumatın və süni intellektin dəstəyi ilə “izlə, öyrən, idarə et” fəlsəfəsi ilə maksimum məhsuldarlığı minimum resurs idarəetməsi ilə təmin etməyə çalışdıqlarını dilə gətirən Aktaş, sistemin məhsuldarlığa və qənaətə təsirləri haqqında bunları söylədi:
“Məsələn bir müəssisəmiz var. 7-dən 10-a qədər quyusu var. Quyusunu və hovuzunu idarə edirik. Cəmi bir mövsümdə o layihə nəticəsində müşahidə etdiyimiz enerji tərəfində yüzdə 30-a qədər bir qənaət təmin etmişdik. Suvarma hissəsində də doğru zamanda kifayət qədər suvarma edildiyi üçün yüzdə 30 ilə yüzdə 60 diapazonunda bir məhsuldarlıq təmin edir. Kənd təsərrüfatının yalnız su və enerji deyil, işçilik kimi bir problemi də var, lakin uzaqdan idarə edilə bilən rəqəmsal texnologiyalar sahəyə getməyi minimallaşdırdığı üçün oradakı xərcləri də azaltmış olur.”
Mobil tətbiq ilə ağıllı suvarma sensorları uzaqdan necə idarə olunur?
Hazırladıqları sensorlarla torpaq nəmliyi, temperatur, təzyiq, axın, duzluluq və pH dəyərlərinin anlıq olaraq izlənilə bildiyindən, eyni zamanda əldə edilən bu məlumatlarla bitkilərin su ehtiyaclarını və torpaq keyfiyyətini analiz edərək suvarma proseslərinin avtomatik olaraq idarə oluna bildiyindən bəhs edən Aktaş, bu məlumatları paylaşdı:
“İstifadəçi mobil tətbiqin interfeysinə daxil olduqda ilk növbədə sahəsində hansı cihazlar var, neçə kranı, sensoru, nasosu var, onları görür. Sonra təfərrüatlar hissəsinə daxil olduqda həm anlıq, həm də keçmişə yönəlmiş həftəlik, aylıq, illik məlumatlar və bolca qrafiklər var. Bunları hesabatlaşdıra bilir, sahənin xəritəsini görə bilir. Cihazların hamısını əlavə edib anlıq olaraq izləyə bilir. Bir də arxa hesab bildiriş sistemlərimiz var. Məsələn, kranı açıldı, suvarma başladı və qapandı, nasosu işlədi deyə. Fermer bunları tətbiq daxilindən də görə bilir. Eyni zamanda biz telegram vasitəsilə daim bildiriş göndəririk. Sistemlər onsuz da ağıllı olub özləri işlədiyi və hərəkətə keçən sistemlər olduğu üçün 7/24 heç tətbiqə girmədən də əslində prosesi izləyə bilirik.”
“(Bitkinin) Ehtiyacı nədirsə verib gələn il su ehtiyacından kəsmirəm”
Süni intellekt dəstəkli suvarma sistemini 1300 dekarlıq Cevizli Bahçe adlı kənd təsərrüfatı müəssisəsində istifadə edən Aqronom Gürcan Balcı, mobil tətbiqindən də faydalandıqları sistemin quraşdırılmasının və istifadəsinin çox praktik olduğunu söylədi.
Chandler qoz ağaclarının olduğu sahədə 72 su kranı olduğunu və bu kranların avtonom olaraq işlədiyini bildirən Balcı, “Onsuz da ən böyük şey istehlakdadır. Suvarma nəzarətimizlə biz bu nəmlik dəyərlərini tenziometrlərlə ölçdüyümüzdə su istehlakımızı da minimallaşdırmağa çalışırıq. Ehtiyacı nədirsə, 5 litrdirsə 5 litr verib gələn il su ehtiyacımdan kəsmirəm. Ehtiyaclarımızı müəyyənləşdirib bu ehtiyaclar istiqamətində gedirəm. Mobil tətbiq çox sadə, aydın və tamamilə türkçədir. Kranlar, nasoslar, quyular, torpaq analizi hissəsi də var. Məsələn, iki hovuzumuz var və mobil tətbiqdə sadəcə bir düyməyə basıb quyulardakı mühərrikləri öz-özünə işlədib hovuzumuzu doldura bilirəm. Su istədiyim səviyyəyə çatdıqda isə sensor xəbər verir, nasoslarımı söndürürəm.” ifadələrini işlətdi.
mənbə: Anadolu Agentliyi “Süni intellekt dəstəkli suvarma sistemi məhsuldarlıqda artım, enerjiyə qənaət təmin edir” Anadolu Agentliyi (aa.com.tr)
Tarlanız Üçün Ən Yaxşı Suvarma Həlli: Peşəkar Damla Suvarma Sistemləri Bizdən!
Kategoriler
Yorumlar