Yaşıl Saziş
Bütün dünyada texnologiyada baş verən hər yeni inkişaf ilə ya tamamilə yeni bir məhsul istehlakçılara təqdim edilməyə başlayır ya da mövcud olan bir məhsul fərqli versiyalar və ya buraxılışlar ilə xidmətə girir. Bununla yanaşı istehsal üsulları da fərqlənir. Bütün bu proses ərzində nəzərdən qaçırılan ən vacib məqam təbiət olur. Bütün bu dövriyyə daxilində həyata keçirilən hər bir əməliyyat günün sonunda təbiətin geri qaytarıla bilməyəcək şəkildə zərər görməsinə səbəb olur. Bir tərəfdən də şüursuz təbii resurs istifadəsi, istixana qazlarının emissiyası, emissiya dərəcələri artır və iqlim dəyişir. Bu gedişatı əngəlləmək və təbii resursların şüursuz istehlakını azaltmaq üçün ən vacib addım Avropa Yaşıl Sazişi siyasətidir.
Aİ Yaşıl Sazişi Nədir?
Avropa Yaşıl Sazişi, Aİ ölkələrinin hazırladığı və gələcəyə daha təmiz, yaşana bilən və yaxşı bir dünya qoymaq naminə 2050-ci ildə iqlimi neytral hala gətirməyi hədəfləyən Avropa Komissiyası tərəfindən həyata keçirilən bir addımdır. İqlim böhranının təsirlərini minimum səviyyəyə endirmək məqsədilə 2019-cu ildə yaşıl saziş razılaşması ortaya çıxmışdır. Yaşıl saziş razılaşması çərçivəsində bir sıra hədəflər müəyyən edilmişdir və bu hədəflərin həyata keçirilməsinə diqqət yetirilmişdir. Saziş nəticəsində emissiyanın azalacağı və yeni iş sahələri, imkanları yaradaraq insanların həyat keyfiyyətini artıracağı deyilir. Avropa Yaşıl Sazişi ilə yalnız ətraf mühitlə bağlı yeni bir sistem deyil, beynəlxalq yeni bir ticarət sistemi qurulur.
Yaşıl Saziş Fəaliyyət Planı Və Strategiyası
Aİ yaşıl saziş fəaliyyət planı çərçivəsində ilk olaraq təbii resursların şüurlu şəkildə istifadə edilməsi və iqlim böhranına səbəb olan emissiyaların minimuma endirilməsi hədəflənir. Bu istiqamətdə ətraf mühit çirklənməsini azaltmaq ön planda olan fəaliyyətlərdən biridir. Yaşıl saziş fəaliyyət planını əhatə edən strategiyalar şunlardır:
- Biomüxtəliflik
- Tarladan Süfrəyə
- Təmiz Enerji
- Davamlı Sənaye
- Tikinti və Renovasiya
- Davamlı Hərəkətlilik
- Çirklənmənin Aradan Qaldırılması
Sərhəddə Karbon Tənzimlənməsi Və Aİ Ticarətinə Təsirləri
Avropa Yaşıl Sazişi çərçivəsində vergi mexanizmi tənzimlənməsi də edilərək Sərhəddə Karbon Tənzimlənməsi (SKT) mexanizmi Aİ nizamnaməsi olaraq açıqlanmışdır. Avropa İttifaqı ölkələri başda olmaqla bu bölgə ilə ticari əlaqəsi olan hər yerin və xüsusilə karbon emissiyalarının çox olduğu sement, tikinti, inşaat, pərakəndə satış, tekstil, kənd təsərrüfatı, qida, enerji və sənayenin bu dəyişikliklərdən ciddi şəkildə təsirlənəcəyini düşünürlər.
‘’SKT-nin başlanğıc tarixi 1 yanvar 2023-cü ildən başlayaraq 3 illik keçid dövrünü əhatə edir. 1 yanvar 2026-cı il tarixindən etibarən tam tətbiqə keçilməsi planlaşdırılmışdır. Bu keçid dövrü ərzində müvafiq sektorlar SKTM bəyannaməsi verməlidir. Bu bəyannamə Aİ-yə idxal edilən məhsullar üçün birbaşa istixana qazı emissiyalarının hesablanmasını əhatə edəcəkdir (Kapsam 1-2). Karbon xərcləri hazırda ton başına təxminən 60 €-dur. Müəyyən edilmiş sektorlar xərc üstünlüyü təmin etmək üçün bir an əvvəl məhsul başına yaranan istixana qazı miqdarlarını izləməli və hesabat verməlidir.’’ (www.sgs.com.tr)
‘’Karbon Ayaq İzi İnventarı və Doğrulanması: Korporativ əsaslı karbon ayaq izinizi ISO 14064 Standartına uyğun olaraq hesablaya bilər və müstəqil təşkilatlar vasitəsilə doğrulanmasını təmin edə bilərsiniz. Qurumunuz qaynaqlı bütün istixana qazı təsiri yaradan fəaliyyətlər inventar çərçivəsinə daxil edilərək hesabat verilir və doğrulanır. Karbon ayaq izini ölçmək və nəzarət altına almaq sizin əlinizdədir. Pay sahiblərinə iqlim dəyişikliyi mövzusunda təmin etdiyiniz təkmilləşdirmələri göstərin və artan ekoloji səmərəlilik ilə azalan xərclərdən faydalanın. Düzgün bir qiymətləndirmə, markanızın imicinə müsbət töhfələr verəcək təkmilləşdirmə imkanlarının ortaya çıxmasını təmin edə bilər. Emissiya azaldılması şirkətinizə edilən bir yatırımdır. Karbon ayaq izinin azaldılması həm işiniz həm də ətraf mühit üçün yaxşı bir yatırımdır.
Həyat Döngüsü Qiymətləndirilməsi (LCA): LCA ilə məhsullarınızın və ya xidmətlərinizin xammal ekstraksiyasından tullantı mərhələsinə qədər ekoloji təsirini müəyyən edə bilərsiniz. Zəncirdəki müəyyən bütün anlarda hansı ekoloji təsirlərin baş verdiyini tam olaraq öyrənə bilərsiniz. Enerji və material istehlakı, xammal çıxarılması, istehsaldan nəqliyyata və təkrar emala qədər hər mərhələ inventara daxil edilir. Və unutmayın: Bir LCA-nın nəticələri, məhsulunuzun karbon ayaq izi haqqında bazarda şəffaf bir ünsiyyət üçün də təməl yaradır.
Ekoloji Məhsul Bəyannaməsi (EPD): EPD, ISO 14025 Standartına əsaslanır və xarici bir ekspert tərəfindən doğrulanır. Enerji və material istehlakı, xammal çıxarılması, istehsaldan nəqliyyata və təkrar emala qədər hər mərhələ inventara daxil edilir. LCA-nızın nəticəsini Ekoloji Məhsul Bəyannaməsi (EPD) olaraq dərc edə bilərsiniz.
Avropa Yaşıl Sazişi və Sərhəddə Karbon Tənzimlənməsi əhatə dairələri hazırda yalnız korporativ istixana qazı hesablanmasını əsas götürsə də, gələcək dövrlərdə məhsul karbon ayaq izini də tələb etmə ehtimalı olduqca yüksəkdir.
Su Ayaq İzi İnventarı və Doğrulanması: Su ayaq izi işləri ISO 14046-ya əsaslanan bir prosesdir. Bir təşkilatın su ayaq izi, su üzərindəki təsiri ilə bərabər birbaşa və ya dolaylı istifadə etdiyi su miqdarını göstərir. Qurumunuzun birbaşa və ya dolaylı olaraq su istehlakına səbəb olduğu bütün fəaliyyətlər inventar işinə daxil edilir. Bu inventar və doğrulama işləri ilə su ayaq izinizi ölçə bilər və nəzarət altına alaraq azalda bilərsiniz.
Aİ Yaşıl Sazişi ilə birlikdə gələcək dövrdə dəri və denim kimi su tutumlu sektorlar üçün su ayaq izi hesablamaları və hesabatları proqnozlaşdırılır.’’ (www.sgs.com.tr)
Yorumlar