Toprakların Su Tutma Kapasitesi Rehberi: Tarla Kapasitesi ve Solma Noktası Değerleri
Verimli bir sulama yönetimi, toprağın fiziksel özelliklerini tanımaktan geçer. Her toprak tipinin su tutma kapasitesi, depolama ve bitkiye sunma becerisi farklıdır. Esular olarak, hassas tarım teknolojilerimizde kullandığımız temel verileri ve toprak fiziğinin en kritik parametrelerini bu yazımızda sizler için derledik.
İster kumlu bir araziniz olsun ister killi; toprağınızın Tarla Kapasitesi (TK) ve Solma Noktası (SN) değerlerini bilmek, ne kadar ve ne zaman sulama yapmanız gerektiğinin anahtarıdır.
Toprak Su Tutma Kapasitesi Neden Önemlidir?
Toprağın su tutma kapasitesi, bitkinin kök bölgesinde ne kadar suyun depolanabildiğini gösterir. Doğru bir sulama planlamasında:
- Aşırı sulamadan kaçınmak
- Bitki stresini önlemek
- Verim artışı sağlamak
- Su tasarrufu yapmak
ancak toprağın fiziksel özelliklerini doğru analiz ederek mümkündür.
Her toprak tipi suya farklı davranır: Kumlu topraklar suyu hızla geçirirken, killi topraklar daha fazla su tutar, fakat bitkinin erişebileceği su miktarı sınırlı olabilir. Bu farklılıkları anlamak için önce bazı temel kavramlara bakalım.
Temel Kavramlar: Sulama İçin Neleri Bilmeliyiz?
Aşağıdaki terimler, sulama yönetiminde kullanılan en kritik tanımlardır:
Hacim Ağırlığı
Doğal yapısı bozulmamış kuru toprağın birim hacim ağırlığıdır. Toprağın sıkışıklığı ve gözenekliliği hakkında fikir verir.
Tarla Kapasitesi (TK)
Toprağın yerçekimine karşı tutabildiği maksimum su miktarıdır. Toprak doyduktan sonra, serbest suyun süzülmesinden sonraki su miktarını gösterir.
Solma Noktası (SN)
Toprakta su hâlâ bulunsa bile bitkinin bu suya ulaşamadığı noktadır. Bitki su kaybından dolayı kalıcı olarak solmaya başlar.
Faydalı Su (Kullanılabilir Su)
Bitkinin kullanabileceği gerçek su rezervi:
Tarla Kapasitesi – Solma Noktası
Toprak Bünyesine Göre Ağırlık Yüzdesi ve Hacim Ağırlığı
Toprak dokusu değiştikçe su tutma kapasitesi de değişir. Aşağıdaki tablo, farklı toprak tiplerinin ağırlık esasına göre (Pw) su tutma yüzdelerini göstermektedir:
| Toprak bünyesi | Hacim ağırlığı, g/cm^3 | Tarla kapasitesi, Pw (%) | Solma noktası, Pw (%) | Su tutma kapasitesi, Pw (%) |
|---|---|---|---|---|
|
Kum |
1,67 |
7,5 |
3,2 |
4,3 |
|
Tınlı kum |
1,67 |
10,6 |
4,3 |
6,3 |
|
Kumlu tın |
1,62 |
14,0 |
5,7 |
8,3 |
|
İnce kumlu tın |
1,57 |
18,6 |
7,9 |
10,7 |
|
Tın |
1,52 |
22,9 |
10,0 |
12,9 |
|
Kumlu killi tın |
1,47 |
27,4 |
14,2 |
13,2 |
|
Siltli tın |
1,47 |
26,9 |
12,3 |
14,6 |
|
Killi tın |
1,47 |
26,6 |
15,9 |
10,7 |
|
Siltli killi tın |
1,42 |
28,0 |
14,1 |
13,9 |
|
Siltli kil |
1,37 |
28,1 |
18,6 |
9,5 |
|
Kil |
1,32 |
29,0 |
20,6 |
8,4 |
Görüldüğü gibi:
- Siltli Tın, %14,6 ile en yüksek faydalı su kapasitesine sahiptir.
- Kil topraklar çok su tutar ancak bitkiye sunabildiği su sınırlıdır.
Bu nedenle tarla dokusunun doğru belirlenmesi, sulama için kritik öneme sahiptir.
Hacimsel Su İçeriği
Toprak nem sensörleri ve sulama planlamasında en yaygın kullanılan parametre hacimsel nem değeridir (Pv). Bu tablo, sulama zamanlamasında hedef nem sınırlarını belirlemek için önemli bir rehberdir.
| Toprak bünyesi | Tarla kapasitesi, Pv (%) | Solma noktası, Pv(%) | Su tutma kapasitesi, Pv (%) |
|---|---|---|---|
|
Kum |
12,5 |
5,3 |
7,2 |
|
Tınlı kum |
17,7 |
7,2 |
10,5 |
|
Kumlu tın |
22,7 |
9,2 |
13,5 |
|
İnce kumlu tın |
29,2 |
12,3 |
16,9 |
|
Tın |
34,8 |
15,2 |
19,6 |
|
Kumlu killi tın |
40,3 |
20,9 |
19,4 |
|
Siltli tın |
39,6 |
18,1 |
21,5 |
|
Killi tın |
39,1 |
23,4 |
15,7 |
|
Siltli killi tın |
39,7 |
20,0 |
19,7 |
|
Siltli kil |
38,6 |
25,4 |
13,2 |
|
Kil |
38,3 |
27,2 |
11,1 |
Derinlik (su yüksekliği) Cinsinden Su Tutma Kapasitesi (mm/m)
Arazide en sık kullanılan ölçüm birimi budur:
“1 metre derinliğindeki toprak profilinde kaç mm su depolanabilir?”
| Toprak bünyesi | Tarla kapasitesi, d, (mm/m) | Solma noktası, d, (mm/m) | Su tutma kapasitesi, dk (mm/m) |
|---|---|---|---|
|
Kum |
125 |
53 |
72 |
|
Tınlı kum |
177 |
72 |
105 |
|
Kumlu tın |
227 |
92 |
135 |
|
İnce kumlu tın |
292 |
123 |
169 |
|
Tın |
348 |
152 |
196 |
|
Kumlu killi tın |
403 |
209 |
194 |
|
Siltli tın |
396 |
181 |
215 |
|
Killi tın |
391 |
234 |
157 |
|
Siltli killi tın |
397 |
200 |
197 |
|
Siltli kil |
386 |
254 |
132 |
|
Kil |
383 |
272 |
111 |
Önemli Bilgi
Kumlu topraklar: az ve sık sulanmalı
Tınlı topraklar: seyrek ve etkin sulanmalı
Bu fark, doğrudan depolayabildikleri su miktarından kaynaklanır.
Toprak Bünyesine Göre Özet Nem Aralıkları
Genel bir planlama için aşağıdaki aralık değerleri kullanılabilir:
| Toprak bünyesi | Tarla kapasitesi* Pv(%) | Solma noktası* Pv(%) | Su tutma kapasitesi Pv(%) | Su tutma kapasitesi dk (mm/m) |
|---|---|---|---|---|
|
Kum |
9
(6-12) |
4
(2-6) |
5 |
50 |
|
Kumlu tın |
14
(10-18) |
6
(4-8) |
8 |
80 |
|
Tın |
22
(18-26) |
10
(8-12) |
12 |
120 |
|
Killi tın |
27
(23-31) |
13
(11-15) |
14 |
140 |
|
Siltli kil |
31
(27-35) |
15
(13-17) |
16 |
160 |
|
Kil |
35
(31-39) |
17
(15-19) |
18 |
180 |
* Parantez içerisindeki değerler yaklaşık alt ve üst sınırları göstermektedir.
Sonuç Doğru Veri = Doğru Sulama
Toprağın su tutma kapasitesini anlamak, akıllı sulama planlamasının temelidir.
Doğru ölçüm teknolojileri ile:
- Su kullanımı optimize edilir,
- Bitki sağlığı iyileşir,
- Verim artar,
- Kaynaklar korunur.
Esular akıllı sulama sistemleri, toprağınızın gerçek zamanlı nem verilerini analiz eder ve size doğru sulama kararları için güçlü bir rehber sunar.
Arazinizin toprak yapısı hakkında daha fazla bilgi almak veya akıllı sulama sistemlerini incelemek isterseniz bize ulaşabilirsiniz.
Toprağınızı Tahminle Değil, Ölçerek Sulayın
Her toprak tipi farklı su tutar. Doğru sulama kararları almak için tarla kapasitesi ve solma noktası değerlerini gerçek zamanlı ölçmek gerekir.
Esular toprak nem sensörleri, toprağınızın hacimsel nem değerlerini sürekli izleyerek size doğru zamanda, doğru miktarda sulama yapma imkânı sunar.
Yorumlar