Arpa Xəstəlikləri
Arpa xəstəlikləri və zərərvericilərini bilmək, erkən müdaxilə etmək çox önəm kəsb edir. Kənd təsərrüfatı dünyasında arpa bitkisi, bir çox məqsəd üçün istifadə edilən dəyərli bir taxıl növüdür. Ancaq, arpa bitkisi yetişdiricilərinin qarşılaşa biləcəyi bir çox xəstəlik və zərərverici vardır. Aşağıdakı yazımızda, arpa bitkisi xəstəlikləri və zərərvericiləri haqqında məlumat verərək bu problemlərlə necə mübarizə aparıla biləcəyindən bəhs edəcəyik.
Arpada Bakterial Yarpaq Çizgi Xəstəliyi (Xanthomonas translucens)
Arpada bakterial yarpaq çizgi xəstəliyi arpa üzərində müxtəlif zədələrə səbəb ola bilər və bu zədələr iqtisadi itkilərə yol aça bilər.
Simptomlar
Yarpaqlarda suya batırılmış ləkələr; quryan ölü yarpaqlar; parlaq sarı və ya qəhvəyi cizgilər; bitki gödək görünür, bitki inkişafı ləngiyir.
Törədici
Bakteriyalar
Xəstəliyin İnkişaf Şərtləri
Arpanın yetişdiyi hər yerdə görülür.
Mübarizə Üsulu
Yalnız sertifikatlı, xəstəliksiz toxum istifadə edilməlidir; Bu xəstəliyin nəzarəti üçün kənd təsərrüfatı təcrübələri, xəstəliklə mübarizədə istifadə edilən kimyəvi maddələr istifadə edilə bilər. Torpaqda xəstəlik yaranmasını azaltmaq üçün növbəli əkin tətbiq edilir.
Arpada Kök və Kökboğazı Çürüməsi (Bipolaris sorokiniana)
Arpada Kök və kökboğazı çürüməsi xəstəliyi xüsusilə kök sistemi ilə kök boğazını çürüdərək bitkinin inkişafını əngəlləyə bilər.
Simptomlar
Kök və kök boğazı çürüməsi, bitkinin kökləri və kök boğazında çürüməyə səbəb olur. Bu xəstəliyin əlamətləri arasında köklərin qara və ya qəhvəyi ləkələrlə örtülməsi, kök boğazının çürüməsi və köklərin zəifləməsi yer alır. Bitkinin ümumi inkişafı zəifləyir, yarpaqlar saralır və quruyur.
Törədici
Göbələklər
Xəstəliyin İnkişaf Şərtləri
Toxumlar və ya torpaqla təmas yolu ilə bitkilərə yoluxa bilər. Xəstəlik tez-tez rütubətli və sərin şəraitdə daha sürətli yayılır.
Mübarizə Üsulu
Davamlı arpa sortlarının seçilməsi. İnfeksiyalı bitki qalıqlarının təmizlənməsi və məhv edilməsi. İnfeksiyalı toxumların istifadə edilməməsi və ya toxumlardakı xəstəlik səviyyələrinin yoxlanılması. Kimyəvi funqisidlərin istifadə edilməsi, lakin bu kimyəvi maddələrin istifadəsi üçün yerli qaydalara əməl edilməlidir. Bitki gigiyenası tədbirlərinin görülməsi, suvarma idarəetməsi və bitki bəslənməsinin tənzimlənməsi.
Qın Dibi Çürüməsi (Pseudomonas syringae)
Arpada qın dibi çürüməsi, arpa istehsalı üçün ciddi bir problem ola bilər və bitkilərin kök boğazına təsir edərək məhsuldarlıq itkisinə yol aça bilər.
Simptomlar
Qının əsasında qəhvəyi rəng dəyişikliyi (dənəni örtən yarpaqcıq); qının iti uclara bağlandığı tünd cizgi; yarpaqlarda suya batırılmış ləkələr; yarpaqlarda sarı və nekrotik ləkələr.
Törədici
Bakteriya
Xəstəliyin İnkişaf Şərtləri
Arpanın yetişdiyi hər yerdə baş verir; toxumla yayılır.
Mübarizə Üsulu
İnfeksiyalı bitki qalıqlarının təmizlənməsi və yox edilməsi. İnfeksiyalı toxumların istifadə edilməsindən qaçınılması. Bitki əkin sıxlığının uyğun şəkildə tənzimlənməsi. Kimyəvi bakterisidlərin istifadə edilməsi, lakin bu üsul müqavimət inkişafının qarşısını almaq üçün diqqətlə tətbiq edilməlidir. Davamlı arpa sortlarının seçilməsi.
Arpa Çizgi Yarpaq Ləkəsi (Pyrenophora graminea)
Arpa çizgi yarpaq ləkəsi, xüsusilə arpa bitkilərinə təsir edə bilər və yarpaqlar üzərində ləkələrin yaranmasına səbəb olur. Bu ləkələr, bitki sağlamlığını və məhsuldarlığını mənfi təsir edə bilər.
Simptomlar
Cücərti yarpaqlarında kiçik sarı ləkələr; boruya çıxmadan əvvəl yarpaq ayası boyunca sarıdan dərı rənginə qədər cizgilər; zolaqlar üzərində qırmızı kənar boşluqları; xəstə toxumanın ölümü; sünbüllər üzə çıxmır; bitkilər cırtdanlaşır.
Törədici
Göbələk
Xəstəliyin İnkişaf Şərtləri
Payızlıq arpanın yetişdirildiyi hər yerdə görülür.
Mübarizə Üsulu
Yalnız sertifikatlı toxum istifadə edilməlidir.
Arpada Örtülü Sürmə (Ustilago hordei)
Arpada Örtülü Sürmə (Ustilago hordei), bir göbələk növüdür və arpa bitkisində xəstəliyə səbəb olan bir patogendir. Bu göbələk, arpa bitkisinin gövdələri və dənələri üzərində infeksiya yaradır. Ustilago hordei-nin səbəb olduğu infeksiya, arpanın iqtisadi dəyərini aşağı sala bilər və məhsul itkisinə yol aça bilər.
Simptomlar
Bitkinin gövdələrində şişmələr, qara ləkələr, gövdələrin bükülməsi və dənə sünbülünün normal inkişafını pozan anormal böyümələr kimi əlamətlərlə özünü göstərə bilər. Həmçinin infeksiyalı dənələr qara rəngdə və normaldan daha böyük ola bilər.
Törədici
Göbələk
Xəstəliyin İnkişaf Şərtləri
Məhsul yığımı zamanı sürmə yığınları partlayır və xəstəlik daha da yayılır; əzilmiş spor kütlələri çürüyən balıqlara bənzər bir qoxuya malikdir.
Mübarizə Üsulu
Yalnız sertifikatlı, ləkəsiz toxum istifadə edilməli; göbələkləri öldürmək üçün əkindən əvvəl toxumlara isti su tətbiq edilə bilər; toxumlara kontakt funqisid tətbiq edilə bilər; davamlı sortlar yetişdirilməli.
Arpada Sünbül Yanqlığı (Fusarium graminearum)
Arpada Sünbül Yanqlığı, Fusarium graminearum adlı bir göbələk növünün səbəb olduğu bir bitki xəstəliyidir. Bu xəstəlik, xüsusilə arpa (Hordeum vulgare) və buğda (Triticum spp.) kimi taxıl bitkilərində görülən mühüm bir xəstəlikdir. Fusarium graminearum, bitki gövdələri, sünbüllər və toxumlar üzərində infeksiya yarada bilər.
Simptomlar
İlk əlamətlər sünbüldəki bəzi çiçəklərin ağarmasını göstərir. Uyğun şəraitdə, erkən yanqlıq və ya sünbüllərin tamamilə ağarması baş verə bilər. Xəstəlik irəlilədikcə baş, dərı rəngindən qəhvəyi rəngə dönür. Həmçinin çiçəkçiklərin əsasında çəhrayı və ya
narıncı rəngli kif yarandığını da görə bilərik. Dənələr büzüşür, ağarır və təbaşirləşir.
Törədici
Göbələk
Xəstəliyin İnkişaf Şərtləri
Patogen dənəni infeksiyalaşdırdığından xəstəlik yüksək məhsuldarlıq itkisinə, aşağı test çəkilərinə və aşağı toxum cücərməsinə səbəb olur. Digər mühüm problem isə patogenin bir vomitoksin olan mikotoksin, deoksinivalenol (DON) istehsal etməsidir.
Mübarizə Üsulu
Mövcud davamlı sortlar yetişdirilməli. Xəstəlik şiddətlidirsə uyğun funqisid tətbiq edilir.
Arpa zərərvericiləri yazımız.
Yorumlar