Gül Kələm Becərilməsi Necə Həyata Keçirilir?
Gül kələm becərilməsi, düzgün bilik və texnikalarla həyata keçirildikdə olduqca məhsuldar və gəlirli bir kənd təsərrüfatı fəaliyyətidir. Gül kələm, kələm ailəsinə aid, ağ və ya bənövşəyi rəngli çiçək başlıqları ilə tanınan qidalı və az kalorili bir tərəvəzdir. Ana vətəni Aralıq dənizi və Orta Şərq bölgəsi olan gül kələm, günümüzdə dünyanın bir çox yerində yetişdirilməkdədir. Türkiyədə xüsusilə Aralıq dənizi Bölgəsi, Egey Bölgəsi və Cənub-şərqi Anadolu Bölgəsində uyğun iqlim şərtləri ilə uğurla becərilir. Gül kələm, iqtisadiyyata mühüm töhfələr verən kənd təsərrüfatı məhsullarından biridir. Həm ölkə daxilində, həm də xaricdə böyük tələbat görür və ixrac potensialı yüksək olan bir məhsuldur. Bazarda təzə olaraq istehlak edilməsi ilə yanaşı, dondurularaq və ya konservləşdirilərək də qiymətləndirilir. Bu xüsusiyyətləri ilə fermerlərə mühüm gəlir mənbələri təqdim edir. Gül kələmin sağlamlıq baxımından da bir çox faydası var; C vitamini, antioksidantlar və həzm sisteminə olan müsbət təsirləri ilə tanınır. Aşağı karbohidrat və kalori tərkibi ilə pəhrizlərdə də tez-tez üstünlük verilir. Nəticə olaraq, gül kələm həm sağlamlıq, həm də iqtisadiyyat baxımından mühüm bir tərəvəz növüdür.
Gül Kələm Becərilməsində İqlim və Torpaq Quruluşu
İqlim və torpaq quruluşu, bitkilərin sağlam böyüməsi və yüksək məhsuldarlıq əldə edilməsi üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Gül kələm, sərin iqlim şəraitini sevir və ideal olaraq 15-20°C temperaturlarda ən yaxşı şəkildə inkişaf edir. Həddindən artıq istilər və ya don hadisələri, bitkilərin böyüməsinə mənfi təsir göstərə bilər və məhsulun keyfiyyətini aşağı sala bilər. Torpaq quruluşu isə yaxşı drenaj edilmiş, humusla zəngin və yüngül qələvi olmalıdır. Torpağın pH dəyəri 6.0-7.5 arasında olmalı, beləliklə bitkilər qida maddələrini ən yaxşı şəkildə qəbul edə bilsinlər. Üzvi maddələrlə zəngin torpaqlar, gül kələmin kök inkişafını dəstəkləyir və su tutma qabiliyyətini artırır. Bundan əlavə, torpağın müntəzəm olaraq işlənməsi və üzvi gübrələrlə dəstəklənməsi, bitkilərin ehtiyac duyduğu qidaları almasını təmin edir. Uyğun iqlim şəraiti və torpaq quruluşu, gül kələm bitkilərinin güclü və sağlam böyüməsini, dolayısı ilə keyfiyyətli və bol məhsul əldə edilməsini zəmanət altına alır.
Gül Kələm Şitil Əkimi
Gül kələm yetişdirməyə sağlam və güclü şitillər seçilərək başlanmalıdır. Şitillərin canlı yaşıl yarpaqlara və sağlam köklərə malik olması vacibdir. Torpaq hazırlığı, humusla zəngin, yaxşı drenaj edilmiş və yüngül qələvi torpaqlarla aparılmalı, üzvi gübrə və ya kompost əlavə edilərək qida dəyəri artırılmalıdır. Şitillər, don təhlükəsi keçdikdən sonra yazda və ya payızda 45-60 sm aralıqlarla, sıralar arasında isə 70-80 sm məsafə saxlanılaraq əkilməlidir. Əkindən əvvəl şitillərin kökləri isladılmalı və torpağa yerləşdirildikdən sonra yüngülcə sıxılaraq sabitlənməlidir. Müntəzəm suvarma və həftəlik üzvi gübrə tətbiqləri şitillərin sağlam böyüməsini dəstəkləyir. Zərərvericilər və xəstəliklərlə mübarizə üçün bitkilər müntəzəm olaraq yoxlanılmalı və lazım gəldikdə üzvi insektisidlər istifadə edilməlidir.
Gül Kələm Becərilməsində Suvarma
Gül kələm bitkiləri, müntəzəm və dərin suvarmaya ehtiyac duyur. Torpağın daim nəmli saxlanılması vacibdir, lakin suyun yığılmasına icazə verilməməlidir, çünki həddindən artıq suvarma kök çürüməsinə səbəb ola bilər. Xüsusilə gənc şitillər dövründə torpağın nəm səviyyəsinin balansda saxlanılması, bitkilərin güclü bir kök sistemi inkişaf etdirməsinə kömək edir. Suvarma adətən səhər erkən saatlarda və ya axşamüstü edilməlidir, beləliklə suyun buxarlanması minimuma endirilir və bitkilər suyu daha səmərəli istifadə edə bilər. Optimal suvarma intervalları və miqdarları bitkinin böyümə mərhələsinə, hava şəraitinə və torpaq quruluşuna bağlı olaraq tənzimlənməlidir. Suvarma tezliyi şitillərin ilk əkilməsindən sonra daha çox, bitkilər yetkinləşdikcə isə daha seyrək olmalıdır.
Gül Kələm Becərilməsində Avtomatik Suvarma Sistemlərinin İstifadəsi
Gül kələm becərilməsində ağıllı suvarma sistemlərinin istifadə edilməsi həm məhsuldarlığı artırır, həm də su qənaəti təmin edir. Bu sistemlər torpağın nəm səviyyəsini daim izləyərək bitkilərin ehtiyac duyduğu su miqdarını dəqiq şəkildə müəyyən edir və yalnız lazım olan miqdarda suyu təmin edir. Bu sayədə, ənənəvi suvarma üsulları ilə müqayisədə su israfı minimuma endirilir və bitkilər üçün ideal böyümə şəraiti yaradılır. Bundan əlavə, ağıllı suvarma sistemləri proqramlaşdırıla bilən xüsusiyyətləri sayəsində suvarma əməliyyatlarını avtomatlaşdırır və fermerlərin iş yükünü əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Xüsusilə isti və quraq dövrlərdə bitkilərin müntəzəm olaraq kifayət qədər su almasını zəmanət altına alarkən, həddindən artıq suvarma riskini də aradan qaldırır. Bu sistemlərin istifadəsi gül kələm bitkilərinin daha sürətli və sağlam böyüməsinə imkan verərkən, eyni zamanda ekoloji davamlılığı da dəstəkləyir. Daha ətraflı məlumat almaq üçün bizimlə əlaqə saxlaya bilərsiniz. https://esular.com/akilli-sulama-sistemleri
Gül Kələm Becərilməsində Gübrələmə
Gül kələm bitkiləri xüsusilə azot, fosfor və kalium kimi əsas qida maddələrinə ehtiyac duyur. Əkindən əvvəl torpağın yaxşı hazırlanması və üzvi gübrə və ya kompost əlavə edilməsi bitkilərin başlanğıcda güclü bir kök sistemi inkişaf etdirməsinə kömək edir. Böyümə dövründə isə müntəzəm olaraq azotlu gübrələr tətbiq edilməli, bu sayədə bitkilərin yarpaqları sağlam və güclü qalmalıdır. Fosfor və kalium çiçəklənmə və baş əmələ gəlməsi dövründə bitkilərin ehtiyac duyduğu digər mühüm qida maddələridir. Bundan əlavə, gül kələm bitkilərinin qida maddələrini daha effektiv şəkildə qəbul edə bilməsi üçün torpağın pH səviyyəsinin 6.0-7.5 aralığında saxlanılması vacibdir. Gübrələmə proqramı bitkilərin inkişaf mərhələlərinə görə tənzimlənməli və lazım gəldikdə yarpaq analizi aparılaraq çatışmayan qida maddələri müəyyən edilməlidir. Düzgün və balanslı gübrələmə tətbiqləri gül kələm bitkilərinin optimal böyümə şəraitində inkişafını təmin edərək, keyfiyyətli və bol məhsuldar bir yığım əldə edilməsini mümkün edir.
Gül Kələm Yığımı
Gül kələm yığımı, bitkilərin başlarının tam yetişməsi ilə həyata keçirilir və bu mərhələdə diqqətli olmaq lazımdır. Gül kələm başları bərk, sıx və ağ rəngdə olmalıdır. Başlıqlar təxminən 10-15 sm diametrinə çatdıqda yığılmağa hazırdır. Yığım vaxtını qaçırmamaq vacibdir, çünki başlıqlar həddindən artıq böyüdükdə boşala bilər və keyfiyyət itkisi baş verə bilər. Yığım prosesi adətən səhər erkən saatlarda və ya sərin vaxtlarda edilməlidir, beləliklə bitkilər təravətini qoruyur. Başlıqlar, saplarından iti bir bıçaqla ehtiyatla kəsilərək yığılır və yarpaqlar başların ətrafında qorunaraq məhsulun daha uzun müddət qalması təmin edilir. Yığılan gül kələmlər sərin və quru bir yerdə saxlanılmalıdır. Düzgün yığım üsulları və vaxtı, gül kələmin bazar dəyərini artırır və yüksək keyfiyyətli məhsul əldə edilməsini təmin edir.
1 Dekardan Nə Qədər Gül Kələm Əldə Edilir?
Gül kələm becərilməsində məhsuldarlıq, bir dekar sahənin necə istifadə edildiyinə və yetişdirmə şəraitinə bağlı olaraq dəyişir. Adətən, uyğun qulluq və düzgün növ seçimi ilə 1 dekar sahədən 1800-dən 2000-ə qədər gül kələm başlığı əldə edilə bilər. Tez yetişən növlərdə başlıqlar daha kiçik olub, adətən 600-700 qram civarında çəkiyə malikdir, lakin gec yetişən növlərdə bu çəki 5-6 kiloqrama qədər çıxa bilər. Bu, fermerlərin düzgün kənd təsərrüfatı tətbiqləri ilə və məhsuldarlıqlarını artırmaq üçün optimal şəraitləri təmin etmələri ilə bağlı olduğunu göstərir. Yaxşı bir planlaşdırma, torpaq hazırlığı, suvarma idarəetməsi və xəstəlik nəzarəti kimi amillər gül kələm becərilməsində uğuru və keyfiyyətli məhsul əldə etməyi təmin edə bilər.
Gül Kələm Becərilməsində Görülən Xəstəlik və Zərərvericilər Nələrdir?
Gül kələm becərilməsində görülən xəstəlik və zərərvericilər, bitkilərin sağlamlığını və məhsuldarlığını mənfi təsir edə bilər. Budur ən çox rast gəlinən xəstəlik və zərərvericilər haqqında məlumatlar və mübarizə üsulları:
1. Kök Çürüməsi (Rhizoctonia solani): Kök çürüməsi xüsusilə gənc bitkilərdə görülür və köklərin qəhvəyi rəng alıb çürüməsinə səbəb olur. Xəstə bitkilər böyüməni dayandırır və saralır. Bu xəstəliklə mübarizədə yaxşı drenaj edilmiş torpaq istifadəsi və xəstə bitki qalıqlarının təmizlənməsi vacibdir. Torpağın dezinfeksiyası da effektiv bir üsuldur.
2. Ağ Çürümə (Sclerotinia sclerotiorum): Ağ çürümə, bitkilərin kök və gövdə nahiyələrində ağ, pambığa bənzər bir kif əmələ gəlməsinə səbəb olur. Xəstəlik nəmli və sərin şəraitdə yayğındır. Mübarizədə bitkilərin yaxşı havalandırılması və yoluxmuş bitkilərin dərhal məhv edilməsi lazımdır. Növbəli əkin sistemi tətbiq etmək də xəstəliyin yayılmasının qarşısını ala bilər.
3. Qara Ləkə (Alternaria brassicae): Qara ləkə xəstəliyi yarpaqlarda qara ləkələrə və saralmalara yol açır. Bu xəstəlik nəmli hava şəraitində daha çox yayılır. Xəstəliklə mübarizədə xəstə yarpaqların toplanıb məhv edilməsi, bitkilərin müntəzəm qulluğu və uyğun funqisidlərin istifadəsi vacibdir.
4. Gül Kələm Güvəsi (Plutella xylostella): Gül kələm güvəsi bitkilərin yarpaqlarında dəliklər açaraq zərər verir və bitkinin ümumi sağlamlığını pozur. Mübarizədə bioloji nəzarət üsulları və üzvi insektisidlər istifadə edilə bilər. Bundan əlavə, bitkilərin müntəzəm olaraq yoxlanılması və yoluxmuş yarpaqların təmizlənməsi lazımdır.
5. Yarpaq Mənənələri (Aphidoidea): Yarpaq mənənələri bitkilərin şirəsini soraraq onların zəifləməsinə səbəb olur. Həmçinin, virus xəstəliklərinin daşınmasına da kömək edirlər. Mübarizədə təbii düşmənləri olan parabüzənlər kimi faydalı həşəratlardan istifadə edilə bilər. Üzvi insektisidlər də təsirli ola bilər.
6. Kök Ur Nematodu (Meloidogyne spp.): Kök ur nematodları bitkilərin köklərində şişkinliklər və ur əmələ gətirir, bu da bitkilərin su və qida qəbuluna mane olur. Mübarizədə davamlı növlərin seçilməsi, torpağın günəşləndirilməsi və növbəli əkin sistemi tətbiq edilməsi vacibdir.
Yorumlar