Günəbaxan əkinçiliyində ağıllı suvarma metodları deyildikdə ağıla ilk olaraq yağışyağdırma və şırım suvarma metodu gəlir. Bu il quraqlıq səbəbindən ciddi şəkildə məhsuldarlıq aşağı düşən günəbaxanda məhsul yığımı başladı, lakin son illərin ən məhsuldarsız dövrü olduğu düşünülür. Kənd təsərrüfatı sahələrinin genişlənməsi və su istehlakındakı artım da su mənbələrinin azalmasına səbəb olarkən, suyun səmərəli istifadəsi mövzusundakı məlumatlılığın yetərsizliyi də bu problemi dərinləşdirən faktorlardan biridir.
Bəs düzgün suvarma və yüksək məhsuldarlıq üçün necə bir yol izlənilməlidir?
Günəbaxan əkinçiliyində effektiv suvarma metodları və ekoloji kənd təsərrüfatı prinsipləri böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu təlimatlar, davamlı kənd təsərrüfatı praktikası üçün əsas addımları ehtiva edir. Torpaq hazırlığı payızda dərindən edilməlidir, beləliklə torpaq strukturu yaxşılaşdırılır və suyun bitki köklərinə çatması asanlaşır. Suvarma intervalı, torpaqdakı su miqdarının %50-yə düşdüyü zamanlarda suvarma edilməsi şəklində olmalıdır; beləliklə bitkilər davamlı su stresi yaşamazlar.
Maili ərazilərdə əkin sıraları maililiyə perpendikulyar olmalıdır, bu da suvarma suyunun daha bərabər şəkildə paylanmasını təmin edir. Erkən dövrdə yağışyağdırma suvarma, çiçəkləmə dövrlərində isə şırım suvarma üstünlük təşkil etməlidir. Şırımlar, bitkilər 30-35 sm ikən qazayağı ilə açılmalıdır və suvarma zamanı bərabər su paylanması üçün uyğun vasitələr istifadə edilməlidir. Suvarma suyunun torpaq kök dərinliyinə çatıb-çatmadığı mütəmadi olaraq yoxlanılmalıdır.
Torpaq hazırlığı və drenaj, suvarma suyunun torpaqda göllənməsinin qarşısını almaq üçün vacibdir. Suvarma suyunun keyfiyyətinə diqqət yetirilməli, duzlu və ya çirkli sular istifadə edilməməlidir. Uzunmüddətli göllənmə və duzluluq riskini azaltmaq adına, uzunmüddətli suvarmalardan qaçınılmalıdır. Bütün bu faktorlar, günəbaxan əkinçiliyində suyun səmərəli istifadəsini təmin edərək bitki sağlamlığını və torpaq keyfiyyətini qoruyur.
Zərərli Orqanizmlərlə Mübarizə
Günəbaxan əkinçiliyində zərərli həşəratlar, xəstəliklər və alaq otları kimi faktorlar məhsuldarlığa mənfi təsir göstərə bilər. İnteqrasiya olunmuş zərərverici mübarizəsi metodlarından istifadə edərək kimyəvi mübarizə ilə bioloji mübarizə balansı təmin edilə bilər. Zərərli orqanizmlərin populyasiyasını izləmək və uyğun vaxtlarda müdaxilə etmək, bitki sağlamlığını qoruyarkən kimyəvi istifadəni minimuma endirir.
Torpaq Sağlığı və Qidalanma
Torpaq məhsuldarlığını artırmaq üçün üzvi maddə tərkibi yüksək saxlanılmalıdır. Torpaq analizi edərək bitkinin ehtiyacı olan qida maddələri müəyyən edilməli və uyğun gübrələmələr aparılmalıdır. Fosfor, azot və kalium kimi əsas qida maddələri bitkinin böyüməsi və inkişafı üçün kritikdir. Həmçinin mikro qida maddələri də unudulmamalıdır. Düzgün gübrələmə torpaq qida balansını qoruyur və məhsuldarlığı artırır.
Bu tədbirlər, günəbaxan məhsuldarlığını artırmaq və davamlı bir kənd təsərrüfatı praktikası yürütmək üçün olduqca vacibdir. Bitki sağlamlığına diqqət yetirmək, torpaq sağlığını qorumaq və zərərli orqanizmlərə karşı effektiv mübarizə metodlarından istifadə etmək, yüksək keyfiyyətli və məhsuldar günəbaxan məhsulları əldə etmək üçün həyati addımlardır. Su idarəetməsi strategiyaları hazırlanaraq su mənbələrinin davamlı şəkildə istifadəsi təmin edilməlidir.
Suvarma metodlarının modernləşdirilməsi, suyun daha səmərəli istifadəsini təmin edir. Suya qənaəti təşviq edən siyasətlər və maarifləndirmə kampaniyaları vasitəsilə əhalinin su istifadə vərdişləri dəyişdirilə bilər. Günəbaxan əkin sahələrinin qorunması, su dövranını tənzimləmək və torpaq eroziyasının qarşısını almaq baxımından vacibdir.
Həmçinin iqlim dəyişikliklərinin təsirləri ilə mübarizə aparmaq üçün parnik qazı emissiyalarının azaldılması və milli iqlimə uyğunlaşma strategiyalarının tətbiqi də zəruridir. Bütöv bir yanaşma ilə, su mənbələrinin davamlılığını təmin etmək və bu il yaşanan quraqlığın mənfi təsirlərini minimuma endirmək üçün müxtəlif sektorlararası əməkdaşlıq və uzunmüddətli strategiyalar tələb olunur.