Tüm Yazılar
Hollandanın Kənd Təsərrüfatı Uğuru
Hollandanın Kənd Təsərrüfatı Sektorundakı Tarixi Dəyişimi
Hollandanın kənd təsərrüfatı sektoru, insana edilən yatırımların və fermerlərin kooperativlər vasitəsilə birlikdə hərəkət etmələrinin bir nəticəsi olaraq inkişaf etmişdir. Təhsil səviyyəsi yüksək olan fermerlər, yerli və milli qərar vericilərə təsir göstərərək, strateji mövqelərindən istifadə edərək Şimali Atlantika yolu üzərindəki dəniz limanlarını inkişaf etdirmiş və beynəlxalq ticarətin başlaması ilə Avropanın ticarət giriş qapısına çevrilmişdir. 16-cı əsrdə böyük yük gəmilərinin inşası ilə birlikdə ucuz xərcli taxıllar Rotterdam və Amsterdam limanları vasitəsilə Avropaya daxil olmağa başlamış, bu vəziyyət Hollandiyalı fermerlərin fərqli məhsulların istehsalına yönəlməsinə və kənd təsərrüfatı məhsullarını emal sektorunun inkişafına yol açmışdır. 19-cu əsrin ikinci yarısından etibarən kənd təsərrüfatı idarəçiləri və işçiləri yetişdirmək məqsədilə məktəblər qurulmuş və Wageningen Universiteti 1876-cı ildə açılmışdır. II Dünya Müharibəsindən sonra mexaniki kənd təsərrüfatı və texnoloji inkişaflarla birlikdə, Hollandadakı kənd təsərrüfatı müəssisələri işçilik xərclərini azaldıb məhsuldarlıqlarını artırmışdır. Polder Modeli kimi tanınan yanaşma ilə, dialoq və ortaq rəy çərçivəsində problemlər həll edilmiş və inkişaf birlikdə planlaşdırılmışdır. Bu proses, Hollandanın kənd təsərrüfatı sektorunda dünya lideri olmasını təmin etmiş və digər ölkələrə nümunə olmuşdur.
Hollanda Kənd Təsərrüfatı Sektorunun Mövcud Vəziyyəti
Hollanda kənd təsərrüfatı sektoru, günümüzdə ağıllı kənd təsərrüfatı tətbiqlərinə ağırlıq verərək rəqabət üstünlüyünü davam etdirir. 2017-ci il etibarilə Hollanda, 106 milyard ABŞ dolları məbləğində kənd təsərrüfatı ixracatı ilə dünyanın ən böyük ikinci kənd təsərrüfatı məhsulu ixracatçısı olma xüsusiyyətini qoruyur. Bu uğurda yayğın kooperativ şəbəkəsi və optimal müəssisə miqyasları mühüm rol oynayır. Hollandada kənd təsərrüfatı müəssisələrinin əksəriyyəti orta miqyaslıdır və kooperativlərin dəstəyi ilə kredit təminatından istehsal daxilolmalarına, Ar-Ge (Tədqiqat-İnkişaf) işlərindən dövlət təşviqlərinə qədər bütün mərhələlərdə effektiv şəkildə çalışırlar.
Kiçik müəssisələrin yerini getdikcə daha böyük müəssisələrə verməsi, kənd təsərrüfatı məhsuldarlığının artmasına töhfə verir. 1961-ci ildən 2010-cu ilə qədər Hollandanın kənd təsərrüfatı sektoru ümumi faktor məhsuldarlığı (ÜFM) 3,8 dəfə artmışdır. 2012-ci ildə Hollandanın kənd təsərrüfatı Ar-Ge xərclərinin 55%-i kommersiya sektoru tərəfindən qarşılanarkən, 45%-i dövlət və universitetlər tərəfindən maliyyələşdirilmişdir. Bu işlərin böyük hissəsi Wageningen Universiteti və DLO Araştırma Fondu tərəfindən həyata keçirilməkdədir və 2014-cü il etibarilə 5000-ə yaxın alim və mühəndis bu qurumlarda çalışır. 2015-ci il etibarilə Wageningen Universitetinin büdcəsi təxminən 550 milyon ABŞ dollarıdır. Bu ünsürlər, Hollandanın kənd təsərrüfatı sektorundakı uğurunun təməl daşlarını təşkil edir.
Hollandanın Kənd Təsərrüfatındakı Uğurunun Sirri
Texnologiya və İnnovasiya: Hollanda, kənd təsərrüfatının hər mərhələsində texnologiya və elmin istifadəsini prioritetləşdirmişdir. Xüsusilə istixana texnologiyalarındakı irəliləyişlər, bitki bəsləmə texnikaları və işıq idarəçiliyi kimi sahələrdə innovativ tətbiqlərlə yüksək məhsuldarlıq əldə edilmişdir.
Davamlı Kənd Təsərrüfatı Praktikaları: Dəniz səviyyəsindən aşağıdakı sahələri kənd təsərrüfatına qazandırma işləri və müntəzəm drenaj sistemləri sayəsində məhsuldar kənd təsərrüfatı torpaqları yaradılmışdır. Bundan əlavə, ağıllı növbəli əkin üsulları və torpaq islahı kimi davamlı kənd təsərrüfatı tətbiqləri ilə torpaq məhsuldarlığı artırılmışdır.
Təhsil və Tədqiqat: Wageningen Universiteti kimi dünyaca məşhur kənd təsərrüfatı təhsil müəssisələri və tədqiqat institutları, kənd təsərrüfatı texnologiyalarının inkişaf etdirilməsində mühüm rol oynayır. Daimi olaraq aparılan tədqiqat və yeniliklər, kənd təsərrüfatı istehsalında keyfiyyət və məhsuldarlığı artırmaq üçün mühüm bir infrastruktur təmin edir.
Beynəlxalq Ticarət Şəbəkəsi: Hollanda, Rotterdam kimi böyük limanlar vasitəsilə dünya miqyasındakı kənd təsərrüfatı məhsullarını emal etmə və paylama mövzusunda üstünlük təmin edir. Bu, Hollandanın kənd təsərrüfatı məhsullarını dünya bazarlarına asanlıqla təqdim etməsinə və ixracatını artırmasına kömək edir.
İstehsalçı Birlikləri və Dövlət Dəstəyi: Hollandada istehsalçı birlikləri, universitetlər, tədqiqat institutları və KOB-lar arasında güclü bir sinerji mövcuddur. Dövlətin Ar-Ge dəstəyi və kənd təsərrüfatı siyasətləri də bu sinerjini dəstəkləyərək, sektordakı inkişafların yolunu açır.
Bu faktorlar bir araya gəldikdə, Hollandanın kənd təsərrüfatında necə uğur qazandığı daha aydın başa düşülə bilər. Məhsuldarlıq, keyfiyyət, davamlılıq və innovativlik təməlindəki bu yanaşmalar, Hollandanın kənd təsərrüfatı məhsulları ixracatında dünya miqyasında lider mövqeyinə gəlməsini təmin etmişdir.
Heyvandarlıqda Hollanda
Hollanda, dünya miqyasında kənd təsərrüfatı və heyvandarlıqda qabaqcıl bir ölkə kimi tanınarkən, ətraf mühitin davamlılığı mövzusunda da mühüm addımlar atır. Son zamanlarda ətraf mühitə təsirləri azaltmaq məqsədilə heyvandarlıq istehsalını mühüm dərəcədə azaltma qərarı alan Hollanda, bu addımlarla təbiətə atılan amonyak və digər çirkləndiricilərin miqdarını minimallaşdırmağı hədəfləyir. Xüsusilə azot emissiyalarını azaltmaq üçün alınan qərarlar, mühafizə olunan təbii ərazilərin və ümumi ətraf mühit keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasına yönəlmiş mühüm bir addım kimi qiymətləndirilir. Bu çərçivədə, kənd təsərrüfatı və heyvandarlıq sektorunda davamlılıqla bağlı innovativ siyasətlər hazırlayaraq Hollandanın ətraf mühitə dost kənd təsərrüfatı modelinə töhfə verməsi gözlənilir.
