Tüm Yazılar
İstixana Havalandırma Sistemləri
İstixanada yetişdirilən bitkilərin böyüməsini sürətləndirmək üçün qış aylarında temperaturu artırmaq və yay aylarında isə havalandırma və soyutma etmək vacibdir. İstilik və nəmin qeyri-müntəzəm paylanması, havalandırma ilə tarazlana bilər. Qışda xarici temperatur, daxili temperatur dəyərindən aşağı olduqda, örtük materialı vasitəsilə xarici mühitə davamlı olaraq istilik enerjisi itirilir. Bu vəziyyəti düzəltmək üçün istixana daxilində isitmə aparmaq lazımdır. Havalandırma ehtiyacı, bitki və istehsal mövsümündən asılı olaraq dəyişir. Havalandırma sistemləri adətən təbii və mexaniki (məcburi) olmaqla iki tipə ayrılır.
İstixanalarda Mexaniki Havalandırma Sistemləri:
İstixanalarda təbii havalandırmanın təsirli olmadığı və ya yetişdiricilik üçün uyğun olmadığı hallarda, məcburi havalandırma sistemləri işə salına bilər. Bu halda adətən fanatlar istifadə olunur. Məcburi havalandırma ilə, istixana daxili temperaturu xarici mühit temperaturu ilə eyni səviyyədə bərabərləşdirilə bilər. Bu sistem, xüsusilə durğun hava şəraitində istixana daxilində yarana biləcək yüksək nəmin sürətli bir şəkildə kənara atılmasını təmin edir.
Məcburi havalandırmanın üstünlükləri şunlardır:
- Müsbət hava hərəkəti təmin etmədiyinə görə bitki ətrafındakı nəmli hava uzaqlaşdırılaraq evapotranspirasiya artır və xəstəlik riski azalır.
- İstixana daxili temperaturu daha həssas bir şəkildə idarə oluna bilər.
- Daha kiçik havalandırma boşluqlarına ehtiyac duyulur.
- Sistem, daha sonra evaporativ soyutma sisteminə çevrilə bilər.
- İşçi qüvvəsi tələbi daha azdır.
- Fırtınalı havalarda havalandırma konstruksiyalarının zərər görmə ehtimalı aşağıdır.
Ancaq, məcburi havalandırmanın bəzi çatışmazlıqları da vardır:
- İstismar və texniki qulluq xərcləri yüksəkdir.
- Xüsusilə qış aylarında aşağı mühit temperaturuna görə xüsusi həllərə ehtiyac duyula bilər.
- Uyğun şəkildə seçilmədiyi təqdirdə ventilyatorların istənilməyən səs artımına səbəb ola bilər.
- Qış aylarında və ya keçid dövrlərində yüksək radiasiyalı günlərdə havalandırma zamanı soyuq xarici hava birbaşa istixanaya girə bilər.
İstixanalarda Təbii Havalandırma Sistemləri:
Yay aylarında istixana daxili temperaturu günəşin istixana daxili havanı isitməsi səbəbindən 55 °C və ya daha yüksək dəyərlərə çatır. Əksər hallarda bir çox bitki istixana mühit daxili temperaturunun 45 °C-ni keçməsindən mənfi təsirlənir. Təbii qarışığa malik durğun istixana havasının fotosintezlə azalan CO2-ni artırmaq və bitkilərin çiçək tozlanmasını asanlaşdırmaq üçün havalandırmaya ehtiyacı var. Bütün bu səbəblərdən dolayı istixana daxili havasının müntəzəm olaraq dəyişdirilməsi zəruridir.
Təbii havalandırmaya təsir edən amillər arasında temperatur fərqləri, nəm fərqləri, külək təsiri və havalandırma pəncərələri arasındakı hündürlük fərqləri yer alır. Küləksiz şəraitdə yan divar və dam pəncərələri tamamilə açıq olmalıdır. Küləkli günlərdə isə yan divar pəncərələri və küləyin əksi istiqamətindəki dam pəncərələri açıq, külək istiqamətindəkilər isə bağlı olmalıdır.
Havalandırma, əsasən istixana daxilindəki hava ilə xarici mühit havasının dəyişdirilməsidir. Bu prosesin baş verməsi üçün istixana daxili və xarici arasında fiziki fərqlər olmalıdır. Təbii havalandırma hərəkətinin yaranmasında daxili və xarici hava temperaturu fərqindən qaynaqlanan təzyiq fərqliliyi, nəmdəki fərqlərdən qaynaqlanan təzyiq fərqliliyi, küləyin təsiri ilə ortaya çıxan təzyiq fərqliliyi və havalandırma pəncərələri arasındakı hündürlük fərqi rol oynayır. Təbii havalandırmanın baş tutması üçün
- Orta külək sürəti,
- Təsirli külək istiqaməti,
- Gündəlik və mövsümi külək sürəti və istiqamətindəki dəyişiklik məlumatlarına,
- Küləyin qarşısında maneələrin (ağaclar, binalar, təpə kimi) mövcudluğu vacibdir.
Küləkli və küləksiz şəraitdə təbii havalandırma pəncərələrinin işlədilməsi fərqlidir. Küləksiz günlərdə yan divar və dam pəncərələri tamamilə açıq olmalıdır. Küləkli günlərdə isə hər iki yan divar pəncərələri və küləyin tərs istiqamətindəki dam pəncərəsi açıq, küləyin gəldiyi istiqamətdəki pəncərə isə bağlı olmalıdır.
Səmərəli İstixana Havalandırması Üçün:
Səmərəli bir havalandırma təmin etmək üçün istixananın hər iki yan divarı və dam silsiləsinin hər iki tərəfinə havalandırma pəncərələri yerləşdirilir. Pəncərələrin ümumi sahəsi istixana döşəmə sahəsinin ən azı 15%-i olmalıdır, lakin ideal olaraq bu nisbət 30%-i keçməməlidir. Yan divarlara yerləşdirilən pəncərələrin sahəsi damdakı pəncərələrlə oxşar olmalıdır. Dam pəncərələri tamamilə açıldıqda, pəncərələr dam yan səthi ilə 60°, yan divarlarda isə dik yan divarla 45°-lik bucağa malik olmalıdır. Pəncərə genişlikləri istixana genişliyinin (W) təxminən 0.075-i qədər olmalıdır.
Kategoriler
Etiketler
