Karbondioksit (CO2) Sensorlarının Təsnifatı
Karbondioksit (CO2) sensorlarının təsnifatında müxtəlif tiplər mövcuddur və CO2 sensoru növlərinin başa düşülməsi seçim mərhələsində kömək edir. Ümumiyyətlə, CO2 sensorları iş prinsiplərinə görə elektrokimyəvi, infraqırmızı və fotoakustik olaraq təsnif edilə bilər. Hər bir tipin iş prinsipləri və ümumi xüsusiyyətləri aşağıda cədvəl şəklində izah edilmişdir:
| Sensor Tipi | Prinsip | Ümumi xüsusiyyətləri |
| Elektrokimyəvi Sensor | Karbondioksit (CO2) konsentrasiyasını elektrokimyəvi reaksiyalar vasitəsilə elektrik siqnalına çevirir |
|
| İnfraqırmızı sensor | Müəyyən infraqırmızı işıq dalğa boylarının Karbondioksit (CO2) molekulları tərəfindən udulmasını aşkar edərək CO2 konsentrasiyasını ölçür | Dispers olmayan infraqırmızı (NDIR) sensor:
|
Dispers infraqırmızı sensor:
| ||
| Fotoakustik Sensor | Müəyyən dalğa boylarındakı işığın CO2 molekulları tərəfindən udulmasını və ya CO2 molekulları ilə vibrasiya və ya səs dalğaları arasındakı qarşılıqlı təsiri aşkar edərək CO2 konsentrasiyasını ölçür. |
|
İstixanalar Üçün Ən Yaxşı Karbondioksit (CO2) Sensorları
İstixanalar üçün ən yaxşı karbondioksit (CO2) sensorları seçimində sahə, yetişdirilən bitkilər, tikinti materialları kimi faktorlar təsirli olub, faktiki vəziyyətə görə seçim edilə bilməkdədir. Aşağıda cədvəl şəklində ətraflı şəkildə izah edilmişdir.
İstixana Faktoru | Vacib Faktorlar | Karbondioksit (CO2) Sensoru Seçimi | |
Sahə | Kiçik sahə (<100 kvadratmetrlik bir sahəni əhatə edən) | Ölçmə diapazonu, dəqiqlik | NDIR sensoru |
Orta sahə (100-1000 kvadratmetrlik bir sahəni əhatə edən) | Ölçmə diapazonu, dəqiqlik | NDIR sensoru və ya elektrokimyəvi sensor | |
Geniş sahə (>1000 kvadratmetrlik bir sahəni əhatə edən) | Ölçmə diapazonu, dəqiqlik, enerji istehlakı, qiymət | Elektrokimyəvi sensor və ya dispers infraqırmızı sensor | |
Əkilən Bitkilər | Karbondioksit (CO2) tələbatı yüksək olan bitkilər (pomidor, xiyar, bibər və digər C3 bitki və tərəvəzləri kimi) | Ölçmə diapazonu, dəqiqlik, enerji istehlakı | NDIR sensoru |
Aşağı karbondioksit (CO2) tələbatı olan bitkilər (C4 bitkiləri və bəzi kölgəyə davamlı bitkilər kimi) | Ölçmə diapazonu, stabillik | NDIR sensoru və ya elektrokimyəvi sensor | |
Tikinti Materialları | Yaxşı karbondioksit (CO2) saxlama performansına malik materiallar (ikiqat və ya çoxqatlı şüşə, polikarbonat panellər, polietilen film) | Stabillik, dəqiqlik | NDIR sensoru |
Əhəmiyyətli CO2 itkisinə malik materiallar (təkqatlı şüşə, şəffaf plastik film, metal materiallar) | Dəqiqlik, cavab müddəti | NDIR sensoru və ya elektrokimyəvi sensor | |
Havalandırma Sistemi | Yaxşı havalandırılmış sistem (kifayət qədər havalandırma, bərabər hava paylanması, yaxşı idarəolunma) | Cavab müddəti, stabillik, dəqiqlik | NDIR sensoru və ya elektrokimyəvi sensor |
Zayıf havalandırma sistemi (qeyri-kafi havalandırma, qeyri-bərabər hava paylanması, nəzarətdə çeviklik çatışmazlığı) | Ölçmə diapazonu, dəqiqlik | NDIR sensoru və ya dispers infraqırmızı sensor | |
Aydınlatma Sistemi | Daha çox süni işıq mənbəyi istifadə edilən | Cavab müddəti | NDIR sensoru və ya elektrokimyəvi sensor |
Əsasən təbii aydınlatma | Stabillik | NDIR sensoru və ya dispers infraqırmızı sensor | |
Nəzarət Sistemi | Avtomatik nəzarət sistemi ilə birlikdə istifadə olunur | Dəqiqlik, cavab müddəti, stabillik | NDIR sensoru və ya elektrokimyəvi sensor |
Avtomatik nəzarət sistemi yoxdur | Dəqiqlik, stabillik | NDIR sensoru və ya dispers infraqırmızı sensor | |
Məkan | Qapalı mühit | Dəqiqlik, cavab müddəti | İşıq akustik sensoru, infraqırmızı sensor və ya elektrokimyəvi sensor |
Xarici mühit | Dəqiqlik, cavab müddəti, stabillik, enerji istehlakı | İnfraqırmızı sensor və ya elektrokimyəvi sensor | |
İstixanada işıq-akustik sensorlar daxili mühitlər üçün nisbətən uyğun olduğu halda, elektrokimyəvi sensorlar digər bəzi faktorlardan asılıdır. İnfraqırmızı sensor növləri arasında NDIR karbondioksit (CO2) sensorları geniş istifadə olunan və çoxşaxəli bir növdür. NDIR, qaz konsentrasiyasını ölçmək üçün infraqırmızı işığın udulma xüsusiyyətlərindən istifadə edən, Dispers Olmayan İnfraqırmızı Qaz Analizatoru deməkdir. Adətən bir infraqırmızı işıq mənbəyi, nümunə otağı, detektor və siqnal emalı dövrəsindən ibarətdir. Bu sensor, digər qazlardan təsirlənmədən CO2 konsentrasiyasını sürətli və dəqiq şəkildə ölçə bilir. Həmçinin aşağı enerji istehlakına, uzunmüddətli stabilliyə malikdir və istixana mühitlərində uzunmüddətli monitorinq üçün uyğundur.
İstixanalarda Karbondioksit (CO2) Sensorlarının Quraşdırılması
İstixanalarda karbondioksit (CO2) sensorlarının quraşdırılmasında, uyğun bir karbondioksit (CO2) sensorunu seçdikdən sonra, bir istixanadakı CO2 konsentrasiyasını effektiv şəkildə izləmək üçün uyğun quraşdırma və paylanma zəruridir. Düzgün quraşdırma və paylanma, sensorun dəqiqliyini və stabilliyini təmin edərək ağıllı bir istixana sistemində düzgün məlumat toplanması və nəzarəti mümkün edir. Quraşdırmada aşağıdakı addımlar izlənilə bilər:
- Sensor Mövqeyinin Müəyyən Edilməsi
Sensor istixana daxilində ən təmsilçi sahəyə, adətən bitki böyüməsinin hündürlüyündə divarlara və ya tavana yerləşdirilməlidir. Bu, bitkilərin ətrafındakı CO2 konsentrasiyasının ölçülməsini təmin edir. İstixana daxilində yanlış məlumatlara səbəb ola biləcək təmiz xarici havadan qaynaqlanan müdaxilənin qarşısını almaq üçün sensoru havalandırma kanalları, egzoz boruları və ya yüksək insan fəaliyyətinin olduğu sahələrin yaxınına yerləşdirməkdən çəkinmək lazımdır.
- Sensorun Montajı
Sensoru quraşdırmazdan əvvəl quraşdırma yerinin düz olduğundan və vidaların, genişlənmə borularının və digər materialların təhlükəsizlik tələblərinə cavab verdiyindən əmin olunmalıdır. Həmçinin bəzi sensorların bir enerji mənbəyinə və ya digər cihazlara qoşulması tələb oluna bilər. Quraşdırma zamanı qoşulmaların düzgün olduğundan əmin olmaq üçün sensor istehsalçısının təqdim etdiyi təlimatlara əməl edilməlidir.
- Nəzarət Blokunun Montajı
CO2 konsentrasiyası məlumatlarını oxumaq və ötürmək üçün sensoru monitorinq sisteminin məlumat toplayıcısına qoşun. Qoşulma üsulu sensor tipindən asılı olaraq dəyişə bilər; buna görə də, rəhbərlik üçün sensorun təlimatlarına əməl edilməlidir.
- Sensorun Tənzimlənməsi
Düzgün CO2 oxunuşlarını təmin etmək üçün sensoru istifadə etməzdən əvvəl kalibrləmə aparılmalıdır. Bəzi sensorlar avtomatik kalibrləmə xüsusiyyətinə malik olduğu halda, bəziləri manual kalibrləmə tələb edir. Kalibrləmədən əvvəl sensorun dəqiqliyini və ölçmə diapazonunu yoxlamaq lazımdır. Kalibrləmə prosesi, adətən proqram təminatının istifadəsini əhatə edən, sensor istehsalçısı tərəfindən təqdim olunan təlimatlara uyğun olaraq həyata keçirilməlidir.
- Sensor Siqnallarının Tənzimlənməsi
Sensoru quraşdırıb qoşduqdan sonra monitorinq sistemini CO2 konsentrasiyası məlumatlarını oxumağa başlayacaq şəkildə tənzimləmək lazımdır. Limitlər adətən tənzimlənə biləndir; beləliklə, CO2 konsentrasiyası müəyyən edilmiş limitləri keçdikdə və ya altına düşdükdə sistem xəbərdarlıqlar yaradacaq və ya istixana daxilindəki CO2 səviyyələrini avtomatik tənzimləyəcəkdir.
- Sensorun İzlənilməsi Və Baxımı
Sensor quraşdırıldıqdan sonra sensorun ölçmə nəticələrini müntəzəm olaraq izləmək lazımdır. Düzgün işlədiyindən əmin olmaq üçün sensor batareyalarını müntəzəm olaraq yoxlayıb dəyişdirmək lazımdır.
Ağıllı bir istixanada karbondioksit (CO2) izləmə sistemi yaratmaq və uyğun bir karbondioksit (CO2) sensorunu seçmək, CO2 konsentrasiyasını izləmək və bitki böyüməsini dəstəkləmək üçün çox vacibdir. CO2 sensoru seçərkən ölçmə diapazonu, dəqiqlik, cavab müddəti, stabillik, qiymət və enerji istehlakı kimi faktorlar nəzərə alınmalıdır. İstixana ssenarilərində çoxşaxəli NDIR (Dispers Olmayan İnfraqırmızı) CO2 sensorlarının istifadəsi tövsiyə edilsə də, işıq-akustik sensorlar da daxili məkan istixanaları üçün nəzərdən keçirilə bilər. Uyğun CO2 sensorunda optimal monitorinq nəticələrinə nail olmaq üçün düzgün quraşdırma və paylanma zəruridir.
