Mango Yetişdirilməsi Necə Həyata Keçirilir?
Mango yetişdirilməsi tropik və subtropik iqlimlərdə uğurla həyata keçirilən kənd təsərrüfatı təcrübəsidir. Türkiyədə də xüsusilə Aralıq dənizi və Ege bölgəsində bəzi ərazilərdə mango yetişdirilməsi həyata keçirilir. Mango tropik və subtropik iqlimlərdə yetişən ekzotik bir meyvə növüdür. Fərqli mango sortları olmaqla yanaşı, ölkəmizdə adətən Tommy Atkins, Kent, Keitt, Haden və Irwin kimi sortlara üstünlük verilir. Mango yüksək miqdarda vitamin, mineral və antioksidant tərkibli olduğu üçün sağlamlıq baxımından olduqca faydalı bir meyvədir. Lakin mango yetişdirilməsi müəyyən risklərlə də qarşı-qarşıyadır. İqlim şəraiti ilə yanaşı, xəstəliklər, zərərvericilər və daşınma problemləri kimi amillər istehsalçıların gəlirliliyinə təsir göstərə bilər. Bu səbəbdən mango yetişdirmək istəyənlərin diqqətli şəkildə planlaşdırma aparması və müvafiq tədbirlər görməsi vacibdir.
Mango Harada Yetişir?
Türkiyədə mango yetişdirilməsi adətən Aralıq dənizi bölgəsində və Ege bölgəsinin bəzi isti və rütubətli hissələrində həyata keçirilir. Bu bölgələr arasında xüsusilə Antalya, Mersin, Adana kimi Aralıq dənizi sahilləri ilə İzmirin bəzi rayonları mango yetişdirilməsi üçün uyğun ərazilərdir. Lakin mango istehsalı Türkiyə miqyasında digər tropik və subtropik bölgələrlə müqayisədə daha məhduddur və kommersiya miqyasında həyata keçirilmir.
Mango Yetişdirilməsində İqlim Və Torpaq Quruluşu
Mango yetişdirilməsində temperatur olduqca vacib bir amildir. Gənc tinglər -1.7 ilə -1.1 °C arasındakı soyuq havalarda zərər gördüyü halda, yetkin ağaclarda bu temperatur -3.9 °C-ə düşür. Çiçəklər və kiçik meyvələr üçün isə temperaturun 4.4 °C-nin altına düşməsi zərər görmə ehtimalını artırır. Qış boyu orta minimum temperatur 5 °C-nin üzərində olmalıdır. Əks halda çiçəkləmə zamanı meyvələrin tam formalaşmamasına və məhsuldarlığın düşməsinə səbəb ola bilər. Optimal böyümə üçün temperatur 27-35 °C arasında olmalıdır. Lakin həddindən artıq temperaturun və aşağı nisbi rütubətin vegetativ böyüməyə mənfi təsir göstərə biləcəyi unudulmamalıdır. Qış aylarında aşağı temperaturların təsiri ilə xloroz, çiçəkləmə pozuntuları və erkək çiçəklərin daha tez-tez görülməsi kimi problemlər ortaya çıxa bilər. Həddindən artıq rütubət mango ağaclarında bir çox xəstəliyə səbəb ola bilər və xüsusilə dəniz sahillərinə yaxın bölgələrdə küləklər və soyuq hava səbəbindən gənc zoğlarda qurumalar baş verə bilər. Bu səbəbdən mango yetişdirilməsində iqlim şəraitinin diqqətlə izlənilməsi və müvafiq tədbirlərin görülməsi vacibdir.
Mango Yetişdirilməsində Bağın Salınması Və Tinglərin Əkilməsi
Mango yetişdirilməsində bağın salınması və tinglərin əkilməsi uğurlu bir istehsal prosesinin təməlini təşkil edir. Bağın salınmasında uyğun ərazinin seçilməsi böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu səbəbdən mango ağacları üçün günəş işığına və yaxşı drenaj təmin edən torpaqlara malik bölgələrə üstünlük verilməlidir. Əkindən əvvəl torpaq analizi aparılmalı və torpaq quruluşu düzəldilməlidir. Tinglərin əkilməsində adətən meyvə məhsuldarlığını artırmaq və ümumi sahədən daha çox yararlanmaq məqsədilə dar aralıqlara üstünlük verilir. Tinglər adətən payızda və ya baharda əkilir. Əkin aralıqları istifadə olunan sort və torpaq quruluşuna görə dəyişə bilər. Tinglər əkilməzdən əvvəl kök sistemləri yoxlanılmalı və sağlam tinglər seçilməlidir. Tinglər müvafiq şəkildə yerləşdirildikdən sonra torpaq bərkidilməli və suvarılmalıdır. Bağın salınmasında düzgün planlaşdırma və uyğun əkin üsullarından istifadə etməklə sağlam bir mango bağı yaratmaq olar. Bu da məhsuldarlığı artıra və gəlirli bir istehsal təmin edə bilər.
Mango Yetişdirilməsində Suvarma
Mango ağacları xüsusilə meyvə bağlama və yetişmə dövrlərində bol miqdarda suya ehtiyac duyurlar. Suvarma torpaq quruluşu, iqlim şəraiti və mövcud su mənbələri nəzərə alınaraq planlaşdırılmalıdır. Torpağın nəmlik səviyyəsi mütəmadi olaraq yoxlanılmalı və suvarma proqramı buna uyğun tənzimlənməlidir. Damcı suvarma sistemləri suyun bitkinin kök zonasına birbaşa çatdırılmasını təmin edərək suyun səmərəli istifadəsini təşviq edir. Suvarma prosesi xüsusilə səhər erkən saatlarda həyata keçirilməlidir. Beləliklə suyun buxarlanması azalır və bitkilər gün ərzində ehtiyac duyduqları suyu ala bilirlər.
Mango Yetişdirilməsində Ağıllı Suvarma Sistemləri
Mango yetişdirilməsində suvarma müasir texnologiyanın təmin etdiyi ağıllı suvarma sistemləri ilə daha səmərəli hala gətirilə bilər. Ağıllı suvarma sistemləri torpaq nəmlik sensorları, hava proqnozu və avtomatik suvarma idarəetmə cihazları kimi komponentlərdən istifadə edərək suvarma ehtiyacını daha dəqiq müəyyən edir. Bu sistemlər bitkinin real vaxt rejimində su ehtiyacını izləyir və suyun səmərəli istifadəsini təmin edir. Bundan əlavə, mango yetişdiricilərinə su istifadəsi ilə bağlı səmərəlilik və qənaət təmin edir. Bu sistemlər suyun düzgün zamanda və düzgün miqdarda verilməsini təmin edərək bitki stresini azaldır və məhsulun keyfiyyətini artırır. Ağıllı suvarma sistemləri eyni zamanda ekoloji davamlılıq baxımından da vacibdir, çünki su ehtiyatlarının effektiv istifadəsinə kömək edir. Bu səbəbdən mango yetişdirilməsində ağıllı suvarma sistemlərinin istifadəsi həm fermerlərin, həm də ətraf mühitin xeyrinə olan bir təcrübədir.
Mango Yetişdirilməsində Gübrələmə
Mango yetişdirilməsində gübrələmə sağlam böyümə və məhsuldar məhsul əldə etmək üçün vacibdir. Uyğun gübrələmə proqramı torpaq və bitki analizlərinə əsaslanmalı və azot, fosfor, kalium kimi əsas qida maddələrini ehtiva etməlidir. Gənc ağaclar adətən azot tərkibli gübrələrlə bəsləndiyi halda, yaşlı ağaclar üçün fosfor və kalium vacibdir. Gübrələmə miqdarı torpağın qida tərkibi, bitkinin vəziyyəti və böyümə dövrü nəzərə alınaraq müəyyən edilməlidir. Üzvi gübrələr də geniş şəkildə istifadə olunur və torpağın quruluşunu yaxşılaşdırarkən ətraf mühitə daha az zərər verir. Düzgün gübrələmə proqramı sağlam bitki böyüməsini təşviq edir və yüksək keyfiyyətli meyvə istehsalını dəstəkləyir.
Mango Yetişdirilməsində Görülən Xəstəlik Və Zərərvericilər
Mango yetişdirilməsində görülən xəstəliklər və zərərvericilər məhsuldarlığa və keyfiyyətə mənfi təsir göstərə bilər. Bu xəstəliklər arasında mildiu, antraknoz və alternariya ləkələri kimi göbələk xəstəlikləri var. Mildiu yarpaqlarda ağ ləkələr və kif təbəqələri yaradır, antraknoz isə meyvələrdə çürümə və qəhvəyi ləkələr yarada bilər. Alternariya ləkələri də yarpaqlarda qəhvəyi ləkələrin yaranmasına səbəb olur. Zərərvericilər arasında isə Aralıq dənizi meyvə milçəyi, trips və mango yarpaq mənənəsi var. Bu zərərvericilər meyvələrə zərər verərək daxilinə yumurta qoyur, yarpaqlar və meyvələrlə qidalanır və deformasiyaya səbəb ola bilər. Yetişdiricilər bu xəstəliklərin və zərərvericilərin əlamətlərini mütəmadi olaraq izləməli və müvafiq mübarizə üsullarını tətbiq etməlidirlər. Bu, sağlam bir mango məhsul yığımı əldə etmək və məhsuldarlıq itkisinin qarşısını almaq üçün vacibdir.
Mango Yetişdirilməsində Məhsul Yığımı
Mango Türkiyədə adətən avqust və dekabr ayları arasında yığılır. Bu dövr mangonun yetişmə prosesinin ən intensiv olduğu və meyvələrin ən ləzzətli və aromatik olduğu zamandır. Avqust və dekabr arası məhsul yığımı vaxtı Türkiyədə mangonun bazara təqdim edildiyi və istehlakçılar tərəfindən üstünlük verildiyi zaman dilimini təşkil edir. Bu dövrdə mango qiymətləri adətən ən yüksək səviyyədə olur, çünki mango məhsulu bazarda məhdud müddətdə mövcuddur və tələbat olduqca yüksəkdir.
1 Mango Ağacı Nə Qədər Meyvə Verir?
Mango tingləri düzgün qulluq və idarəetmə ilə 3 yaşından etibarən meyvə verməyə başlayır. Peyvənd edilmiş sortlarda bu müddət daha da qısalat bilər. Adətən 5 yaşına çatmış bir mango ağacından təxminən 100 mango meyvəsi götürülə bilər. Lakin bu miqdar sortdan, iqlim şəraitindən, qulluğun keyfiyyətindən və yetişdirmə üsullarından asılı olaraq dəyişə bilər. Həmçinin, 10 yaşına çatmış bir mango ağacından isə təxminən 1000 mango meyvəsi əldə edilə bilər. Bu, mango yetişdirilməsində yüksək məhsuldarlıq potensialına malik olunduğunu göstərir.