Tüm Yazılar
Razyana Yetişdirilməsi Necə Edilir?
Razyana Harada Yetişir?
Türkiyədə razyana yetişdirilməsi xüsusilə Aralıq dənizi bölgəsində cəmləşmişdir. Burdur, Antalya, Isparta kimi vilayətlərimizdə əhəmiyyətli miqdarda razyana əkinçiliyi aparılır. Bundan əlavə, Konya, Karaman kimi daxili Anadolu bölgələrinin bəzi yerlərində də razyana yetişdirilməsi müşahidə olunur. Dünya miqyasında isə Aralıq dənizi iqlimi kimi mülayim iqlim bölgələri ilə məhdudlaşmayıb, geniş bir coğrafi sahədə yetişdirilir. Xüsusilə Avropa, Şimali Amerika, Hindistan, Çin, Orta Şərq ölkələri bu bitkinin istehsalında önə çıxan bölgələr arasındadır. Hər bölgənin iqlim şəraitindən və kənd təsərrüfatı tətbiqlərindən asılı olaraq, fərqli yetişmə şərtlərində və müxtəlif ətraf mühit amillərinə məruz qalaraq yetişir.
Razyana Yetişdirilməsində İqlim və Torpaq Quruluşu
Razyana Əkilməsi
Razyana Yetişdirilməsində Gübrələmə
Razyana Yetişdirilməsində Suvarma
Razyana Umbelliferae (Apiaceae) fəsiləsinin digər üzvlərinə nisbətən daha çox suya ehtiyac duyur. Xüsusilə çiçəkləmənin başlanğıcı və toxumun yetkinləşmə dövründə suvarma vacibdir. Bu dövrlərdə bitki su stresi yaşamadan sağlam inkişafını davam etdirə bilməsi üçün müntəzəm suvarma ilə dəstəklənməlidir. Suvarma üsulları arasında yağışyağdırma və ya damla suvarma seçilə bilər. Yağışyağdırma üsulu geniş sahələrdə və bitkinin üst hissələrinin bərabər şəkildə suvarılmasında effektivdir. Lakin suyun buxarlanması və torpağın səthində qalması kimi çatışmazlıqları ola bilər. Damla suvarma isə suyun birbaşa bitkinin kök zonasına çatmasını təmin edir, beləliklə su səmərəli istifadə olunur və su itkisi azalır. Çiçəkləmənin başında və toxum bağlama dövründə razyana üçün 1-3 dəfə suvarma aparılması tövsiyə olunur. Bu suvarma miqdarı torpağın rütubət vəziyyətindən və bölgənin iqlim şəraitindən asılı olaraq tənzimlənməlidir.
Razyana Məhsul Yığımı
Razyana, digər Apiaceae fəsiləsi üzvləri kimi heterogen bir yetkinləşmə prosesinə malikdir. Məhsul yığımı adətən toxumlar hələ yeni qəhvəyi rəng almağa başladığı dövrdə həyata keçirilir, bu adətən avqust ayına təsadüf edir. Yığılan razyana, yaxşı havalandırılan quru mühitdə sabit çəkiyə çatana qədər qurudulur. Qurutma prosesi başa çatdıqdan sonra adətən döyülərək və ya taxılyığan kombayn vasitəsilə harman edilir. Bu proseslər toxumların saxlanıla bilən vəziyyətə gəlməsini təmin edir və növbəti əməliyyatlar üçün hazır hala gətirir.
1 Dönümdən Nə Qədər Razyana Çıxır?
Razyana bitkisinin məhsuldarlığı bir dönüm üzərində nə qədər əkildiyinə, torpaq şəraitinə, iqlim şərtlərinə və bitkiyə qulluğa bağlı olaraq dəyişiklik göstərə bilər. Ümumiyyətlə, yaxşı qulluq və müvafiq şərait altında 1 dönüm ərazidən 500-dən 1000 kiloqrama qədər razyana əldə edilə bilər. Bu miqdar istifadə olunan toxum miqdarı, suvarma rejimi və gübrələmə kimi amillərdən asılı olaraq dəyişə bilər.
Razyana Yetişdirilməsində Görülən Xəstəlik və Zərərvericilər
Razyana yetişdirilməsində rast gəlinən ən mühüm göbələk xəstəliklərindən biri Cercosporidium punctum-dur, bu xəstəlik xüsusilə yüksək temperatur və rütubət şəraitində bitki toxumalarında yanıqlıq şəklində əlamətlər yarada bilər və sürətlə yayıla bilər. Bundan əlavə, Passalora malkofii-nin səbəb olduğu yanıqlıq xəstəliyi də razyana istehsalında mühüm problemdir, xüsusilə çiçəkləmə dövründə ortaya çıxır və ciddi məhsul itkilərinə yol aça bilər. Digər yayılmış xəstəliklər arasında unlu şeh (Erysiphe polygoni) və yanıqlıq (Ramularia foeniculi) yer alır; bu xəstəliklər adətən şitil və gövdəyə qalxma dövrlərində təsirli olur və müvafiq funqisidlərlə nəzarət altına alına bilər. Razyana həmçinin bir çox zərərvericiyə qarşı da həssasdır. Məsələn, Othiorrhynchus ligustici kimi zərərvericilər bitkinin kök zonasına zərər verə bilər və məhsuldarlığa mənfi təsir göstərə bilər. Bu səbəbdən razyana yetişdirilməsində üzvi mübarizə proqramları və müntəzəm müşahidələr vacibdir.
Kategoriler
Yorumlar