Roka Yetişdirilməsi Necə Edilir?
Roka yetişdirilməsi, aşağı qulluq tələbləri və sürətli böyümə xüsusiyyətləri səbəbindən bir çox fermer tərəfindən üstünlük verilir. Roka yetişdirilməsi, ölkəmizdə kənd təsərrüfatı istehsalının şaxələndirilməsinə və iqtisadiyyata töhfə verən mühüm bir sektordur. Xüsusilə Egey, Aralıq dənizi və Mərmərə bölgələrində həyata keçirilən roka istehsalı, kənd təsərrüfatı gəlirlərinin artmasına və regional inkişafa müsbət töhfələr verir. Roka yetişdirilməsi, yerli fermerlərə iş yerləri təmin edərək kənd iqtisadiyyatını canlandırır və kənd təsərrüfatı istehsalının müxtəlifliyini artıraraq ölkə iqtisadiyyatına balanslı bir töhfə təqdim edir. Bununla yanaşı, roka istehsalı ilə əldə edilən məhsullar daxili bazarda təzə tərəvəz kimi istehlak edilərkən, ixrac yolu ilə də xarici ticarətə töhfə verir. Bu şəkildə roka yetişdirilməsi, kənd təsərrüfatı gəlirlərinin artırılması, xarici ticarət balansının təmin edilməsi və kənd təsərrüfatı istehsalının davamlılığı baxımından mühüm rol oynayır.
Rokanın Faydaları Nələrdir?
Roka yarpaqları, insan orqanizminə müqavimət qazandırmaq üçün istifadə olunan vacib bir bitkidir. Bundan əlavə, qaynar suda dəmlənərək çay şəklində istehlak edildikdə öskürəyin qarşısını almaqda təsirli olduğu bilinir. Yarpaqlarının əzilərək və ya ovularaq yaranın üzərinə qoyulması ilə dezinfeksiyaedici və yaraların sağalmasını sürətləndirici təsirlərə malikdir. Roka həmçinin iştah açıcı, həzmi asanlaşdırıcı, sidikqovucu və afrodizyak xüsusiyyətlərinə də malikdir. Həmçinin, A vitamini ilə zəngin olduğu üçün ağciyər, dəri və ağız boşluğu kimi müxtəlif xəstəliklərin müalicəsində həkimlər tərəfindən xəstələrə tövsiyə edilir.
Roka Yetişdirilməsində İqlim Və Torpaq Quruluşu
Roka, ekoloji şəraitə olduqca həssas bir tərəvəzdir. Temperatur, roka yetişdirilməsində mühüm amildir. 10°C-dən aşağı temperaturlar toxumun cücərməsini və bitki inkişafını ləngidə bilər. Həmçinin, aşağı temperatur şəraitində yarpaqların aromatik maddə nisbəti artır və yemək keyfiyyəti düşə bilər. Yüksək temperaturlar da bitkinin inkişafına mənfi təsir göstərə bilər. Yaz və payız aylarında, orta temperatur və rütubət şəraiti ilə bitkilər daha yaxşı inkişaf edir və keyfiyyətli məhsul əldə edilir. Roka rütubətli mühitləri üstün tutduğu üçün rütubət miqdarının artması yarpaq keyfiyyətini artırır. Lakin kifayət qədər rütubət olmadıqda yarpaqlar kiçilir, aromatik maddələrin miqdarı artır və yarpaqlar acılaşa bilər. Roka torpaq tələbləri baxımından seçicidir. Ağır və gilli torpaqlarda yetişdirilməsi yarpaq keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Üzvi maddələrlə zəngin, qumlu-tilli və neytral pH-lı torpaqlar roka yetişdirilməsi üçün ən uyğun olanlardır.
Roka Nə Zaman Və Necə Əkilir?
Roka, adətən birbaşa toxum səpini üsulu ilə yetişdirilir. Ölkəmizin qərb və cənub bölgələrində il boyu açıq tarla şəraitində roka yetişdirilməsi həyata keçirilə bilər. Soyuq bölgələrdə qış aylarında örtük altında, isti bölgələrdə isə yay aylarında ağac altlarında kölgədə yetişdirilməlidir. Toxum səpinindən əvvəl, istehsal sahəsinə dekara 2 ton yanmış təsərrüfat gübrəsi tətbiq olunur. Qış aylarında yetişdiricilik ediləcəksə və ya yağışyağdırma suvarma sistemi istifadə ediləcəksə, toxumlar taxtalara və ya düz tarlaya əkilir. Yay aylarında isə toxum səpini tavalara edilməlidir. Toxum səpini üçün hazırlanan sahələrin alaq otlarından, xəstəlik və zərərvericilərdən təmizlənmiş olması vacibdir. Roka toxumları, dekara 1-1,5 kq hesabıyla 15-20 sm sıra arası, 4-5 sm sıra üzəri və 0,5 sm dərinliyə əkilir. İstixanada yetişdirmə vəziyyətində, ölçülərə uyğun şəkildə əkin edilə bilər. Tərəvəz yetişdirilən istixanalarda digər tərəvəzlərin istehsalına uyğun məsafələrə görə toxum səpini edilə bilər. Cücərmə adətən 3-8 gün ərzində baş verir, lakin iqlim şəraitindən asılı olaraq dəyişə bilər.
Roka Yetişdirilməsində Gübrələmə
Roka, qısa vegetasiya dövrü səbəbindən eyni sahədən birdən çox məhsul alına biləcəyi düşünülərək gübrələmə prosesi həyata keçirilməlidir. Üzvi maddəni sevən bir bitki olan roka üçün dekara 2 ton yanmış təsərrüfat gübrəsi uyğundur. Kimyəvi gübrələr isə torpaq hazırlığı zamanı hər yetişdirmə dövründə toxum səpinindən əvvəl dekara 25 kq azot, 12-15 kq əsas gübrə və 15 kq potasium sulfat şəklində verilməlidir. İstixanada və ya açıq sahədə damcı suvarma sistemi istifadə olunursa, gübrələr suvarma sistemi ilə də tətbiq oluna bilər. Bu üsul haqqında daha ətraflı məlumat almaq üçün; https://esular.com/gubreleme-ve-sulama-otomasyonu yazımızı nəzərdən keçirə bilərsiniz.
Roka Yetişdirilməsində Suvarma
Roka, rütubətli torpaqları üstün tutan bir bitkidir və torpağın rütubətli olması keyfiyyəti və məhsuldarlığı artırır. İqlim şəraitindən asılı olaraq suvarma aparılmalı və lazım olduqda suvarma planlaşdırılmalıdır. Həmçinin, torpaq quruduqda roka yarpaqları kobudlaşır və acı bir dad alır, buna görə də müntəzəm suvarma vacibdir. Suvarma adətən səhər və ya axşam saatlarında yağışyağdırma sistemi və ya damcı suvarma üsulu ilə həyata keçirilir. Həmçinin bu prosesdə alaq otları ilə mübarizə aparmaq da mühümdür.
Roka Çox Su İstəyir?
Roka, ümumiyyətlə rütubətli torpaqları üstün tutan və suvarılmaya ehtiyacı olan bir bitkidir. Lakin, həddindən artıq suya məruz qalması da zərərli ola bilər. Roka yetişdirərkən torpağın daim rütubətli olmasını təmin etmək vacibdir. Lakin həddindən artıq su içində qalmamasına diqqət yetirilməlidir. Torpaq suyunu saxlayacaq şəkildə rütubətli olmalı, lakin su gölməçəsi yaradacaq qədər çox olmamalıdır. Suvarma prosesi torpağın rütubət səviyyəsindən asılı olaraq aparılmalı və roka bitkisinin su ehtiyacı ödənilməlidir.
Roka Yetişdirilməsində Görülən Xəstəlik Və Zərərvericilər Nələrdir?
Rokada görülən xəstəliklər arasında ağ pas, kök çürüməsi, ağ çürümə, boz kif, septorioz (septorioz ləkə xəstəliyi) və yarpaq yanığı kimi problemlər mövcuddur. Həmçinin, mənənələr və gənələr kimi zərərli həşəratlar da roka bitkisinə zərər verə bilər. Fizioloji pozuntular arasında isə 10-20°C temperatur və yüksək rütubət şəraitində yaranan paslanma kimi hallar yer alır. Bu xəstəliklər və zərərvericilər roka yetişdirilməsində mühüm zərərlərə səbəb ola bilər və buna görə də müntəzəm olaraq nəzarət edilməli və lazımi tədbirlər görülməlidir.
Roka Yetişdirilməsində Məhsul Yığımı
Roka istehsalında, uyğun rütubət və temperatur dəyərlərinə çatdıqda, adətən 30-40 gün ərzində məhsul yığımı yetkinliyinə çatılır. Lakin, aşağı temperatur və əlverişsiz ətraf mühit şəraiti məhsul yığımı müddətini 70-80 günə qədər uzada bilər. Məhsul yığımı yetkinliyinə çatan bitkilər torpaqdan 1-2 sm yuxarıdan kəsilir. Əgər bütün bitki yığılacaqsa, kök boğazından kəsilir. Yığılan roka yarpaqları adətən 50-100 qramlıq dəstələr halında bağlanaraq satışa təqdim edilir. Lakin təzə olaraq istehlak edilən rokaların uzun müddət saxlanması mümkün deyil; soyuducuda yalnız 1 həftəyə qədər qala bilər və daha uzun müddət saxlandıqda keyfiyyəti korlana bilər. Bu səbəbdən yığılan roka yarpaqları qutulara yerləşdirilərək üzərləri nəm çuvallarla örtülür və satışa təqdim edilənə qədər kölgə və sərin bir mühitdə saxlanılır.
1 Dönümdən Nə Qədər Roka Çıxır?
Yetişdirmə dövrlərinə görə dəyişən şəraitdə, bir dekar sahədən əldə edilən satıla bilən roka miqdarı ilk yığımda adətən 2 ilə 4 ton arasında dəyişir. Eyni şəkildə, bir kvadratmetr sahədən hər yığımda orta hesabla 22 ilə 35 dəstə roka yığıla bilər. Bu miqdarlar yetişdirmə üsulları, iqlim şəraiti və digər müxtəlif amillərdən asılı olaraq dəyişiklik göstərə bilər. Bu müddətdə məhsuldarlığı artırmaq və keyfiyyətli məhsul əldə etmək üçün uyğun kənd təsərrüfatı təcrübələrinin tətbiqi vacibdir.
Yorumlar