Tüm Yazılar
Sumaq Yetişdirilməsi Necə Həyata Keçirilir?
Sumaq yetişdirilməsi, son illərdə getdikcə artan maraqla qarşılanan və iqtisadi potensialı olan bir kənd təsərrüfatı fəaliyyətidir. Sumaq, Anacardiaceae ailəsinə aid bir bitki növü olub, xüsusilə Aralıq dənizi iqliminə malik bölgələrdə uğurla yetişdirilməkdədir. Bu bitki, ənənəvi olaraq istifadə edilən bir ədviyyat və tibbi məqsədlər üçün də qiymətləndirilir. Sumaq bitkisinin ən bariz xüsusiyyətlərindən biri, meyvələrinin qırmızı rəngə çevrilməsi ilə bilinir. Bu meyvələr, xüsusilə qurudularaq ədviyyat kimi istifadə olunur və bir çox yemək və salatın ləzzətləndirilməsində üstünlük verilir. Sumaq eyni zamanda ənənəvi təbabətdə də istifadə olunan mühüm bir bitkidir. Antioksidant xüsusiyyətləri ilə tanınır və sağlamlıq baxımından bir çox faydası olduğuna inanılır.
Sumaq Harada Yetişir?
Türkiyədə adətən Cənub-şərqi Anadolu, Aralıq dənizi və Ege bölgələrində yetişən bir bitki növüdür. Bu bölgələrin dağlıq və məhsuldar ərazilərində tez-tez rast gəlinir. Xüsusilə Adana, Mersin, Antalya, Qaziantep, Şanlıurfa və İzmir kimi illər, sumaq yetişdirilməsinin ən intensiv olduğu bölgələrdir. Lakin sumaq yetişdirilməsi yalnız bu illərlə məhdudlaşmır; xüsusilə Karamanın şimalındakı sönmüş vulkanik Qaradağ kimi xüsusi bölgələrdə də endemik sumaq növlərinə rast gəlinə bilər. Türkiyənin fərqli iqlim və torpaq xüsusiyyətləri, sumaq yetişdirilməsi üçün uyğun bir mühit təmin edir, bu da ölkədə sumaq müxtəlifliyini artırır və bu unikal bitkinin yayılmasına töhfə verir.
Sumaq Yetişdirilməsində İqlim və Torpaq Quruluşu
Xüsusilə meşə daxilindəki qayalıq ərazilər və günəş alan əhəngli torpaqlar sumaq yetişdirilməsi üçün idealdır. Həmçinin, şəhər mərkəzlərində boş ərazilərdə və yol kənarlarında da tez-tez bu bitkiyə rast gəlinir. Bundan əlavə, quraqlıqla mübarizə aparmaq qabiliyyətinə malikdir. Lakin kölgədə yetişmir və adətən yüngül qumlu, orta gilli, ağır gilli və yaxşı drenajlı torpaqlara üstünlük verir. Qida maddələrindən məhrum torpaqlarda belə böyüyə bilər və hava çirkliliyinə qarşı dözümlüdür, buna görə də şəhər daxilində rahatlıqla yetişdirilə bilər. Ərazi çalışmaları, sumaq bitkisinin kifayət qədər geniş bir temperatur diapazonunda yetişə bildiyini göstərir. -15°C ilə 40°C arasındakı temperaturlarda sağ qala bilən sumaq, fərqli iqlim şəraitinə uyğunlaşaraq geniş bir sahədə yetişdirilə bilər. Bu xüsusiyyətləri sayəsində sumaq, kənd təsərrüfatı istehsalında müxtəliflik və davamlılıq təmin edərək iqtisadi cəhətdən dəyərli bir bitki halına gəlir.
Sumaq Tingi Nə Zaman Əkilir?
Sumaq tingi, təbiətdə rizomları ilə yayılan bir bitki növüdür. Bu bitki adətən payız və ya yaz fəsillərində əkilir. Əkin etməzdən əvvəl uyğun bir sahə seçmək vacibdir; sumaq adətən günəşi sevən və drenajı yaxşı olan torpaqlarda yetişir. Əkin sahəsi hazırlanarkən torpağı qazaraq və boşaldaraq iş aparılır. Torpağı üzvi maddə və ya kompost ilə zənginləşdirmək də faydalı ola bilər. Ting seçimi vacibdir; sağlam və yaxşı köklü tinglərə üstünlük verilməlidir. Əkindən əvvəl tinglərin köklərini su ilə dolu bir qaba batıraraq sulanması tövsiyə olunur. Daha sonra əkin çuxurlarına yerləşdirilir və kökləri yayılaraq torpağa yerləşdirilir. Əkin çuxurları torpaqla doldurulur və yüngülcə basılaraq sıxışdırılır.
Əkindən sonra tinglər bolca sulanır və torpağın rütubətli qalması təmin edilir. İlk bir neçə həftə ərzində müntəzəm sulama və qulluq vacibdir. Tinglərin ətrafındakı alaq otları təmizlənir və zərərvericilər nəzarət altında saxlanılır. Sumaq tingləri adətən sürətlə böyüyürlər və ilk illərdə müntəzəm qulluq ilə sağlam bir inkişaf göstərirlər.
Sumaq Yetişdirilməsində Sulama
Sumaq tingləri, suyu çox sevməyən və adətən quraqlıqla mübarizə apara bilən bitkilərdir. Həddindən artıq sulama sumaq tinglərinin köklərinin çürüməsinə və bitkinin inkişafına mənfi təsir göstərməsinə səbəb olur. Yay aylarında, adətən 10-15 gündə bir sulama aparmaq kifayət edəcəkdir. Lakin sulama tezliyi bitkinin yerləşdiyi torpaq növündən, hava şəraitindən və bitkinin yaşından asılı olaraq dəyişə bilər.
Sumaq Məhsul Yığımı
Sumaq Nə Zaman Meyvə Verir?
Sumaq bitkisi adətən ikinci və ya üçüncü ildən etibarən meyvə verməyə başlayır. Yetişmə şəraitindən, iqlim şərtlərindən və bitkinin növündən asılı olaraq bu proses dəyişə bilər. Meyvə yetişmə dövrü də adətən yay aylarına, xüsusilə iyul və sentyabr aylarına təsadüf edir. Bu dövrdə sumaq meyvələri qırmızıya çevrilir, yetişir və yığım üçün uyğun hala gəlir. Sumaq bitkisi, uyğun qulluq və şərait altında illərlə meyvə verməyə davam edir.
Sumağın Faydaları Nələrdir?
Sumaq, tərkibindəki antioksidant, antiinflamatuar və antimikrob xüsusiyyətlərlə ön plana çıxan bir bitkidir. Bu xüsusiyyətləri sayəsində bir çox sağlamlıq faydası təqdim edir. Sumağın sağlamlıq faydaları arasında ən çox qeyd olunanlar bunlardır:
- Ürək sağlamlığını dəstəkləyən təkli doymamış yağlarla zəngin olması.
- Dəri və hüceyrə membranlarını qoruyucu təsiri ilə dəri sağlamlığını dəstəkləməsi.
- Həzm sağlamlığını yaxşılaşdıran xüsusiyyətlərə malik olması.
- Antioksidant tərkibi sayəsində bədəni hüceyrə zədələnməsinə qarşı qoruması.
- İltihabı azaldan təsiri ilə iltihabi xəstəliklərin qarşısını alması.
- Qan şəkərini tarazlamağa kömək etməsi.
- Əzələ ağrılarını yüngülləşdirən xüsusiyyəti ilə rahatlaşdırıcı təsir göstərməsi.
Bu sağlamlıq faydaları, sumaq istehlakının müntəzəm olaraq həyata keçirildiyi hallarda özünü göstərir və bitkinin sağlamlıq üçün mühüm bir dəstəkləyici olduğunu sübut edir.
Kategoriler
Etiketler
Yorumlar