Amonium nitrat, kimyəvi formulu NH₄NO₃ olan bir birləşmədir. Adətən gübrələmə, partlayıcı istehsalı və sənaye tətbiqlərində istifadə olunur. Bu birləşmə, %16,5 amonium (NH4+) və %16,5 nitrat (NO3-) ionları ehtiva edir, cəmi isə %33 azot tərkibinə malikdir. Kənd təsərrüfatı sektorunda geniş istifadə olunan azotlu bir gübrə kimi tanınır. Bitkilərin inkişafı üçün əsas azot mənbəyi olaraq sürətli təsir göstərir və təsir müddəti digər azotlu gübrələrlə müqayisədə daha uzundur.
Amonium Nitrat Gübrəsi Nədir?
Tərkibində %16,5 amonium və %16,5 nitrat azotu yəni, cəmi %33 azot ehtiva edən gübrə növüdür. Bu xüsusi tərkibi sayəsində, həm sürətli təsir göstərir həm də digər azotlu gübrələrdən daha uzun bir təsir müddətinə malikdir. Sürətlə həll olan quruluşu, bitkilərin dərhal qida qəbul etməsini təmin edir və bu da gübrənin sürətli bir şəkildə təsir etməsini təmin edir. Amonium Nitratın torpağa tətbiqindən sonra pH dəyişiklikləri müşahidə olunmur. Neytral tipli bir gübrə olması, hər cür torpaqda rahatlıqla istifadə edilə bilməsinə imkan verir.
Amonium Nitrat Gübrə Nə İşə Yarayır?
Amonium nitrat gübrəsi, bitkilərin inkişafı üçün vacib olan azot elementini təmin etmək məqsədilə istifadə olunan bir gübrə növüdür. Əsas funksiyaları bunlardır:
Azot Mənbəyi: İçində %33 azot bulunduran bir birləşmədir. Bitkilər, böyümə və inkişaf proseslərində azota ehtiyac duyurlar. Xüsusilə protein, xlorofil və digər vacib biokimyəvi komponentlərin yaranmasında azot mühüm rol oynayır. Bitkilərə bu əsas qida maddəsini təmin edərək məhsuldarlığı artırır.
Sürətli Təsir: Sürətlə həll olan bir gübrə növüdür. Bu xüsusiyyəti sayəsində bitkilər, gübrə tətbiq edildikdən sonra sürətlə azot qəbul edə bilərlər. Bu da qısamüddətli böyümə və inkişaf üçün təsirli bir həlldir.
Uzunmüddətli Təsir: Digər azotlu gübrələrə görə daha uzun təsir müddətinə malikdir. Bu xüsusiyyəti, bitkilərin ehtiyac duyduğu azotu daha uzun bir müddət ərzində təmin edir.
Ancaq, tərkibindəki nitrat azotu, yağışlı bölgələrdə həddindən artıq istifadə edildiyi təqdirdə torpaqdan asanlıqla yuyula bilər. Bu səbəbdən, istifadəsi diqqətlə planlaşdırılmalı və ətraf mühitə təsirləri nəzərə alınmalıdır.
Amonium Nitrat Nə Zaman Atılır?
Adətən bitkilərin böyümə dövrlərinə uyğun olaraq yazda və ya bitkilərin xüsusilə azota ehtiyac duyduğu çiçəkləmə və meyvə əmələ gətirmə mərhələlərində atılır. Bu gübrə, sürətli həll olma xüsusiyyəti və uzun təsir müddəti ilə bitkilərin azot ehtiyacını qarşılamaq məqsədilə istifadə olunur. Lakin, gübrələmə proqramı bitki növü, torpaq şəraiti və iqlim şəraitindən asılı olaraq dəyişə bilər. Mütəxəssis məsləhəti almaq və torpaq analizi etmək, təsirli və ekoloji cəhətdən təmiz bir gübrələmə üçün vacibdir.
Amonium Nitrat Necə İstifadə Olunur?
Adətən torpağa birbaşa səpmə, bitki kök zonasına səpələmə və ya fertiqasiya (suvarma yolu ilə gübrələmə aparılması) üsulları ilə tətbiq olunur. Tərkibindəki nitrat azotunun yağışlı bölgələrdə asanlıqla yuyula bilmə xüsusiyyəti səbəbindən bu bölgələrdə tək səfərdə istifadə edilməməlidir. Beləliklə, bu tip bölgələrdə, tətbiqlər 2-3 mərhələli şəkildə həyata keçirilməlidir. Bundan əlavə, Amonium Nitratın su içində sürətli və qalıqsız həll olma xüsusiyyəti, damla suvarma sistemlərində də istifadə edilə bilməsini təmin edir. Beləliklə, gübrə bitkilərə sürətli bir şəkildə çatır. Suvarma və gübrələmədə avtomatlaşdırma həllərimizi daha yaxından araşdırmaq üçün; https://esular.com/gubreleme-ve-sulama-otomasyonu məqaləmizi nəzərdən keçirə bilər və əlaqə xəttimizdən daha ətraflı məlumat ala bilərsiniz
Amonium Nitrat İstifadəsi Qadağandırmı?
Təhlükəsizlik narahatlıqları səbəbindən dünya miqyasında bəzi məhdudiyyətlərə tabe olan bir maddədir. Xüsusilə, partlayıcı xüsusiyyətə malik olması və terror hücumlarında istifadə potensialı səbəbindən bir çox ölkə tərəfindən ciddi nəzarət altına alınmışdır.
Bir çox ölkədə, satışı, daşınması və istifadəsi müəyyən qaydalar və tənzimləmələrə tabedir. Sənaye məqsədləri xaricində istifadəsi, xüsusilə təhlükəsizlik baxımından, ciddi bir nəzarət altındadır. Kənd təsərrüfatı gübrəsi kimi istifadə olunan amonium nitratın da müəyyən qaydalara və miqdar məhdudiyyətlərinə tabe ola biləcəyi unudulmamalıdır.
Ölkə və regional tənzimləmələrdə fərqliliklər ola bilər, bu səbəbdən amonium nitratın istifadəsi ilə bağlı yerli qanunlara və qaydalara diqqət yetirilməlidir. Bu mövzuda ən son məlumatları yerli hakimiyyət orqanlarından və ya müvafiq rəsmi qurumlardan almaq vacibdir.