Tüm Yazılar
EC nədir?
EC (Elektrik Keçiriciliyi), torpağın metr başına milliSimens və ya desiSimens cinsindən ifadə edilən elektrik cərəyanını keçirmə qabiliyyətinin bir ölçüsüdür. Suyun keçiriciliyi daxilindəki həll olmuş ionlardan asılı olduğu üçün, eyni zamanda su daxilində həll olan duz nisbətini də ifadə edir. Yəni bir mənada suyun duzluluq dəyəridir.
EC dəyərini bilmək nə işimə yarayar?
Hansı bitkini yetişdirirsinizsə yetişdirin, bilməli olduğunuz ən vacib dəyərlərdən biri torpağın EC dərəcəsi, yəni qidalılığıdır. Bunun üçün müxtəlif gübrələr istifadə olunur. Gübrənin bitkilərə faydası azot, fosfor, kalium və daha bir çox elementi ehtiva etməsidir. Lakin bu elementlər təmiz halda deyil, adətən birləşmələr halındadır və bir çoxu kimyəvi cəhətdən duz növləridir. Bir torpağın qidalılığı da bu duzlar vasitəsilə reallaşır.
Qida məhlulunuzu test etdiyinizdə məhlul yetişdirdiyiniz bitkinin referans EC dəyərinə malikdirsə, bu, bitkinizi doğru nisbətlərdə qidalandırdığınızı göstərir. EC dəyəri yüksəkdirsə, artıq gübrələmə riski var deməkdir; EC dəyəri aşağıdırsa, bitkiniz kifayət qədər qidalanmır deməkdir. Torpağınızdan süzülən suyu test etdiyinizdə EC dəyəri yüksəkdirsə, ehtimal ki, kifayət qədər suvarma etmirsiniz; EC dəyəri aşağıdırsa, ehtimal ki, gərəyindən artıq suvarma edirsiniz. Yəni qısacası, bu dəyərlər yetişdirilən bitki üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.
EC dəyərinin bitkilər üzərindəki təsiri nədir?
Bəzən torpağımızda kifayət qədər rütubət olduğu halda bitkidə susuzluq əlamətləri görülə bilər. Bu vəziyyət fizioloji quraqlıq kimi tanınır və torpaq duzluluğunun mənfi təsirindən qaynaqlanır. Torpaqda duzluluğun artması nəticəsində ozmotik təzyiq də artır. Az sıxlıqlı mühitdən çox sıxlıqlı mühitə keçidə ozmos deyilir. Bitkilərdə isə, bitkinin öz şirəsi kökləri ətrafındakı sudan sıxdırsa, kökləri ətrafındakı su bitki tərəfindən əmilir, lakin kökləri ətrafındakı su bitki şirəsindən duzludursa, bitki bu suyu əmə bilməz. Duzluluq dəyəri daha çoxdursa, bitkinin şirəsi kökləri ətrafındakı bu duzlu su tərəfindən əmilərək bitkini susuz qoyur və qurumasına səbəb olur.
Hər bitkinin duzluluq tələbi fərqlidir, lakin ümumilikdə EC dəyəri 0-2 mS/sm arasında aşağı, 2-4 mS/sm arasında orta, 4-8 mS/sm arasında yüksək olaraq təsnif edilir. Bu dəyərin yüksək olması; bitkinin su qəbulunu maneə törətmə, mikroorqanizmlərin mənfi təsirlənməsi, bitki inkişafının yavaşlaması və ya dayanması kimi mənfi hallara yol aça bilər.
| Bitki | EC (mS/sm) |
| Arpa | 8,0 |
| Qarğıdalı | 1,7 |
| Pambıq | 7,7 |
| Şəkər çuğunduru | 7,0 |
| Buğda | 6,0 |
| Yonca | 2,0 |
| Pomidor | 2,5 |
| Kartof | 1,7 |
| Lobya | 1,0 |
| Alma | 1,7 |
Bitkilərin EC tələbləri fərqli olduğu üçün, məsələn, pomidor üçün hazırlanan qida məhlulunu badımcana verəcəyiksə, 1 Litr qida məhluluna 0,25 Litr su əlavə edərək EC-sini 2,5-dən 2,0-yə salmağımız lazımdır. EC dəyərini 1 litr qida məhlulundakı duz miqdarı kimi düşünə bilərik.
- Əgər bir neçə fərqli bitki növünü bir yerdə yetişdirəcəksinizsə, EC dəyəri olaraq ən aşağı olanın EC dəyəri əsas götürülməlidir. EC dəyərinizin bütün bitkilər üçün ən məhsuldar olması üçün 1,6 – 1,8 arasında olması çox vaxt bitkilər üçün kifayət edir.
Torpaqda EC necə ölçülür?
Torpağın EC dəyərini ölçmək üçün bir neçə yaygın üsul vardır;
- Əldə daşınan EC ölçən: Əldə daşınan EC ölçən, torpaq ekstraktlarının EC dəyərlərini ölçən sadə və istifadəsi asan bir alətdir. Sayğac, torpaq ekstraktına yerləşdirilən bir zondla təchiz edilmişdir və göstəricilər rəqəmsal ekranda görünə bilməkdədir
- Laboratoriya analizi: torpaq nümunələri analiz üçün laboratoriyaya göndərilir. Burada EC dəyəri bir keçiricilik ölçən istifadə edilərək ölçülür. Bu üsul dəqiq nəticələr verir, lakin vaxt aparan və bahalı ola bilər.
- Həll olunan duz test zolaqları: həll olunan duz test zolaqları, torpaq ekstraktına batırılmış kağız zolaqlardır. Zolağın rəngi torpaq ekstraktının EC dəyərindən asılı olaraq dəyişir və nəticə EC dəyərini müəyyən etmək üçün bir rəng cədvəli ilə müqayisə edilə bilər.
- Elektrik müqavimətinin görüntülənməsi (Electrical Resistance Imaging) (ERI): ERI, torpağın elektrik müqavimətini ölçmək üçün elektrodlardan istifadə edən geofiziki bir üsuldur. Müqavimət ölçülərək torpağın EC dəyəri təxmin edilə bilər.
- Torpaq rütubəti sensoru: torpaq rütubəti sensorları, fermerlərə real vaxt rejimində kömək etmək, torpağın elektrik keçiricilik dəyərini məsafədən izləmək və optimal bitki inkişafını təmin etmək üçün ağıllı kənd təsərrüfatında yaygın şəkildə istifadə olunur.
Yorumlar