Tüm Yazılar
Fındıq Yetişdirilməsi Necə Həyata Keçirilir?
Fındıq yetişdirilməsi Türkiyə üçün iqtisadi, sosial və mədəni baxımdan böyük dəyərə malikdir. Xüsusilə Qara dəniz bölgəsinin rütubətli iqlimi və məhsuldar torpaqları fındıq yetişdirilməsi üçün ideal bir mühit təqdim edir. Türkiyə dünya fındıq istehsalının təxminən 70%-ni qarşılayaraq bu sahədə qlobal lider mövqeyindədir. Türkiyədə fındıq istehsalı təxminən 744 min hektarlıq bir sahədə həyata keçirilir. Bu istehsal adətən Şərqi Qara dəniz bölgəsində cəmləşmişdir. Türkiyənin illik fındıq istehsalı 400 min ilə 800 min ton arasında dəyişir. Dünya miqyasında fındıq istehsalında Türkiyə ilə yanaşı digər mühüm istehsalçılar arasında; İtaliya, ABŞ, Azərbaycan, Gürcüstan və Çili kimi ölkələr yer alır. Lakin Türkiyənin keyfiyyətli fındıq istehsalı və ixrac potensialı onu bu sahədəki ən mühüm aktyora çevirmişdir.
Türkiyənin fındıq ixracının böyük bir hissəsi başda Almaniya, İtaliya, Fransa, Kanada və İsveçrə olmaqla Aİ ölkələrinə həyata keçirilir. Türk fındığı beynəlxalq bazarda keyfiyyəti və ləzzəti ilə tanınan bir marka halına gəlmişdir. Fındıq yetişdirilməsi yalnız iqtisadi deyil, həm də ekoloji və sosial faydalar təmin edir. Fındıq ağacları torpaq eroziyasının qarşısını alaraq torpaqların qorunmasına töhfə verir.
Fındıq Sortları Hansılardır?
Fındıq Hansı İqlimdə və Torpaqda Yetişir?
Fındıq ən yaxşı inkişafını Qara dəniz bölgəsində göstərir. Optimal yetişdirmə sahələri illik orta temperaturun 13°C ilə 16°C arasında olduğu, qış aylarında -8°C, -10°C-yə qədər düşmədiyi, yay temperaturlarının isə 36°C, 37°C-ni aşmadığı bölgələrdir. Bundan əlavə, illik yağıntı miqdarının 750 mm-dən çox olması və bu yağıntının aylara balanslı şəkildə paylanması lazımdır. Fındıq çiçəkləmə və tozlanma prosesini qış aylarında tamamladığı üçün aşağı temperaturlar bu mərhələdə olduqca vacibdir. Fındıq yüksək rütubət səviyyələrini sevir və iyun-iyul aylarında havanın nisbi rütubətinin 60%-dən aşağı düşməməsi üstünlük təşkil edir.
Quraqlıq şəraitinə qarşı həssas olan fındıq köklərinin böyük hissəsini təxminən 60 sm dərinlikdə formalaşdırır. Səthi və ya qayalıq torpaqlar, keçirməyən və gilli torpaqlar fındıq üçün uyğun deyil. Qida maddələri ilə zəngin, humuslu və tınlı torpaqlar fındıq üçün idealdır. Fındıq yüngül asidik torpaqları sevir və pH dəyərinin 6 ilə 6.5 arasında olması idealdır. Daha asidik olan torpaqlarda əhəngləmə aparıla bilər. Xüsusilə Qara dənizin sahil bölgələrində yüksək qrunt suları səviyyəsinə diqqət yetirilməli və lazım gəldikdə drenaj işləri görülməlidir. Meyilli ərazilərə malik yuxarı hissələrdə terras yaratma tətbiqləri fındıq yetişdirilməsində faydalı olacaqdır.
Fındıq Şitili Necə və Nə Vaxt Əkilir?
1 Dönəmə Neçə Fındıq Ağacı Əkilir?
1 dönəm ərazidə neçə fındıq ağacı əkiləcəyi, əkin aralığına və sıralama sisteminə bağlı olaraq dəyişir. Məsələn, 1,8 m x 5 m aralıqla əkin edilərsə 1 dönəmə 182 şitil əkilə bildiyi halda, 2,4 m x 5 m aralıqla əkin edilərsə 1 dönəmə 142 şitil əkilə bilər. Buna görə də, fındıq ağacı əkilməsi üçün istifadə olunan aralığa bağlı olaraq 1 dönəmə əkiləcək şitil sayı dəyişiklik göstərə bilər.
Fındıq Yetişdirilməsində Suvarma
Fındıq ağaclarının, xüsusilə çiçəkləmə və meyvə formalaşma dövrlərində suya olan ehtiyacları artır. Suvarma, su stresinin qarşısını alaraq ağacların stres altında qalmasına mane olur və məhsuldarlıq ilə keyfiyyət itkisinin qarşısını alır. Adətən damlama suvarma və ya yağışyağdırma suvarma üsullarına üstünlük verilir. Damlama suvarma suyun birbaşa bitkinin kök bölgəsinə verilməsini təmin edərək su qənaəti etməyə kömək edir. Yağışyağdırma suvarma isə suyun bərabər şəkildə paylanmasını və torpağın nəmlənməsini təmin edir. Suvarma suyunun keyfiyyəti də böyük əhəmiyyət kəsb edir; duzlu və ya çirklənmiş suvarma suları istifadə edilməməli, mümkün qədər təmiz və duzsuz su seçilməlidir. Beləliklə, düzgün suvarma tətbiqləri ilə fındıq yetişdirilməsində məhsuldar, keyfiyyətli və davamlı bir istehsal təmin edilə bilər.
Fındıq Yetişdirilməsində Gübrələmə
Fındıq Yetişdirilməsində Məhsul Yığımı
1 Dönəm Ərazidən Nə Qədər Fındıq Çıxır?
1 dönəmdən əldə ediləcək fındıq miqdarı bir çox amildən asılı olaraq dəyişir. Bu amillər arasında fındıq sortu, iqlim şəraiti, torpaq keyfiyyəti, qulluq tətbiqləri və yığım texnikaları yer alır. Ümumiyyətlə, yaxşı qulluq edilən və uyğun şəraitdə yetişdirilən fındıq bağlarından 1 dönəmdən orta hesabla 100-300 kiloqram arasında fındıq əldə edilə bilər. Lakin bu dəyər qeyd olunan amillərə görə dəyişiklik göstərə bilər. Daha yüksək məhsuldarlıq üçün uyğun qulluq və idarəetmə tətbiqləri ilə yanaşı xəstəlik və zərərli orqanizmlərlə mübarizə də vacibdir.
Fındıq Əkildikdən Neçə İl Sonra Meyvə Verir?
Fındıq əkildikdən sonra ilk meyvələrini 2-5 il ərzində verməyə başlayır. Lakin fındıq ağacının tam mənada yetkinləşib maksimum məhsuldarlığa çata bilməsi üçün daha uzun bir müddət lazımdır. Ümumiyyətlə fındıq ağacları 7-8 il arasında yetkinləşərək tam məhsuldarlıqlarına çatırlar. Bu prosesdə ağaclar böyümə, inkişaf və kök sistemlərinin güclənməsi üçün zamana ehtiyac duyurlar. Fındıq yetişdirilməsində bu yetkinləşmə prosesi ağacların sağlam və balanslı şəkildə böyüyə bilməsi üçün vacibdir. Yetkinləşmə prosesi başa çatdıqda fındıq ağacları illik olaraq müntəzəm və sabit şəkildə meyvə verməyə başlayırlar.
Kategoriler
Yorumlar