Tüm Yazılar
Merinos Qoyunu Nədir?
Merinos qoyunu nədir tez-tez verilən bir sualdır. Merinos qoyunu, qıvırcıq ilə Alman Yun Ət Merinosu mələzi, %90‘dan çox nisbətdə Merinos genotipi ehtiva edir. Bədən geniş, dərin və yumru quruluşa malikdir. Orta uzunluqda, düzgün və geniş kürək, geniş və az düşük sağrı, orta uzunluqda və iri ayaqlar, dolğun və dərin budlar xarakterik xüsusiyyətlərdir. Başın üz hissəsi ilə ayaq ucları çılpaqdır və rəng ağdır. Quyruq, yağsız, uzun və incədir. Erkək fərdlərin %10-15’i buynuzludur, dişilər isə buynuzsuzdur. Yunu incə və tekstil sənayesi üçün uyğundur. Yaşama gücü yüksək olan bu cins, demək olar ki, bütün il boyu qızğınlıq göstərir. Quzuların böyümə sürəti yüksəkdir. Qoyunlar, həlim xasiyyətli, güclü sürü instinktinə malik və sürü halında idarə edilməsi asandır. Sağım və qırxıma qarşı mənfi bir reaksiya göstərməz. Analıq instinkti güclüdür. Cins, yerləşdiyi bölgə şərtlərinə uyğunlaşma və xəstəliklərə müqavimət göstərmə qabiliyyətləri ilə tanınır. Baxım və bəsləmə şəraiti daha yaxşı olan, qismən intensivləşməyə meylli təsərrüfatlarda və az kələ-kötür olan düzənlik ərazilərdə üstünlük verilən bir cinsdir.
Merinos Qoyun Xüsusiyyətləri Nələrdir?
Merinos qoyunları, yun keyfiyyəti və ət məhsuldarlığı ilə tanınan bir qoyun cinsidir. Adətən yun istehsalı üçün yetişdirilən bu qoyunlar, xüsusilə yüksək keyfiyyətli yunları ilə bilinirlər. Bədən quruluşları adətən orta ölçüdə və yığcam, yunları isə incə lifli və yumşaqdır. Merinos qoyunları, dözümlülükləri və adaptasiya qabiliyyətləri ilə müxtəlif iqlim və coğrafiyalara uyğunlaşmışlar. Bu xüsusiyyətləri, Merinos qoyunlarını dünya miqyasında populyar bir cins edir.
Fiziki Xüsusiyyətləri:
- Quyruq incə, uzun və yağsızdır.
- Erkək qoyunların təxminən %10-15‘ində buynuz olur.
- Dişi qoyunlar isə adətən buynuzsuzdur.
- Yunun lif quruluşu sıx qıvrımlı və incədir.
- Bu cins, yerli cinslərə görə daha böyük və iri quruluşludur.
Məhsuldarlıq Xüsusiyyətləri:
- Qoç altına buraxılan qoyun başına düşən orta quzu məhsuldarlığı 100-120 ilə 130 arasındadır.
- Doğan bir qoyuna görə orta quzu məhsuldarlığı 100-130 ilə 140 arasındadır.
- Yun məhsuldarlığı: Dişi: 2.5-3 kq, Erkək: 3-4 kq.
- Yunun keyfiyyəti və uzunluğu: 58’S-60’S, 7-8 sm.
- Canlı çəki: 60-80 kq.
- Laktasiya müddəti: 130-140 gün.
- Laktasiya süd məhsuldarlığı: 50-70.
- Əkiz doğuş nisbəti: %10-15.
- Çirkli yun məhsuldarlığı: 3.2-2.4 kq.
- Süd məhsuldarlığı: 50-55 kq.
Merinos Qoyun Türkiyədə Harada Yetişir?
Merinos qoyunları Türkiyə daxilində fərqli bölgələrdə yetişdirilməkdədir. Bu qoyun növü, ölkənin müxtəlif iqlim və coğrafi şəraitlərinə uyğunlaşa bilən bir quruluşa malikdir. Xüsusilə Mərmərə, Ege, Daxili Anadolu, Şərqi Anadolu, Cənub-Şərqi Anadolu və Qara dəniz bölgələrində Merinos qoyunçuluğu yayğındır.
Mərmərə Bölgəsi: Bursa, Balıkesir kimi illər Merinos qoyunçuluğu üçün uyğun bölgələr arasındadır.
Ege Bölgəsi: İzmir, Manisa kimi Ege şəhərləri də Merinos qoyunçuluğu üçün vacib bölgələrdir.
Daxili Anadolu Bölgəsi: Ankara, Konya kimi Daxili Anadolu illəri, Merinos qoyunlarının yetişdirilməsi üçün əlverişli sahələrdir.
Şərqi Anadolu Bölgəsi: Elazığ, Erzurum kimi illər, Türkiyənin şərqində də Merinos qoyunçuluğu edilən bölgələr arasında yer alır.
Cənub-Şərqi Anadolu Bölgəsi: Şanlıurfa, Diyarbakır kimi Cənub-Şərqi Anadolu illəri də Merinos qoyunçuluğunun edildiyi bölgələrdir.
Qara dəniz Bölgəsi: Qara dənizdə isə Trabzon, Rize kimi illər, iqlim şəraitindən asılı olaraq Merinos qoyunçuluğu üçün uyğun sahələr təqdim edir.
Merinos qoyunları, adətən sürü halında, geniş otlaqlarda və ya uyğun axurlarda yetişdirilməkdədir. Bu bölgələrdəki fermerlər, Merinos qoyunlarını yun və ət istehsalı məqsədilə yetişdirə bilirlər.
Merinos qoyununun tarixi və Türkiyəyə girişi
Təxminən 800 il əvvəl, Qərbi Anadoluda (Frikiya) yetişən qoyunlar, məşhur keyfiyyətli yunları ilə tanınırdı. Bu dövrdə Milet şəhəri, yunlu parçaları ilə şöhrət qazanmışdı. Bu qoyunlar daha sonra Yunanıstana, İtaliyaya və ardınca Romalılar tərəfindən Afrika üzərindən İspaniyaya daşındı. Merinos Cinsi, 1843-cü ildə ilk dəfə İspaniyadan idxal edildi. İncə yun ehtiyacını qarşılamaq məqsədilə İspan daraq yunu Merinosları, Bursadakı Karacabey Harası təsərrüfatında yetişdirilməyə başlandı və zamanla 80-90 min başa çatdı. Lakin, 20-ci əsrin əvvəllərində Kapitulyasiyalar səbəbindən ölkəyə gömrüksüz və ucuz yun parçaların girişi, yerli yun toxuma sənayesinin çökməsinə və Merinos yetişdiriciliyinin azalmasına səbəb oldu. Cümhuriyyətin ilk illərindən etibarən Merinos yetişdiriciliyini canlandırmaq üçün işlərə başlandı. 1933-cü ildə Karacabey Kənd Təsərrüfatı Müəssisəsində Alman Yun Ət Merinosu ilə Qıvırcıq mələzləşdirilməsi aparıldı və bu iş 1950-ci ilə qədər mələzləşdirmə üsulu ilə davam etdi. Hədəflənən 5 milyon Merinos mələzi əldə etmək üçün layihənin 15 il ərzində tamamlanmaması səbəbindən, Merinoslaşdırma işləri Mərmərə və Ege bölgələrindən Daxili və Şərqi Anadolu ilə Qara dəniz bölgəsinə sürüşdürüldü.
Merinos Qoyunu Neçə Quzu Verir?
Merinos qoyunlarının döl məhsuldarlığı olduqca yüksəkdir. Adətən hər doğuşda 1 ilə 3 arasında quzu verir. Lakin, bu say genetik faktorlara, qoyunun yaşına, sağlamlıq vəziyyətinə və yetişdirildiyi şəraitə bağlı olaraq dəyişə bilər. Adətən sağlam bir Merinos qoyunu, hər doğuşda orta hesabla 1.5 quzu verə bilər. Quzuların doğuş çəkisi isə 4.5 ilə 5 kiloqram arasında dəyişməkdədir və sürətlə böyüyərək yetkinləşməkdədir. Əkizliik nisbəti %70-80-dir. Merinosların süd məhsuldarlığı olduqca qənaətbəxş səviyyədədir, laktasiya süd məhsuldarlığı 70 ilə 80 litr arasında dəyişiklik göstərir. Bundan əlavə, laktasiya müddəti 140 gün boyu davam etməkdədir.
Merinos qoyunu ildə neçə dəfə doğur?
Baxım və bəslənmə şərtləri yaxşı olan qoyunlar 2 ildə 3 dəfə doğuş edərkən merinos 1 ildə 2 dəfə doğuş edə bilməkdədir. Yüksək artım qabiliyyəti ilə tanınan bu qoyun cinsi, uyğun şəraitdə ildə iki dəfə doğuş edə bilər. Lakin, şəraitdən, bəslənmədən və yetişdirmə təcrübələrindən asılı olaraq bu vəziyyət dəyişə bilər.
Merinos Qoyun Əti Ləzzətlidirmi?
Merinos qoyun əti adətən ləzzətli və yumşaqdır. Lakin, ətin ləzzəti yalnız qoyunun cinsinə deyil, eyni zamanda bəslənmə, yetişdirmə şəraiti və kəsim prosesinə də bağlıdır. Merinos qoyunlarının əti adətən incə lifli və aşağı yağ ehtiva edir, bu da ətin yumşaq və ləzzətli olmasına töhfə verir. Kəsimdən əvvəl qoyunun yaxşı bəslənmiş olması və stressdən qaçınılmış olması ətin keyfiyyətinə müsbət təsir göstərə bilər. Bundan əlavə, ətin düzgün bir şəkildə emal edilməsi və bişirilməsi də ləzzət üzərində təsirli ola bilər. Bu səbəbdən, Merinos qoyun əti adətən üstünlük verilən bir ət növüdür, lakin ləzzət şəxsi seçimlərə görə dəyişə bilər.
Kategoriler
