NDVI (Normallaşdırılmış Fərq Bitki Örtüyü İndeksi) Nədir?
NDVI (normallaşdırılmış fərq bitki örtüyü indeksi), normalized difference vegetation index; Müşahidə olunan bir ərazidə yerləşən bitki örtüyünün sıxlığını, sağlam olub-olmaması vəziyyətini analiz edərək ortaya qoyan bir indeksdir.
Ekosistem üçün mühüm yerə malik olan bitkilərin artım və azalmasını nəzarətdə saxlamağın müxtəlif yolları vardır. Ən çox üstünlük verilən ipuclarından biri də uzaqdan zondlama üsullarıdır. Əraziyə getmədən peyk görüntülərindən istifadə edərək bitki örtüyündəki dəyişiklikləri müşahidə etmək olar. Peyklər, yer üzünə göndərdikləri elektromaqnit dalğaların verdiyi cavaba görə qəbuledicilər vasitəsilə yer üzünə aid məlumatları toplayır. Əldə edilən bu məlumatlar peyk görüntülərində fərqli diapazonlarda işlənilir və uzaqdan zondlama texnologiyası sayəsində hər hansı bir bölgənin bitki örtüyü xəritəsi asanlıqla yaradıla bilir. Bundan əlavə, insan gücü ilə müəyyən edilməsi çətin və xərcləri yüksək olan ərazilərin belə bitki örtüyü sıxlığı asanlıqla müəyyən edilə bilər.
NDVI Düsturunun Hesablanması
NDVI Düsturunun Hesablanmasını sadə şəkildə ifadə etmək gərəksə, aşağıda göstərildiyi kimi Normallaşdırılmış Bitki Örtüyü İndeksi (NDVI) düsturunda yaxın infraqırmızı (NIR) və qırmızı (RED) diapazonları istifadə olunur.
Sağlam bitki örtüyü (xlorofil), digər dalğa uzunluqları ilə müqayisədə daha çox yaxın infraqırmızı (NIR) və yaşıl işığı əks etdirir, mavi və qırmızı işığı isə absorbsiya edir, yaşıl işığı əks etdirdiyi üçün insan gözünə yaşıl görünürlər.
Normal sağlam bir bitki, görünən şüanı udub yaxın infraqırmızı şüanın böyük bir hissəsini əks etdirir. Bununla yanaşı, qeyri-sağlam bir bitki isə görünən şüanı daha çox əks etdirib yaxın infraqırmızı şüanı daha az əks etdirir.
NDVI Qiymətləri
NDVI qiymətləri, analiz nəticəsində əldə edilən qiymətlərdir. NDVI qiymətləri hər zaman -1 ilə +1 arasında dəyişir. Sağlam və sıx bitki örtüyünün çox olduğu yerlərdə indeks qiymətləri +1-ə yaxınlaşdığı halda, qeyri-sağlam və zəif bitki örtüyünün çox olduğu yerlərdə isə indeks qiyməti -1-ə doğru yaxınlaşır.
NDVI Xəritəsi
NDVI Xəritəsi, NDVI analizi nəticəsində əldə edilən qiymətlər aparılacaq işə uyğun olacaq şəkildə təsnifləşdirilərək yaradılır.
Məsələn; Mənfi qiymətlər əsasən buludlardan, sudan və qardan, sıfıra yaxın qiymətlər isə ilk növbədə qayalardan və çılpaq torpaqdan ibarət olur.
NDVI funksiyasının çox kiçik qiymətləri (0,1 və ya daha az), boş qaya, qum və ya qar ərazilərinə uyğun gəlir.
Orta qiymətlər (0,2-dən 0,3-ə qədər) kolluqları və çəmənlikləri təmsil etdiyi halda, böyük qiymətlər (0,6-dan 0,8-ə qədər) mülayim və tropik meşələri göstərir
NDVI Məlumatları Nələr Üçün İstifadə Olunur ?
NDVI məlumatlarının istifadə sahələrini aşağıdakı kimi sıralaya bilərik.
- Xlorofil səviyyəsi müəyyən edilir
- Bitki sağlamlığı və stres səviyyəsi
- Optimum gübrə istifadəsi
- Azot İdarəetməsi
- Məhsuldakı böcəkləri və zərərvericiləri müəyyən edin
- Bitki xəstəliklərini analiz edin
- Bitki və ya yabanı otların müəyyən edilməsi
- Təsərrüfat planının hazırlanması
- Yetişdirmə planlaşdırılması
- Gücə görə məhsul yığımı planlaşdırılması
NDVI Analizinin Kənd Təsərrüfatında İstifadəsi
NDVI analizinin kənd təsərrüfatında istifadəsi, inkişaf edən dron texnologiyası sayəsində kənd təsərrüfatında ən çox üstünlük verilən uzaqdan zondlama analizi bitki örtüyü indeksi olmuşdur. Bitki örtüyündən məhrum əraziləri çəmənlik və ya meşəlik sahələrdən ayırmağa, xəstə bitkiləri müəyyən etməyə və əkinlərin inkişaf mərhələləri arasında fərq qoymağa kömək edir.
Kənd Təsərrüfatında NDVI Nümunəsi
Kənd təsərrüfatında NDVI nümunəsi; Center pivot suvarma sisteminə malik bir kənd təsərrüfatı sahəsi üçün NDVI-ni nəzərdən keçirək. Pivot suvarma, dairəvi bir məhsul naxışı yaradan bir nöqtə üzərində dönür. Həqiqi rəngdə, qırmızı, yaşıl və mavi diapazonlar aşağıdakı kimi görünür. Həqiqi rəng deyirik, çünki gözümüzün gördüyü ilə eynidir.
Düsturda, NDVI-nin yaxın infraqırmızıdan (NIR) necə yararlandığını görə bilərsiniz. NIR diapazonunu qırmızı kimi göstərdiyimizdə, rəngli infraqırmızı əldə edirik. Rəngli infraqırmızı deyirik, çünki yaxın infraqırmızı qırmızı kanaldadır. Aşağıda göründüyü kimi, pivot suvarma bitki örtüyü parlaq qırmızı rəngdə olmalıdır.
Düsturu tətbiq etdiyinizdə parlaq yaşıl, yüksək NDVI-ni göstərir. Qırmızı isə aşağı NDVI-yə malikdir. Bu səbəbdən, yaxın infraqırmızı (bitki örtüyünün güclü şəkildə əks etdirdiyi) və qırmızı işıq (bitki örtüyünün udduğu) arasındakı fərqi ölçərək bitki örtüyünü ölçür.
Yorumlar