Tüm Yazılar
",
"metaTitle": "Qarğıdalı Yetişdiriciliyi Necə Edilir? - Esular",
"metaDescription": "Qarğıdalı Yetişdiriciliyi Necə Edilir? Qarğıdalı yetişdiriciliyi, kənd təsərrüfatının mühüm bir hissəsini təşkil edir və dünya miqyasında geniş şəkildə həyata keçirilir.",
"metaKeywords": "qarğıdalı yetişdiriciliyi, qarğıdalı əkini, kənd təsərrüfatı, suvarma, gübrələmə, qarğıdalı sortları, məhsul yığımı, ağıllı suvarma
Qarğıdalı Yetişdiriciliyi Necə Edilir?
Qarğıdalı Sortları
Qarğıdalı yetişdiriciliyi keçmişdə, açıq tozlanan, lakin aşağı məhsuldarlıqlı yerli sortların əkilməsi ilə həyata keçirilirdi. Lakin, hibrid sortların inkişaf etdirilməsi ilə birlikdə, yerli sortlar yerini hibrid sortlara vermişdir. Hibrid sortlar təkli, ikili, üçlü və ya dördlü hibrid ola bilər. Lakin günümüzdə ən yaygın olanı təkli hibrid qarğıdalı sortlarıdır. Sort seçimində, sortun bölgəyə uyğunluğu və yetişmə gün saylarının uyğunluğu nəzərə alınmalıdır. Kənd təsərrüfatında istifadə olunan qarğıdalı sortları, yetişmə gün saylarına görə FAO sistemi tərəfindən 8 ayrı qrupa ayrılmışdır. Bu qruplar, FAO-100 ilə FAO-800 arasında yer alır. Məsələn, FAO-100 qrupundakı sortlar çox tezyetişən, adətən 70-75 gündə yetişərkən, FAO-800 qrupundakı sortlar çox gecyetişən, təxminən 140 gündə yetişir. Sort seçimində, yetişmə müddəti ilə yanaşı yüksək məhsuldarlıq, xəstəlik və zərərvericilərə qarşı davamlılıq da vacibdir. Hibrid sortlara üstünlük verilməsi və düzgün sort seçimi, qarğıdalı yetişdiriciliyində uğurlu nəticələr əldə etmək üçün mühüm addımlardır.
Qarğıdalı Yetişdiriciliyində İqlim Və Torpaq Quruluşu Necə Olmalıdır?
Qarğıdalı, adətən tropik, subtropik və mülayim iqlim qurşaqlarında yetişən, lakin Antarktida istisna olmaqla dünyanın bir çox yerində uğurla yetişdirilə bilən bir bitkidir. Dəniz səviyyəsindən 4000 metrə qədər hündürlükdə olan, günəş işığından bol faydalanan ərazilərdə inkişaf edir. Qarğıdalı, qısa gün bitkisi olub, toxumların cücərməsi və məhsul alına bilməsi üçün müəyyən bir temperatur və gün uzunluğuna ehtiyac duyur. Torpaq baxımından, qarğıdalı bitkisi məhsuldar, dərin, drenajı və havalanması yaxşı olan torpaqlarda inkişafını ən yaxşı şəkildə davam etdirir. Turşuluq baxımından neytral pH səviyyələrinə (pH 6-7) uyğun olan torpaqlara üstünlük verilir. Qarğıdalı bitkisi, torpaq seçimi mövzusunda çox seçici deyil, lakin yüksək duzluluq və yüksək qrunt suları kimi şəraitə qarşı həssaslıq göstərir. Bu səbəbdən, bu növ ərazilərdə qarğıdalı əkini aparmaq adətən tövsiyə edilmir. Qarğıdalı yetişdiriciliyi üçün uyğun iqlim və torpaq şəraiti, sağlam məhsul əldə etmək və məhsuldarlığı artırmaq üçün vacibdir.
Qarğıdalı Yetişdiriciliyində Əkin
Qarğıdalı əkini üçün torpaq temperaturunun ən azı 10-12°C olması lazımdır. Əkin vaxtı, bu temperaturlara çatılmasının gözlənildiyi vaxtlara görə müəyyən edilməlidir. Torpaq temperaturunun bu dəyərlərdən aşağı olması halında, cücərmədə problem yaşana bilər. Qarğıdalı əkini üçün ideal torpaq temperaturu, Trakyada Aprel ayının 25-dən sonra, cənub bölgələrdə Aprel ayının əvvəllərindən etibarən, Orta Anadoluda isə Aprelin sonlarında və ya Mayın əvvəllərində əkinə başlanıla bilər. Əkin vaxtını seçərkən, bölgənin son şaxta tarixindən sonra əkinə başlanması daha təhlükəsiz olar. Çünki erkən əkinlər gənc fidanların şaxta riski altında qalmasına səbəb olar. Qarğıdalı əkini ən geci May ayının birinci və ya ikinci həftəsinə qədər tamamlanmalıdır. Bu tarixlərdən sonra edilən əkinlərdə, tozlanma dövrü isti və quraq bir perioda təsadüf edə bilər və bu da dən məhsuldarlığında azalmaya yol aça bilər. Adətən cərgə arası 70 sm və cərgə üzəri məsafə 25 sm olaraq üstünlük verilir. Optimal dən məhsuldarlığı üçün dekara 6.000-7.000 bitki olması tövsiyə olunur. Silajlıq əkin üçün, əkin sıxlığı artırıla bilər.
Qarğıdalı Yetişdiriciliyində Suvarma
Qarğıdalı Yetişdiriciliyində Ağıllı Suvarma Sistemləri
Digər suvarma üsulları suyu olduqca səmərəsiz və nisbətən qeyri-bərabər paylayan sistemlərdir. Bu vəziyyət torpaq növü fərqləndikcə daha aydın şəkildə ortaya çıxır. Beləliklə, keyfiyyət və yüksək məhsuldarlığa nail olmağınızı çətinləşdirir. Ağıllı suvarma sistemləri, su və qida maddələrini bitkinin inkişaf mərhələsinə görə, hər bir bitkinin kök bölgəsinə bərabər şəkildə çatdırır. Həmçinin suvarma sisteminizi və ərazinizin vəziyyətini siz harada olursunuzsa olun məsafədən izləyə və idarə edə bilərsiniz. Sistemə əlavə edəcəyiniz sensorlar sayəsində minimum işçilik xərcləri ilə maksimum məhsuldarlıq əldə edə bilərsiniz. Ağıllı suvarma sistemləri haqqında daha çox məlumat almaq üçün əlaqə saxlaya və https://esular.com/esular-akilli-sulama-cozumu-nedir saytdakı yazılarımızdan faydalana bilərsiniz.
Qarğıdalı Yetişdiriciliyində Gübrələmə
Qarğıdalı bitkisi, digər bitkilərlə müqayisədə daha çox vegetativ kütlə istehsal etdiyi üçün, qida elementlərinə daha çox ehtiyac duyur. Sağlam bir istehsal üçün, torpağın bu elementləri kifayət qədər ehtiva etməsi vacibdir. Qarğıdalı bitkisi qalın gövdəli olduğundan, kalium elementini çox miqdarda istehlak edir. Lakin, adətən Türkiyədəki torpaqlar kalium baxımından zəngin olduğundan, əlavə kaliuma ehtiyac qalmır. Adətən dekar başına təxminən 18-25 kq təmiz azot və 8-10 kq fosfor tətbiqi tələb olunur. Əkindən əvvəl, azotun yarısı ilə fosfor tamamilə torpağa qarışdırılmalıdır. Qalan azot, bitkilər təxminən 40-50 sm boya çatdıqda, yəni diz boyuna çatdıqda, cərgə aralarına səpilərək tətbiq edilməlidir. Azot gübrəsi, əsla üstdən səpmə üsulu ilə tətbiq edilməməlidir. Bu tətbiq, bitki inkişafına zərər verərək azot yığılmasına səbəb ola bilər.
Qarğıdalı Yetişdiriciliyində Görülən Xəstəlik Və Zərərvericilər
Qarğıdalı Yığımı
Qarğıdalının yetişmə vəziyyəti, qıçanın uc hissəsindəki qara nöqtənin varlığına baxılaraq anlaşılır. Qıçanın orta hissəsindən təsadüfi alınan hər 4 dəndən ən azı 3-də qara nöqtə varsa, qarğıdalının yetişməsi tamamlanmış deməkdir. Qarğıdalı yığımı adətən kombaynlarla həyata keçirilir. Lakin, maşınla yığım üçün uyğun nəm nisbəti adətən %20-25 arasındadır. Çox quru qıçaqlar yığım zamanı dənlərin qırılmasına səbəb ola bilər. Yığım vaxtı nəm nisbəti yüksəkdirsə, itkilər ola bilər və məhsulun qurudulması tələb oluna bilər. Bu səbəbdən, əgər mümkündürsə yığım gecikdirilərək qıçaqların tarlada quruması təmin edilə bilər.
Qarğıdalı Saxlanılması
Yığımdan sonra məhsul nəmdirsə, qurudulmalıdır. Qurutma prosesi üçün adətən maşınlar istifadə olunur. Saxlama üçün, məhsul %15 nəm nisbətinə qədər qurudulmalıdır. Uzunmüddətli saxlamalarda nəm nisbəti %13-14-ə endirilməlidir. Toxum məqsədli qurutma prosesi zamanı, dəndəki rüşeymin zərər görməməsi üçün temperaturun 36°C-ni keçməməsi vacibdir. Silaj ediləcəksə, qıçaqlar süd yetişmə dövrü ilə xəmir yetişmə dövrü arasında ikən silaj maşını ilə doğranmalıdır.
Kategoriler
Etiketler
