Qoyunlarda Dəlibaş Xəstəliyi Nədir?

28 Ocak 2026 Çağla Altıntaş 50 görüntülenme
Tüm Yazılar

Qoyunlarda Dəlibaş Xəstəliyi Nədir?

Dəlibaş (Coenurus cerebralis), qoyunlarda və nadir hallarda olsa da keçilərdə görülən parazitar bir infeksiyadır. Bu parazitlərin ən geniş yayılmış növü, Coenurus Cerebralis olaraq adlandırılır. Heyvan sağlamlığı baxımından da kritik bir əhəmiyyətə malik olan dəlibaş xəstəliyi, başda qoyunlar olmaqla bir çox heyvan növünə təsir edə bilər. Heyvanların daxili orqanlarında kista yaranmasına, hətta ölümlərə səbəb ola bilər. Bu vəziyyət eyni zamanda heyvandarlar üçün böyük ölçüdə itkilərə yol aça bilər.

Dəlibaş Xəstəliyi Nə üçün Olur?

Coenurus cerebralis olaraq adlandırılan bu parazit, it, qurd, tülkü kimi ətyeyən heyvanların bağırsaqlarında olur və nəcisləri ilə ətraf mühitə yayılır. Qoyunlar otarıldıqda, bu parazitin yoluxduğu ot və yaşıllıqları yeyərək infeksiyaya yoluxurlar. Parazitin sürfələri, həzm sistemindən başlayaraq qoyunun bədəninə yayılmağa başlayır. Sonda sinir sisteminə çataraq, qoyunun beyninə yerləşir. Sinir sisteminin normal fəaliyyətini pozur. Bu vəziyyət, qoyunda davranış problemlərinə, koordinasiya pozğunluqlarına və digər sinir sistemi problemlərinə yol açır.

dəlibaş

Qoyunlarda Dəlibaş Xəstəliyinin Əlamətləri Nələrdir?

İnfeksiyaya yoluxmuş heyvanlarda görülən əlamətlər aşağıdakı kimidir;

  • Tarazlıq mərkəzinin pozulması.
  • Sürünü təqib edə bilməmə.
  • Heyvanın yeriyərkən yırğalanması və tarazsız hərəkət etməsi.
  • Başını daim bir tərəfə doğru əyri tutması.
  • öz ətrafında dönmə hərəkəti etməsi.
  • Başını bir yerlərə söykəmə meyli.
  • İrəli mərhələlərdə korluq və görmə itkiləri.

bunlar ən tez-tez görülən və ən nəzərəçarpan əlamətlərdir. bunların yanında ağızdan salya axması, halsızlıq, iştahsızlıq, diş qıcırdatması kimi əlamətlər də geniş yayılmış şəkildə görülə bilər.

dəlibaş xəstəliyi əlamətləri

Dəlibaş Xəstəliyinin Müalicəsi Varmı?

Xüsusilə qoyun və keçilərdə görülən dəlibaş xəstəliyinin hələlik effektiv bir müalicə üsulu yoxdur. Bu səbəbdən, adətən heyvanların ölümünə səbəb olur. Ancaq nadir hallarda çox dəyərli damazlıqlarda müalicə cəhdləri edilə bilər. Çünki bu müalicələrin uğur şansı olduqca aşağıdır. Cərrahi müdaxilə, qoyunlarda dəlibaş xəstəliyinin müalicəsində istifadə olunan bir üsuldur, lakin uğur dərəcələri olduqca aşağıdır. Antiparazitar dərmanlar, dəlibaş xəstəliyinin müalicəsində istifadə olunan digər bir üsuldur. Yüksək dozada və müəyyən bir müddət ərzində istifadə olunan bu dərmanlar, bəzi hallarda müsbət nəticələr verə bilər. Lakin bu müalicə üsulu da hər zaman effektiv olmur.

Xəstəliyin müalicəsi adətən yüksək xərclı, çətin və uğur şansı aşağı olduğu üçün tətbiqi çətindir. Dolayısı ilə, bir çox mənbədə bu xəstəliyin tətbiq oluna bilən bir müalicəsinin olmadığı qeyd edilir. Lakin vacib olan, xəstəliyin yayılmasının qarşısını almaq və heyvanlarda bu parazitin yaranmasını minimuma endirmək üçün qabaqlayıcı tədbirlərə fokuslanmaqdır.

Dəlibaş Xəstəliyindən Qorunmaq Üçün Hansı Tədbirlər Görülməlidir?

Dəlibaş xəstəliyini önləmək üçün müxtəlif tədbirlər görülməlidir. Çünki heyvan sağlamlığı və insan sağlamlığı baxımından risk təşkil edən bu xəstəliyin nəzarət altına alına bilməsi üçün aşağıdakı ümumi tədbirlər görülməli və tətbiq edilməlidir.:

  • İlk növbədə, heyvandarlar və müəssisə sahibləri, heyvanlarını müntəzəm baytar nəzarətindən keçirməlidir. Bu nəzarətlərdə heyvanların sağlamlıq vəziyyəti izlənilməli və mümkün xəstəliklərin erkən diaqnozu təmin edilməlidir.
  • İtlər, qoyun və keçi sürülərinə yaxınlaşdırılmazdan əvvəl müntəzəm baytar nəzarətindən keçirilməli, lazımi peyvəndlər vurulmalı və parazit əleyhinə müalicələr tətbiq edilməlidir.
  • Qoyun və keçi yetişdiriciləri, heyvanların baş hissələrini, xüsusilə də kəllələrini zibillik və ya digər heyvanların çata bilməyəcəyi təhlükəsiz ərazilərdə məhv etməlidir.
  • Xəstə heyvanların izolyasiyası vacibdir; xəstəliyə yoluxan heyvanlar digər sağlam heyvanlardan uzaq tutularaq xəstəliyin yayılması əngəllənməlidir.
  • Qoyun və keçi yetişdiriciləri, heyvanların ümumi sağlamlığını və otarıldığı əraziləri müntəzəm olaraq nəzərdən keçirməli, mümkün riskləri əvvəlcədən müəyyən edib qabaqlayıcı tədbirlər görməlidir.

Bu tədbirlər, dəlibaş xəstəliyinin nəzarəti və yayılmasının qarşısının alınması üçün vacibdir.

romanov-qoyun-cinsi

Qoyunlarda Dəlibaş Xəstəliyi İnsana Keçirmi?

Nadir görülən lakin insanlara keçə bilən bu parazit, xüsusilə beyin və onurğa beyni nahiyəsinə yerləşərək kista yaratma qabiliyyətinə malikdir. Bu parazit, nadir olmasına baxmayaraq ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər. Yerləşdiyi nahiyələrdə yaratdığı kistalar, ətraf toxumalara təzyiq edərək sinir funksiyalarını poza bilər. Bu vəziyyət, fərddə baş ağrısı, koordinasiya pozğunluqları, nevroloji əlamətlər və digər ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər. Parazitin sahibi olan, yəni aralıq sahibi olan insanın, ölümünə qədər vara bilən nəticələrə səbəb ola bildiyi qeyd edilmişdir.

Bu səbəbdən, heyvan sağlamlığı, gigiyena standartlarının qorunması və ət istehlakı kimi amillərə diqqət yetirilməsi, bu və bənzər parazitlərin insanlara keçmə riskini azaltmaqda mühüm rol oynayır. Xəstəliyin əlamətləri ortaya çıxarsa, dərhal bir sağlamlıq peşəkarına müraciət edilməsi vacibdir.

Dəlibaş Xəstəliyinə Yoluxan Qoyunun Əti Yeyilirmi?

Xəstəliyə səbəb olan sürfələr adətən canlının beynində yerləşir. Bu səbəbdən, beyin istisna olmaqla digər bədən hissələrinin istehlak edilməsində adətən bir maneə görülməməkdədir. Lakin, xəstə qoyunun kəlləsinin məhv edilməsi lazımdır. Bu proses, sönməmiş əhəng və dezinfeksiyaedicilər istifadə edilərək həyata keçirilə bilər. Qoyunun kəlləsi, bu materiallarla dezinfeksiya edildikdən sonra torpağa basdırılmalıdır.

Amma yenə də, xəstə qoyunun ətinin istehlak edilib-edilməyəcəyi barədə qəti bir cavab vermək üçün baytar həkiminizlə məsləhətləşməniz vacibdir. Xüsusilə irəli səviyyəli xəstəliklərdə, ətin istehlakı təhlükəli ola bilər. Bu səbəbdən, baytar həkiminizə müraciət edərək müvafiq tədbirləri görməyiniz lazımdır

Daha Fazla İçerik İster misiniz?

Akıllı tarım hakkında en güncel içerikleri takip edin.