Tüm Yazılar
Su Ayaq İzi Nədir?
Su ayaq izi, bir məhsulun və ya xidmətin istehsalı prosesində istehlak edilən ümumi şirin su miqdarını və bu prosesdə yaranan su çirklənməsini ölçən bir anlayışdır. Bu anlayış, suyun birbaşa və dolaylı istifadəsini qiymətləndirərək, məhsul və ya xidmətin su ehtiyatları üzərindəki təsirini müəyyən etməyə yönəlmiş bir göstəricidir. Adətən məhsul və ya xidmətin həyat döngüsü boyu istifadə olunan şirin suyun miqdarını ifadə edir. Bu prosesdə birbaşa su istehlakı, yağış suyu və torpaq tərəfindən istifadə olunan su, və su çirklənməsi ilə əlaqəli olanlar kimi dolaylı istehlaklar daxil edilir. Dolaylı bu termin, məhsulların istehsalında istifadə olunan su miqdarını ehtiva edir və adətən istehsal zənciri boyu uzanır. Su ayaq izi, suyun davamlı idarə olunması və ehtiyatlarının qorunması baxımından vacib bir anlayışdır. İstehlakçılara və istehsalçılara su istehlakının və çirklənmənin fərqinə varmaları üçün kömək edir və bu məlumatlar çərçivəsində daha davamlı istehlak və istehsal üsullarının inkişaf etdirilməsini təşviq edir.
Su Ayaq İzinin Komponentləri Nələrdir?
Su ayaq izinin komponentləri üç əsas kateqoriyada araşdırılır: mavi su ayaq izi, yaşıl su ayaq izi və boz su ayaq izi. Budur bu komponentlərin detalları;
Mavi Su Ayaq İzi
Bir mal və ya xidmət istehsal etmək üçün birbaşa istifadə olunan şirin su miqdarını ifadə edir. Bu su, içmə-məişət suyu, suvarma suyu və sənaye istehsalı proseslərində istifadə olunan suyu ehtiva edir. Məsələn, kənd təsərrüfatı istehsalında buxarlanma, bitkilərin su istehlakı və drenaj suyu kimi ünsürlər mavi su ayaq izinə daxildir. Sənaye və içmə-məişət suyu sektorlarında isə, bir hövzədəki mövcud yerüstü və yeraltı su mənbələrindən bu sektorlara ayrılan suyu əhatə edir.
Sulu Kənd Təsərrüfatı Mavi Su Ayaq izi (həcm/zaman) = Buxarlanan Mavi Su + Məhsula Daxil Olan Mavi Su + Drenaj Miqdarı
Yaşıl Su Ayaq izi:
Bir malın və ya xidmətin istehsalı üçün lazım olan yağış suyu miqdarını təmsil edir. Xüsusilə kənd təsərrüfatı, bağ və meşə məhsulları üçün vacibdir. Bu ayaq izi, torpaqda toplanan, bitkilər tərəfindən buxarlanma və tərləmə yolu ilə istehlak edilən yağış suyunu ehtiva edir. Tarlalarda və meşələrdə baş verən yağış suyu evapotranspirasiyası ilə bitkiyə daxil olan su miqdarını ifadə edir.
Yaşıl Su Ayaq izi (həcm/zaman) = Buxarlanan Yaşıl Su + Məhsula Daxil Olan Yaşıl Su
Boz Su Ayaq izi:
Məhsul və ya xidmət istehsalı prosesində yaranan çirkləndiricilərin səbəb olduğu su keyfiyyətini qorumaq üçün lazım olan şirin su miqdarını ifadə edir. Bu ayaq izi, nöqtəvi və ya yayılmış çirklənmə mənbələrindən qaynaqlanan çirklənməni ehtiva edir. Boz su ayaq izi hesablanarkən, çirklənmə yükünün təbii su keyfiyyəti ilə mühitdəki mövcud su keyfiyyəti arasındakı fərqə bölünməsi lazımdır.
Boz Su Ayaq izi (həcm/zaman) = Çirkləndirici Yükü / (Qəbuledici Su Kütləsində Ölçülən Maksimum Konsentrasiya – Qəbuledici Su Kütləsindəki Təbii Konsentrasiya)
Bu komponentlər, su ayaq izinin fərqli növ su istifadəsini və təsirlərini qiymətləndirən vacib ünsürləridir. Hər biri, suyun idarə olunması və davamlılıq baxımından kritik bir rol oynayır və su ehtiyatlarının səmərəli istifadəsi üçün planlaşdırma və siyasət formalaşdırılmasında kömək edir.
Kənd Təsərrüfatı Su Ayaq İzi: Türkiyənin Vəziyyəti və Ağıllı Suvarma Sistemlərinin Rolu
Su Ayaq İzini Azaltmağın Yolları Nələrdir?
Su ayaq izini azaltmağın bir çox praktiki yolu vardır və bu üsullar gündəlik həyatda asanlıqla tətbiq oluna bilər. Budur su ayaq izini azaltmağın praktiki yolları:
Evdəki kran və boruları müntəzəm olaraq yoxlayın. Sızmaları müəyyən edib təmir edərək lazımsız su itkisinin qarşısını alın.
Diş fırçalayarkən və təraş olarkən kranı bağlayın
Meyvə və tərəvəzləri yuyarkən kranı açıq qoymaq əvəzinə su ilə dolu bir qabda yuma apararaq su qənaəti təmin edə bilərsiniz.
Qısa duşlara üstünlük verərək su istehlakını azaldın.
Tam dolu bir paltaryuyan maşınla yuma apararaq su istehlakını minimuma endirin.
Təmizlik edərkən yalnız ehtiyacınız qədər su istifadə edin və qabları maşında yuyaraq su israfının qarşısını alın.
Şlanq istifadə etmək əvəzinə əvvəlcədən doldurduğunuz vedrələrlə maşınınızı yuyaraq su istifadənizi nəzarət altında saxlayın.
Yerli məhsullar qısa tədarük zəncirləri ilə daha az su istifadə edir. Orqanik qidalar isə kimyəvi gübrələrin və suvarmanın azaldılması ilə su qənaəti təmin edir.
Şəkər istehsalı üçün çox miqdarda su istifadə olunur. Şəkərli qidaları və içkiləri azaldaraq su istehlakını azalda bilərsiniz.
Geyim istehsalı su mənbəyi tələb edir. Ehtiyacınız olmayan geyimlər almaq əvəzinə davamlı istehlak vərdişləri inkişaf etdirin.
Bu üsullarla suyun səmərəli istifadəsinə töhfə verə bilərsiniz. Hər bir fərdin və qurumun bu mövzuda məsuliyyət daşıması, gələcək nəsillərə daha sağlam bir dünya qoymaq üçün vacibdir.
Kategoriler
Etiketler
Yorumlar