Tüm Yazılar
Süngər Şəhər Nədir?
Süngər şəhər, son illərdə müasir şəhərləşmə planlarında tez-tez eşitdiyimiz bir anlayışdır. Xüsusilə sürətlə artan əhaliyə paralel olaraq şəhərləşmənin və betonlaşmanın artması, bunun nəticəsində də iqlim dəyişikliklərinin yaşanması, insanları yeni həll yolları axtarmağa sövq etmişdir. İqlim dəyişikliyi səbəbindən, su daşqınları, sellər, həddindən artıq yağıntılar və quraqlıq kimi problemlər getdikcə artmaqdadır. Süngər şəhər modeli isə, bu problemlərə qarşı təbiət dostu və davamlı bir alternativ olaraq ortaya çıxarılmışdır. Adını süngər kimi yağış suyunu udma və saxlama funksiyasından alan bu şəhərlər, yağıntı zamanı suyu yeraltı su ehtiyatlarına, yaşıl sahələrə və saxlama sahələrinə yönəldir. Bu üsul sayəsində həm su daşqınlarının qarşısı alınır, həm də yeraltı su varlığı qorunur.
Süngər Şəhər Necə İşləyir?
Süngər şəhərlər, sadəcə təbii su dövranını təqlid edən strukturlardır. Süngər şəhərlərin əsas iş prinsipi, səthlərin keçiricilik qabiliyyətini artıraraq suyun bitkilər və torpaq tərəfindən udulmasını təmin etməkdir. Bu növ şəhərlərdə yağış suyunun torpaqla qovuşdurulması, udulması, saxlanması və yenidən istifadə edilə bilən hala gətirilməsi üçün xüsusi dizaynlar və strukturlar istifadə olunur. Süngər şəhərlərdə ən vacib məqam səthin keçiriciliyidir. Ənənəvi yaşayış məskənlərində daş və asfalt döşəmələr, suyun səthdən sürətlə axıb getməsinə səbəb olur və su yeraltı mənbələrə çata bilmir. Həmçinin şiddətli və qəfil yağıntılarda daşqın riski yüksəkdir. Yağış suyu toplama sistemləri, yağışın intensiv olduğu dövrlərdə suyun saxlanmasını və yenidən istifadəyə qazandırılmasını təmin edir.
Şəhərlər Süngər Şəhərə Necə Çevrilir?
Bu sistemdə ən çox istifadə edilən strukturlardan biri də yaşıl damlardır. Binaların damları keçirici səthlərlə örtülərək, bitkilər yerləşdirilir. Bu səthlər yağış suyunu yavaşca udur və daha sonra təkrar istifadə edilə bilən hala gətirir. Bu üsul, su basmalarının qarşısını alması ilə yanaşı bir çox fayda təqdim edir. Bunların arasında; su varlığının qorunması, istifadə edilə bilməyən sahələrin dəyərləndirilməsi, yaşıl sahə miqdarının artması ilə hava keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması və vizual olaraq da gözə daha çox xitab edən strukturların təqdim edilməsi göstərilə bilər.
Süngər şəhər modellərində istifadə olunan digər strukturlar isə keçirici səkilər, yağış suyu toplama sistemləri, drenaj kanalları, parklar, bağlar, yeraltı su anbarları və quyular kimi bir çox strukturdan ibarət ola bilər. Süngər şəhərlərin uğurla inşa edilə bilməsi üçün həm texnoloji infrastrukturun gücləndirilməsi həm də ictimai şüurun yaradılması lazımdır. Şəhər sakinlərinin suyu səmərəli istifadə etməsi, yerli hakimiyyət orqanlarının davamlı şəhər layihələrinə dəstək verməsi və təbiət dostu təcrübələrin yayılması bu prosesin mühüm hissələridir.
Süngər Şəhərlərin Faydaları
Süngər şəhər modeli, şəhərlərin təbii su dövranına inteqrasiya edilməsini təmin edərək bir çox ekoloji, iqtisadi və sosial fayda təqdim edir. Budur süngər şəhərlərin təqdim etdiyi əsas faydalar:
- Süngər şəhərlər, su basmalarının azalmasını və qəfil yağıntıların mənfi təsirlərinin yumşaldılmasını təmin edir.
- Yağış suyunu səthdən torpağa yönəldərək yeraltı su mənbələrini zənginləşdirir.
- Yağış suyu toplama sistemləri ilə təchiz olunmuş süngər şəhərlər, suyun saxlanmasını və daha sonra suvarma və ya təmizlik kimi ehtiyaclar üçün istifadə edilməsini təmin edir.
- Süngər şəhərlərdə istifadə olunan yaşıl damlar, şaquli bağlar və yaşıl sahələr, şəhərlərə bitki örtüyü qazandıraraq hava keyfiyyətini yaxşılaşdırır.
- Süngər şəhərlər, iqlim dəyişikliyi təsirləri ilə mübarizədə mühüm rola malikdir. Su idarəçiliyi, şəhər temperaturunun aşağı salınması və karbon emissiyalarının azaldılması kimi sahələrdə təqdim etdiyi həllər, şəhərlərin iqlim dəyişikliyinə daha davamlı hala gəlməsini təmin edir.
Dünyada və Türkiyədə Süngər Şəhərlər
İqlim dəyişikliyinin təsirləri dünya miqyasında hiss olunmağa başladıqca, şəhərlərdə davamlı və ekoloji təmiz həll yolları axtarışı da sürətləndi. Süngər şəhər modeli, bu nöqtədə bir çox ölkənin gündəmində yer alır. Bu layihəni uğurla davam etdirən ölkələrdən bəziləri aşağıdakılardır;
- Çin – Vuhan, Syamen və Çonqin
Çin süngər şəhər modelinin ən yaygın istifadə olunduğu ölkələrdən biridir. Tarixdə yaşanan böyük sel fəlakətləri və can itkilərindən sonra su idarəetmə siyasətlərini təkmilləşdirən Çin, Süngər şəhər modelini ölkə miqyasında yaygınlaşdırmaq qərarı aldı. Vuhan, Syamen və Çonqin kimi şəhərlərdə, yağış suyu toplama sistemləri, yaşıl damlar və keçirici səthlər kimi tətbiqlərlə süngər şəhər layihələri həyata keçirildi.
- Almaniya – Berlin
Almaniya, iqlim böhranına qarşı süngər şəhər modelini mənimsəyən ölkələrdən biridir. Xüsusilə Berlində içməli su tamamilə yeraltı sulardan qarşılanaraq su təzyiqini azaldır.
- ABŞ – Sietl
Sietl şəhəri, yağış suyunu idarə etmək və şəhər su çirkliliyini azaltmaq üçün yaşıl infrastruktura əhəmiyyət verən digər bir nümunə şəhərdir. Şəhərdə həyata keçirilən layihələr, iqlim dəyişikliyinə qarşı şəhərin dayanıqlılığını artırarkən eyni zamanda şəhər həyat keyfiyyətini də yaxşılaşdırır.
Türkiyə, hələ süngər şəhər modelini tam mənası ilə mənimsəməsə də, artan su basmaları və quraqlıq riskləri nəzərə alındıqda bu modelin tətbiq oluna biləcəyi bir potensiala malikdir. Xüsusilə İstanbul, İzmir və Ankara kimi böyük şəhərlərdə, yağış suyu toplama və yaşıl infrastruktur sistemləri üzərində işlər aparılır.
Kategoriler
Yorumlar