Türkiyədə Sulu Əkinçilikdə Ən Çox Yetişdirilən Bağ Bitkiləri
Su, yer üzündə həyatın mənbəyidir. Bütün canlılar həyatlarını davam etdirə bilmələri üçün mütləq suya ehtiyac duyurlar. Bitkilər, növündən asılı olaraq % 90 – 95-ə çatan nisbətlərdə sudan ibarətdirlər. Torpaqda mövcud olan qida elementlərinin təbii dövranını tamamlaya bilmələri tamamilə su dövranından asılıdır. Su dövranı, yağıntılarla torpağa düşən suyun buxarlanma (evaporasiya) və tərləmə (transpirasiya) ilə təkrar havaya ötürülməsi hadisəsidir. Bitkilər tərləmə ilə əhəmiyyətli miqdarda suyu torpaqdan alıb su buxarı şəklində havaya verirlər. Bu hadisə zamanı bir çox qida elementi də suda həll olunmuş şəkildə bitki bədəninə daxil olur və buradakı ötürücü borular vasitəsilə daşınırlar.
Suvarma zamanı düzgün suvarma və ağıllı suvarma sistemi istifadə etmək olduqca vacibdir. Bitkinin ehtiyac duyduğu su miqdarlarını bilərək həm daha keyfiyyətli bitkilər yetişdirilir, həm də lazımsız su istifadəsinin qarşısı alınmış olur.
Türkiyədə ən çox yetişdirilən bağ bitkilərinin başında meyvə növləri olaraq alma, gilas, şaftalı, qoz, sitrus meyvələri, zeytun; tərəvəz növləri olaraq pomidor, bibər, badımcan gəlir.
Meyvə Növləri
Alma
Mövsümlük su ehtiyacı: 350-500 mm-dir.
gübrələmə ehtiyacı:
- Azotlu gübrələmə dekara 6 kq
- Fosforlu gübrələmə dekara 20-25 kq
- Potaslı gübrələmə dekara 10-15 kq
Gilas
su ehtiyacı: ağac yaşı*20-25 litr
gübrələmə ehtiyacı:
- Azotlu gübrələmə dekara 14 kq
- Fosforlu gübrələmə dekara 8 kq
- Potaslı gübrələmə dekara 10 kq
Şaftalı
suvarma ehtiyacı: 600-700 mm-dir.
Çəyirdəkli meyvələr arasında ən çox su istəyən bitki şaftalıdır. Meyvələrin yetişmə tarixinən 3-4 həftə əvvəl edilən suvarmalar ən yaxşı nəticəni verir. Torpağın işlənən hissəsindən aşağı doğru 10 sm-lik hissəsi quruduqda, suvarma vaxtı gəlmiş deməkdir.
gübrələmə ehtiyacı:
- Azotlu gübrələmə dekara 15-20 kq
- Fosforlu gübrələmə dekara 4-6 kq
- Potaslı gübrələmə dekara 20-25 kq
Qoz
su ehtiyacı: Ağac başına 1100-1400 mm-dir.
gübrələmə ehtiyacı:
- Azotlu gübrələmə dekara 12-20 kq
- Fosforlu gübrələmə dekara 10-12 kq
- Potaslı gübrələmə dekara 15-45 kq
Sitrus meyvələri (Portağal, Mandarin, Limon, Qreypfrut, Turunc)
su ehtiyacı: 800-1000 mm-dir.
Çox isti və quraq olduğu zamanlarda ağaclara cəmi 600-700 mm su verilməlidir.
gübrələmə ehtiyacı:
- Azotlu gübrələmə dekara 12-20 kq
- Fosforlu gübrələmə dekara 10-12 kq
- Potaslı gübrələmə dekara 15-20 kq
Zeytun
su ehtiyacı: 600-800 mm-dir.
gübrələmə ehtiyacı:
ağac başına ildə bir və ya iki dəfə 4-7 kq N-P-K 11-15-15 gübrəsi ilə gübrələmə aparılır.
Tərəvəz Növləri
Pomidor
- su ehtiyacı: 470-500 mm-dir.
gübrələmə ehtiyacı:
- Azotlu gübrələmə dekara 12-18 kq
- Fosforlu gübrələmə dekara 10-12 kq
- Potaslı gübrələmə dekara 15-20 kq
Bibər
su ehtiyacı: 700 mm-dir.
gübrələmə ehtiyacı:
- Azotlu gübrələmə dekara 18 kq
- Fosforlu gübrələmə dekara 4 kq
- Potaslı gübrələmə dekara 20 kq
Badımcan
su ehtiyacı: 450-600
gübrələmə ehtiyacı:
- Azotlu gübrələmə dekara 21 kq
- Fosforlu gübrələmə dekara 10 kq
Yorumlar