Tüm Yazılar
Sitrus Ağqanadlısı Nədir?
Sitrus ağqanadlısı (Dialeurodes citri Ashmead), sitrus ağaclarının yarpaqlarına yerləşərək bitkinin şirəsi ilə qidalanan zərərverici növüdür. Sahibi olduğu bitkilərdə zamanla yarpaqlarda saralma, yarpaq tökülməsi və meyvə keyfiyyətində azalmaya səbəb olur. Ölkəmizdə də yaygın olaraq görülən bu zərərverici, erkən dövrdə tədbir alınmazsa ciddi zərərlərə səbəb ola bilməkdədir. Sitrus ağqanadlısı həm birbaşa, həm də dolayı yolla ciddi iqtisadi itkilərə səbəb ola bilir. Bu səbəbdən bu canlının erkən dövrdə diaqnozu və mübarizəsi olduqca vacibdir. Bu yazımızda Sitrus ağqanadlısı ilə effektiv mübarizə üsullarını nəzərdən keçirəcəyik.
Sitrus Ağqanadlısının Həyat Dövrü
Sitrus Ağqanadlısı Niyə Yaranır?
Sitrus ağqanadlısı müxtəlif səbəblərdən sitrus bağlarında görülə bilər. Bu səbəblərdən əsasları aşağıdakılardır;
- Sıx ağac əkinləri ilə birlikdə ağaclar arasındakı hava sirkulyasiyası azalır. Bu vəziyyət başda ağqanadlı olmaqla digər xəstəlik və zərərvericilərə şərait yaradır.
- Azotlu gübrələrin artıq miqdarda istifadə edilməsi ağqanadlı populyasiyasının artmasına səbəb ola bilir.
- Bu canlı isti və rütubətli mühitləri sevir. Bu səbəbdən iqlim şəraiti də ağqanadlı populyasiyasını müəyyən edən digər bir faktordur.
- Nəhayət, təbii düşmənləri olan yırtıcı həşəratların azlığı da ağqanadlı populyasiyasının artmasına səbəb olur.
Bütün bu amillər ağqanadlı populyasiyası üzərində olduqca vacibdir. Bu səbəbdən ilk olaraq amil müəyyən edilərək uyğun aqrotexniki, kimyəvi və bioloji mübarizə üsulları ilə zərərverici nəzarət altına alınmağa çalışılmalıdır.
Sitrus Ağqanadlısının Zərərvermə Forması
Sitrus ağqanadlısı bitkilərdə birbaşa və dolayı olmaqla iki şəkildə zərərə yol açır.
Birbaşa Zərər:
- Sitrus ağqanadlısı bitkilərin yarpaqlarının alt səthinə yerləşərək şirəsini sovurur. Şirəsi sovurulan yarpaqlarda xlorofil itkisi yaşanır. Xlorofil itkisi yarpaqlarda saralma şəklində özünü göstərir. Bundan əlavə, zərərvericinin sovurma fəaliyyətləri səbəbindən yarpaqlar sərtləşir və vaxtsız tökülmələr başlayır. Bu, bitkinin fotosintez qabiliyyətinin azalmasına gətirib çıxarır. Yarpaq tökülməsi ağacların qış soyuqlarına qarşı davamlılığını azaldır və ağacların inkişafını ləngidir.
Dolayı Zərər:
- Sitrus ağqanadlısı sürfələri və pupaları qidalanma zamanı şirin bir maddə ifraz edir. Bu maddə bitki səthini örtərək stomaların tıxanmasına və bitkinin fizioloji fəaliyyətlərinin qarşısının alınmasına yol açır. Bu maddə üzərində saprofit göbələklərin inkişafı nəticəsində yaranan fumajin (ballıca) yarpaqların üzərini örtür. Fumajin təbəqəsi bitkinin fotosintez etmə qabiliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Bu vəziyyət bitkinin inkişafını dayandırır, zoğların zəifləməsinə və meyvələrin keyfiyyətinin düşməninə səbəb olur. Sitrus ağqanadlısı tərəfindən intensiv şəkildə yoluxmuş ağaclar yeni zoğ verməkdə gecikmələr yaşayır.
Sitrus Ağqanadlısı İlə Mübarizə Üsulları
Sitrus ağqanadlısı ilə mübarizə zərərvericinin populyasiyasını azaltmaq və ağacların sağlamlığını qorumaq üçün müxtəlif üsulların birgə istifadəsini tələb edir. Mübarizə üsulları aqrotexniki, bioloji və kimyəvi tətbiqləri əhatə edir.
Aqrotexniki Mübarizə
- Mübarizə üçün ilk addım təmiz və sağlam tinglərin istifadəsidir.
- Müntəzəm olaraq ağacların artıq inkişaf etmiş zoğları budanaraq hava sirkulyasiyası artırılmalıdır.
- Həddindən artıq azotlu gübrə istifadəsindən qaçınılmalı, balanslaşdırılmış gübrələmə aparılaraq bitkinin inkişafı tənzimlənməlidir.
- Ağaclar arasındakı məsafə yaxşı tənzimlənməlidir.
Bioloji Mübarizə
- Sitrus ağqanadlısı ilə mübarizədə Serangium parcesetosum kimi yırtıcı həşəratlardan istifadə edilə bilər. Bağlarda təbii olaraq tapılan bu faydalı həşəratların qorunması bioloji mübarizənin davamlılığı üçün vacibdir.
Kimyəvi Mübarizə
- Yarpaq başına ən az 3 ədəd canlı ağqanadlı (yumurta, nimfa) aşkar edildikdə dərmanlama aparılmalıdır. İlk dərmanlama iyun ayının ilk yarısında, ikinci dərmanlama isə avqust ayının ikinci yarısından etibarən aparılmalıdır. Məhsul yığımından sonra fevral ayına qədər yay yağları ilə qış dərmanlaması aparıla bilər. Dərmanlama texnikasına uyğun şəkildə aparıldıqda tək tətbiq kifayətdir.
Kategoriler
Etiketler
Yorumlar