Tüm Yazılar
Anız Nədir?
Anız nədir? Anız, kənd təsərrüfatı istehsalının bir nəticəsi olaraq biçilmiş bitkilərin torpaqda qalan kök və saplarına verilən addır. Kənd təsərrüfatı təcrübələrində anızların yandırılması geniş yayılmış olsa da, elmi olaraq anız yandırmağın zərərli olduğu qəbul edilir.
Anızın yandırılmasının əsas səbəbləri arasında bitkilərin kök və saplarının Karbon/Azot nisbətinin digər orqanik maddələrə görə yüksək olması yer alır. Bu vəziyyət, anızın təbiətdə daha yavaş parçalanmasına və mədəni bitkilərə zərər verə biləcək zərərli canlılar üçün sığınacaq və qida mənbəyi olmasına səbəb olur. Anız yandırmağın əsas zərərləri isə, yandırma zamanı torpaqdakı fotosintez, parçalanma kimi vacib prosesləri həyata keçirən faydalı canlıların ölməsi və bu səbəbdən torpaq məhsuldarlığının düşməsidir.
Anızın Faydaları
- Anız örtüyü, tarla səthini yağışın təsirindən qoruyaraq kapilyar boşluqların tutulmasının qarşısını alır və torpaq səthinin sürüşkənləşməsinə mane olur.
- Anız örtüyü, torpaq səthi ilə özü arasında yüksək rütubətli bir mühit yaradaraq su itkisini azaldır və buxarlanma yolu ilə su itkisinin qarşısını alır.
- Anız örtüyü, yağış sularının torpaq səthində sürətlə axmasının qarşısını alır, yağıntıların torpağa daha yaxşı hopmasını təmin edir və səth axını ilə su eroziyasına mane olur.
- Anız örtüyü, küləyin torpaq hissəciklərini hərəkət etdirməsinin qarşısını alır və ya sürətini kəsərək külək eroziyasına mane olur.
Anız Yandırmağın Zərərləri
Anız, torpaq içində qalan bitki kökləri, nadasa qoyulmadan əkilən tarla, qarğıdalı sapları, biçilməmiş tarla sapları, tarla kənarlarındakı otlar və biçilən məhsulun tarlada qalan sapları kimi ünsürləri əhatə edir.
Taxıl biçinindən sonra torpaq hazırlığını sürətləndirmək, torpaq becərilməsini asanlaşdırmaq, xəstəlik və zərərvericilərlə mübarizə aparmaq, alaq otlarına nəzarəti təmin etmək, bitki qalıqlarını iqtisadi cəhətdən aradan qaldırmaq məqsədilə anız yandırılması, qadağan olmasına baxmayaraq tez-tez rast gəlinən bir təcrübədir.
Anız yandırmağın nəticələri arasında meşə yanğınları, telefon və enerji ötürücü xətlərinin zərər görməsi, duman yaranaraq müxtəlif yol qəzalarına səbəb olması, yanğının sıçradığı tarlalara zərər verməsi, yaxın kəndlərdəki heyvan sığınacaqları və yaşayış məntəqələrinin yanması kimi bir sıra risklər mövcuddur. Anız yandırma hadisələri ildə milyardlarla lirəlik maddi ziyana yol açır.
Anız yandırmağın zərərləri yalnız bunlarla məhdudlaşmır. Anız yandırmağın bir neçə mənfi təsiri bunlardır:
- Anız yanğınları, torpaq içindəki faydalı canlıların və orqanik maddələrin yanaraq yox olmasına səbəb olaraq torpaq məhsuldarlığını azaldır.
- Anız yandırılan torpaqda bitkilər üçün faydalı qida maddələri azalır, bu da zaman keçdikcə torpağın məhsuldarlığının düşməsinə səbəb olur.
- Anız yandırma, su və külək eroziyasını artıraraq torpaq üzərindəki dəyərli qatların itirilməsinə yol açır.
- Anız yandırmağın təbii balansı pozaraq zərərli həşəratların və xəstəliklərin çoxalmasına səbəb olduğu məlumdur.
- Anız yanğınlarının qarşısını almaq üçün kombaynla taxıl biçininin torpaq səthinə yaxın edilməsi vacibdir. Beləliklə, qalan sap miqdarı azalır, çürümə və parçalanma prosesləri sürətlənir. Taxıl biçinindən sonra kombaynın arxasında qoyduğu sap və saman tayaları preslənə bilər və heyvan yemi və ya altlıq kimi istifadə edilə bilər və ya sənaye məqsədləri üçün dəyərləndirilə bilər. Namlu adlanan bu sap və saman tarladan uzaqlaşdırıldıqdan sonra geridə qalan anız, sap doğrayan maşınlarla parçalanaraq torpağa qarışdırılmalıdır. Bu şəkildə edilən torpaq becərilməsi anızın torpağa qarışmasını təmin edir və anız yandırmağın potensial zərərlərinin qarşısını alır. Torpaq becərilməyən əkinçilik üsullarından istifadə edərək toxumların birbaşa anıza əkilməsi də bir seçimdir.
- Ətraf Mühit Qanunu çərçivəsində, anız yandırma fəaliyyəti ilə məşğul olanlara inzibati pul cərimələri tətbiq edilir. Bundan əlavə, anız yandırma meşəlik ərazilərə, sulı-bataqlıq ərazilərə və ya yaşayış məntəqələrinə yaxın bölgələrdə həyata keçirildikdə bu cəza beş qat artırılır.
Kategoriler
Etiketler
