Tüm Yazılar
Korunqa Yetişdiriciliyi Necə Edilir?
Korunqa Nədir? Nə Üçün Yetişdirilir?
Korunqa (Onobrychis sativa), paxlalılar fəsiləsindən çoxillik bir yem bitkisi olub, xüsusilə quraq və səmərəsiz torpaqlarda yetişdirilə bilməsi ilə tanınır. İlk il istisna olmaqla, korunqa bitkisi 5-6 il ərzində eyni tarladan ot məhsuldarlığı təmin edir.
Nə Üçün Yetişdirilir?
- Yem Bitkisi: Korunqa, zülalla zəngin və yem keyfiyyəti yüksək olan bir bitkidir. Tərkibindəki kalsium, fosfor və digər mineral maddələr sayəsində heyvanların inkişafını və məhsuldarlığını artırır.
- Torpaq Yaxşılaşdırıcı: Köklərində nodozitlər yaradaraq torpağa azot bağlama qabiliyyəti sayəsində torpağın məhsuldarlığını artırır.
- Bal Bitkisi: Bol çiçək açdığı üçün arılar üçün mükəmməl bir bal mənbəyidir.
- Eroziya Nəzarəti: Dərin kök quruluşu sayəsində eroziyaya qarşı torpaqları qoruyur və sabitləşdirir.
Necə İstifadə Edilir?
- Təzə və Quru Ot: Korunqa təzə və ya quru ot kimi heyvanlara yedizdirilə bilər. Xüsusilə südverən inəklərə hər gün bir miqdar verildikdə həzm sistemi xəstəliklərinə demək olar ki, rast gəlinmir.
- Silaj Hazırlanması: Korunqa silaj edilərək də heyvanlara yem kimi istifadə edilə bilər.
- Otlatma: Otlatmaya davamlı olduğu üçün yaxşı bir otlaq bitkisi kimi istifadə olunur.
- Bal İstehsalı: Arılar üçün balverən bitki kimi qiymətləndirilir, bu da arıçılıq fəaliyyətlərini dəstəkləyir.
Korunqa Yetişdiriciliyində İqlim və Torpaq Quruluşu
Korunqa (Onobrychis sativa) bitkisi hər iqlimdə yetişə bilən, quraqlığa və soyuğa olduqca davamlı bir bitkidir. Yalnız əkildiyi ilk il şitil dövründə soyuqlara qarşı həssasdır. Qış şaxtalarına qarşı davamlılığı yaşlaşdıqca artır. Bu xüsusiyyəti sayəsində ölkəmizdə xüsusilə İç Anadolu Bölgəsində illik 300 mm yağıntı şəraitində belə yetişə bilir. Həddindən artıq yağıntı alan və ya çox tez-tez suvarılan yerlərdə isə kök və kök boğazı çürüməsi xəstəliklərinə yoluxa bilər. Bundan əlavə, çiçəkləmə dövründə bol və davamlı yağışlar səbəbindən bitki toxum yaratmaya bilər. Korunqa bu adaptasiya qabiliyyəti ilə geniş bir diapazonda iqlim şəraitinə uyğunlaşa bilir.
Torpaq tələbi baxımından çox seçici olmayan korunqa bitkisi qida maddələri baxımından kasıb, quraq və əhəngli quruluşdakı torpaqlarda rahatlıqla yetişə bilər. Lakin ən yaxşı inkişafını dərin quruluşlu, keçirici, boş, əhəngli və gilli-qumlu torpaqlarda göstərir. Korunqa duzluluğa davamlı olsa da, turşulu və su saxlayan torpaqlarda yaxşı inkişaf göstərə bilməz. Torpaqdakı kalsium (Ca) miqdarı artdıqca korunqanın məhsuldarlığına da müsbət təsir göstərir. Korunqa bitkisi, xüsusilə quraq və əhəngli torpaqlarda yetişə bilmə qabiliyyəti ilə səmərəli olmayan əraziləri qiymətləndirərək kənd təsərrüfatı istehsalına töhfə verir. Bu səbəbdən quraq və daşlıq sahələrdə korunqa əkilməsi bu növ ərazilərin səmərəli istifadəsinə imkan yaradır. Eyni zamanda torpaq quruluşunu yaxşılaşdırıcı təsiri ilə də tanınır. Torpaqda azot miqdarını artıraraq bitki qida maddələri baxımından zənginləşməsini təmin edir.
Korunqa Yetişdiriciliyində Torpaq Hazırlığı və Əkin
Korunqa Yetişdiriciliyində Suvarma
Korunqa bitkisi quraq və yarımquraq bölgələrdə yetişdirilə bilən, su ehtiyacı az olan bir yem bitkisidir. Əkindən sonrakı cücərmə, çıxış və şitil dövründə torpağın nəmini qorumaq üçün tez-tez, lakin az miqdarda suvarma aparılması vacibdir. Səthi suvarma və yağışyağdırma suvarma üsullarından istifadə edilə bilər; yağışyağdırma suvarma suyun bərabər paylanmasını təmin edir. Bitkinin böyümə dövründə müntəzəm suvarma məhsuldarlığı və ot keyfiyyətini artırır. Çiçəkləmənin başında aparılan suvarma ikinci biçini təşviq edir və illik məhsuldarlığı artırır. Suvarma imkanları ilə korunqanın məhsuldarlığı %50-100 nisbətində arta bilər.
Korunqa Yetişdiriciliyində Gübrələmə
Korunqa yetişdiriciliyində gübrələmə bitkinin sağlam inkişafı və yüksək məhsuldarlıq əldə edilməsi üçün vacibdir. Korunqa torpağa azot bağlayan bir bitki olduğu üçün adətən əkin zamanı bir dəfəlik gübrələmə aparılır. Əkin öncəsi dekara 10 kq azotlu gübrə (26-lıq) tətbiq edilməlidir. Əkin zamanı isə dekara 15-20 kq DAP və ya TSP gübrəsi verilməsi tövsiyə olunur. Korunqanın əhəngli torpaqlarda daha yaxşı inkişaf etdiyi nəzərə alınaraq, torpağın əhəng miqdarı artdıqca məhsuldarlığın da yüksələcəyi unudulmamalıdır. İlk əkindən sonra adətən əlavə gübrələmə tələb etmir, çünki korunqa bitkisi öz azot ehtiyacını qarşılaya bilən bir quruluşa malikdir.
Korunqa Məhsul Yığımı
Korunqa bitkisi həm toxum həm də quru ot əldə etmək məqsədilə yetişdirilir və məhsul yığımı vaxtı böyük əhəmiyyət kəsb edir. Toxum əldə etmək üçün ideal məhsul yığımı vaxtı paxlalar qəhvəyi rəngə dönüb ilk toxumların tökülməyə başladığı dövrdür; bu prosesdə yığım gecikdirilərsə toxum itkisi və məhsuldarlıq azalmaları görülə bilər. Quru ot yığımı isə çiçəkləmənin başında aparılmalıdır, bu dövrdə bitki təxminən %10 nisbətində çiçəkləmiş olur. Biçim çəmənbiçən maşınlarla aparılır və biçim hündürlüyü 3-4 sm olmalıdır. Biçilmiş otlar akrobat dırmıqla val (namlu) edilərək qurudulur və balyalanır. Qurutma prosesi düzgün rütubət dərəcəsində aparılmalı, saxlama müddətində qida itkisinin qarşısını almaq üçün diqqətli olunmalıdır. Yığılan və emal edilən korunqa otları müntəzəm və təhlükəsiz bir anbarda saxlanılmalıdır; anbar gigiyenası və yanğın təhlükəsizliyi kimi məsələlər də nəzərə alınmalıdır.
Kategoriler
Etiketler
