Tüm Yazılar
Qarpız Yetişdiriciliyi Necə Edilir?
Qarpız, Cucurbitaceae fəsiləsinə aid birillik bitki kimi tanınır. Gövdə qolları adətən 3-4 metr uzunluğa qədər çata bilər. Quraq kənd təsərrüfatı şəraitində köklər adətən dərinliyə doğru uzanarkən, suvarılan kənd təsərrüfatı sahələrində kök sistemi daha çox 40-50 sm dərinlikdə cəmləşir. Meyvələri böyük, top şəklində və içi şirin və suludur. Qarpız əkinçiliyi dünya miqyasında və xüsusilə ölkəmizdə kifayət qədər geniş şəkildə həyata keçirilir. Dünya qarpız istehsalının təxminən %20-ni Türkiyə reallaşdırır.
Qarpızın İqlim Tələbi
Bu bitki isti və mülayim iqlimlərə üstünlük verir. Qarpız bitkisi temperatur tələbatı olan bir bitkidir. İnkişaf və meyvə formalaşması üçün ən azı 25-30°C temperatur tələb edir. Aşağı temperaturlarda inkişaf dayanır. Həddindən artıq soyuq hava şəraiti bitkiyə mənfi təsir göstərə bilər, hətta donmalara səbəb ola bilər.
Günəş işığı bitkinin inkişafı və meyvə verməsi üçün kritikdir. Gündə ən azı 6-8 saat günəş işığına məruz kalması vacibdir. Bol miqdarda günəş işığı bitkinin sağlam böyüməsi, çiçəkləməsi və meyvə verməsi üçün zəruridir.
Qarpız Harada Yetişir?
Qarpız isti iqlimlərdə yetişən bir meyvə olduğu üçün adətən subtropik və tropik bölgələrdə yetişdirilir. Türkiyədə qarpız yetişdiriciliyi geniş bir coğrafi əraziyə yayılmışdır. Xüsusilə; Ege, Aralıq dənizi, Mərmərə və Cənub-şərqi Anadolu bölgələri qarpız istehsalı üçün mühüm bölgələrdir. Bu bölgələrdə kənd təsərrüfatı istehsalının bir hissəsi olaraq geniş sahələrdə qarpız yetişdiriciliyi həyata keçirilir.
Qarpızın Torpaq Tələbləri Nələrdir?
Qarpız bitkisi adətən məhsuldar, yaxşı drenajlı, yüngül və gilli-qumlu torpaqlarda ən yaxşı şəkildə yetişir. Yaxşı drenaj xüsusiyyəti olan torpaqlar köklərin çürüməsinin qarşısını alır və bitkinin sağlam şəkildə böyüməsinə kömək edir. Qarpız hava keçirə bilən torpaqlarda daha yaxşı inkişaf edir. Yumşaq və havalanan torpaqlar köklərin rahatca böyüməsinə və torpağın havalandırılmasına kömək edir.
Qarpız Əkini və ya Dikilməsi Necə Edilir?
Qarpız əkini üçün müəyyən edilmiş ərazidə ilk növbədə sıra araları 2 metr olacaq şəkildə şırım kotanı köməyi ilə şırımlar çəkilir. Bu şırımların kənarlarına, tək tərəfli olaraq və sıra üzərində müəyyən bir məsafədə yuvalara əkin edilir. Hər bir yuvaya 2-3 ədəd toxum qoyulub, toxumlar 4-5 sm dərinliyə əkildikdən sonra torpaqla örtülür. Adətən əkin prosesi yazın ortalarında həyata keçirilir. Şitillər çıxdıqdan sonra yuvalarda bitkilər seyrəldilir.
Alternativ olaraq, qarpız yetişdiriciliyində şitildən istifadə etməklə daha erkən məhsul əldə edilə bilər. Bu üsulda cücərtmə qablarından istifadə olunur. Şitil yetişdirmə prosesində şitillərin qulluğu və suvarılması müntəzəm olaraq aparılır və adətən şitillər 30-45 gün ərzində əkilməyə hazır hala gəlir. Əkilməyə hazır hala gələn şitillər əvvəlcədən kultivatorla şumlanmış və şırım kotanı ilə açılmış tarlaya müəyyən aralıqlarla əkilir. Əkindən sonra şitillərin can suyu alması üçün suvarma aparılır.
Qarpız Yetişdiriciliyində Suvarma Necə Edilir?, Qarpız Neçə Gündən Bir Suvarılır?
Ölkəmizdə adətən qarpız yetişdiriciliyi susuz aparılır. Lakin bitki köklərinin rütubət balansının qorunması, yüksək və keyfiyyətli məhsuldarlıq əldə etmək üçün qarpız yetişdiriciliyində suvarma vacibdir. Şitillər tarlaya yerləşdirildikdən sonra düzgün miqdarda can suyu verilməsi, bitkilərin uzun müddət suvarmaya ehtiyac duymadan güclü inkişaf göstərməsini təmin edir. Lakin şitillərin erkən dövrdə həddindən artıq suvarılması inkişaf prosesinə mənfi təsir göstərə bilər. Meyvə formalaşana qədər suyun minimum səviyyədə saxlanılması vacibdir. Meyvə böyüklüyü 5-6 sm olduqda müntəzəm suvarmaya keçilməlidir. Bu mərhələdən etibarən adətən iki həftədən bir suvarma aparılması tövsiyə olunur. Bu üsullar bitkinin ehtiyacı olan suyu təmin edərək məhsuldar bir böyümə və keyfiyyətli məhsul yığımı əldə edilməsinə kömək edir.
Qarpız Yetişdiriciliyində Gübrələmə Necə Aparılmalıdır?
Gübrələmə adətən üzvi və kimyəvi gübrələrin istifadəsi ilə həyata keçirilir. Üzvi gübrələr arasında peyin, kompost və təbii üzvi maddələrə üstünlük verilir. Kimyəvi gübrələr isə adətən azot, fosfor və kalium tərkibli NPK gübrələri şəklində istifadə olunur. Bu gübrələr bitkinin inkişafını dəstəkləyir, kök inkişafını artırır və meyvə formalaşmasını stimullaşdırır. Bu bitki gübrələməyə adətən şitillər əkilərkən və ya bitkinin inkişaf dövrlərində ehtiyac duyur. Şitillərin əkilməsi və ya ilk inkişaf mərhələlərində azot tərkibli gübrələr tətbiq edilə bilər. Meyvə formalaşmasında isə fosfor və kalium tərkibli gübrələrdən istifadə edilərək bitkinin meyvə məhsuldarlığını artırmaq məqsəd qoyulur. Gübrələmənin vaxtı bitkinin inkişaf mərhələsinə və torpaq şəraitinə görə dəyişə bilər.
Qarpız Nə Zaman Yığılır?
qarpız yetişdiriciliyində görülən xəstəliklər haqqında ətraflı məlumat almaq üçün, https://esular.com/karpuzda-fungal-hastaliklar yazımıza nəzər sala bilərsiniz.
Kategoriler
Etiketler
