Qoz, Qozkimilər fəsiləsindəndir. Latın dilində adı isə Juglands Regia-dır. 0-30 metr hündürlükdəki ağaclarda yetişən bir meyvədir. May ayında çiçəkləməyə başlayır, İyun İyul ayı kimi isə yetişir. Sərt qabıqlı quruluşa malikdir. Qabığın daxili hissəsində Omeqa 3 yağ turşuları ilə zəngin meyvəsi yerləşir. Qida dəyəri yüksək olan bir meyvədir.
Balkanlardan Himalaylara qədər uzanan geniş ərazilərdə, xüsusilə dağ meşələri və su kanallarında yetişir. Ölkənizdə isə demək olar ki, hər bölgəsində qoz yetişdirmək mümkün olmaqla yanaşı, ən çox Ege, Cənub-şərqi Anadolu və Qara dəniz bölgələrində geniş şəkildə yetişdirilir.
Qozun Suvarılması
Qozun suvarılması məhsuldarlığın artırılması üçün vacib bir faktordur. Düzgün nisbətdə aparılan suvarma məhsuldarlığa ciddi töhfə verir.
Türkiyə qoz istehsalının vətəni olmasına baxmayaraq, hələlik istehsal miqdarı istənilən səviyyəyə çatmayıb. 2000-ci ildə 3,5 milyon olan meyvə verən qoz ağacı sayı, bu gün 9 milyona yaxınlaşmış vəziyyətdədir. Bu rəqəm hər il artmağa davam edir. Bu gün miqdarı 200 min tonu keçən istehsal üçün hər sene daha çox sahə qoz əkinçiliyinə ayrılır, yenə də istehsal artımı istehlakı qarşılamağa kifayət etmir. Bu da qoz yetişdiriciliyinə olan marağın heç vaxt azalmaması deməkdir.
Türkiyə bazarında xüsusilə qabığı nazik, açıq rəngli və iri tipli chandler növü qoza olan tələbat olduqca çoxdur. Ən vacib meyar isə məhsuldarlığı mümkün qədər yüksək saxlamaqdır. Bunun üçün də suvarma böyük əhəmiyyət kəsb edir. Xüsusilə müasir qoz bağlarında suvarma məsələsi olmazsa olmazlardan birini təşkil edir.
Qozun suvarılmasında ən vacib fəsil yazdır deyə bilərik. Xüsusilə meyvələrin daxili inkişafının başladığı və dolma dövrü olan yaz aylarında suvarmanın düzgün şəkildə aparılması olduqca vacibdir. Bu dövrdə baş verməsi ehtimal olunan susuzluq halı əvvəlcə meyvələrin inkişafını dayandırır, daha sonra isə meyvələrin içinin dolmasını yavaşladaraq məhsuldarlığa və keyfiyyətə ciddi şəkildə təsir edir. Ayrıca torpaq nəmi də bu baxımdan olduqca vacibdir. Meyvə inkişaf dövründə kifayət qədər nəm olmamasından qaynaqlanan meyvə daxili büzüşməsi, qaralması və meyvə daxilində ləkələnmə kimi problemlər ortaya çıxır.
Qozda Damla Suvarmanın Üstünlükləri
Qoz məhsuldarlığı üçün suvarma çox vacib bir mərhələdir. Suvarmanın düzgün şəkildə aparılması da bir o qədər əhəmiyyətlidir. Məhsul verən bir qoz tarlasında, mövsümün yağıntı vəziyyətinə görə dəyişməklə birlikdə, 1200-1350 mm arasında dəyişir. Suvarma dövrü isə yaz ayları ilə başlayıb, məhsul yığımının sonuna qədər davam edir. Suvarma forması şırım suvarma, yağışyağdırma suvarma və damla suvarma olaraq dəyişə bilsə də; qoz məhsuldarlığı üçün ən yaxşı həlli damla suvarma sistemi təklif edir.
Bitkinin ehtiyac duyduğu suyun birbaşa kök bölgəsinə verilməsini təmin edən damla suvarma sistemi, düzgün zamanda və lazımi miqdarda suvarma aparılmasına imkan verir. Ən böyük üstünlüklərdən biri, minimum itki ilə bərabər (uniformalı) suvarmaya imkan verməsidir. Digəri isə suvarma ilə yanaşı qozda gübrələməyə də imkan yaratmasıdır.
Yorumlar