Blog | S.S.S | Bizi Takip Edin |

Kabak Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır?

kabak-yetistiriciligi-nasil-yapilir

Kabak Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır

Kabak yetiştiriciliği, yetişme mevsimleri ve işleme yöntemlerine bağlı olarak diğer sebzelerden önemli ölçüde farklılık gösteren bir yazlık sebzedir. Kabak, Cucurbitaceae ailesine ait olan Cucurbita cinsi içinde yer alan tek yıllık bir sebzedir. Türkiye’de yazlık kabak üretimi, son yıllarda örtü altında gerçekleştirilen yetiştiricilik sayesinde kış aylarını da kapsayacak şekilde yıl boyunca devam etmektedir. Yıllık toplam yazlık kabak üretimimiz, genellikle 300-400 bin ton civarındadır. Yazlık kabaklar farklı yemek türlerinde kullanılırken, kışlık kabaklar genellikle kış aylarında tatlı, dolma ve böreklerde kullanılmak üzere değerlendirilir. Ayrıca, bu üretim miktarının dışında, kabak çekirdeği üretimi de büyük ölçüde gerçekleşmektedir. Kabak çekirdekleri, çerez olarak yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bu sebze, sadece insan beslenmesinde değil, aynı zamanda meyveleri ve çekirdekleri hayvan yemi olarak da kullanılan çok yönlü bir üründür.

Kabaklar ülkemizde, yazlık, kışlık ve süs kabakları olarak sınıflandırılmaktadır. Yazlık kabaklar arasında Sakız, Girit, Su ve Asma kabağı bulunmaktadır. Kışlık kabaklar ise Bal, Kestane ve diğer büyük kabak türlerini içermektedir. 

Kabağın Özellikleri

Kök: Kabak, tek yıllık bir sebze bitkisidir. Genç dönemde, kazık kökü ve etrafında 4-6 adet arasında değişen yüzeysel yan kökler gelişir. Zamanla, bu yan kökler hızla büyüyerek saçaklı bir görünüm alır. Toprak yapısı ve bitkinin büyüme durumuna bağlı olarak kökler, yanlara doğru 1-1,5 metre uzunluğa kadar büyüyebilir. Köklerin %60-70’i toprağın 30 cm derinliğinde bulunur.

Gövde: Sakız ve Girit kabak çeşitlerinde gövde dik ve yarı yatık bir şekilde büyür. Bitki, 50-100 cm çapında toplu bir görünüme sahiptir. Gövde otsu olmasına rağmen sağlamdır. Kesiti köşelidir ve başlangıçta yeşil renkteyken zamanla açık yeşile hatta kahverengiye döner. Gövde üzerinde sert dikenler, tüyler bulunur. Yazlık kabaklarda ana gövdenin kolsuz, kısa olması tercih edilir.

Yaprak: Yapraklar, uzun saplarıyla gövdeye bağlıdır. Yaprak saplarının üst kısmı boyunca çizgili, oluklu, dikenli ve tüylüdür. Yaprak sapının ortasında belirgin bir oluk bulunmaktadır. Yaprak sapı içi boş ve yuvarlaktır. Yapraklar genellikle büyük, oval, beşgen veya kalp şeklindedir. Yapraklar parçalı ve dikenli olabilir.

kabak-yetistiriciligi-toprak-hazirligi

Çiçek: Kabak çiçekleri, ana gövde üzerindeki yaprak koltuklarında ortaya çıkar. Çiçekler tek evciklidir, yani erkek ve dişi çiçekler aynı bitki üzerinde bulunsa da farklı yerlerde gelişirler. Erkek çiçeklerin sapları, dişi çiçeklere kıyasla daha uzun ve incedir. Çiçekler, yaprak koltuklarından tek veya bir arada 3-4 tanesi şeklinde gelişir. Çiçeklerin çanak ve taç yaprakları dip kısımda birleşiktir, uç kısımları ise beş parçalı ve sivridir. Çanak yapraklar genellikle yeşil, taç yapraklar ise açık sarıdan koyu sarıya kadar değişen renklerde olabilir.

Meyve: Kabak meyveleri, çeşitler arasında önemli farklılıklar gösterir; şekil, büyüklük, dilimleme ve et özellikleri bakımından çeşitlilik gösterirler. Yazlık uzun çeşitlerden olan Sakız ve Girit kabaklarında, sebze olarak değerlendirildiğinde hasat devrelerinde 10-25 cm uzunluğunda ve 3-10 cm çapında meyveler bulunmaktadır.

Tohum ve Çimlenme Özellikleri: Kabak tohumları, farklı karakterlere sahip olabilir; beyaz, süt beyaz, gri beyaz, sarı beyaz, kahverengi, kırmızı-kahverengi ve kurşuni, esmer tonlarında olabilir. Kabak tohumları genellikle %98 oranında temiz olup, çimlenme oranı yaklaşık %90 civarında olmalıdır. Bu tohumlar, normal depolama koşullarında çimlenme özelliğini 5-10 yıla kadar sürdürebilirler. Çimlenme, 10°C’nin üzerinde başlar ve optimum çimlenme sıcaklığı genellikle 20-25°C arasındadır. Kabak tohumları, genellikle 4-8 gün içinde çimlenirler ve bu süreç karanlık ortamlarda gerçekleşmelidir.

kabak-yetistiriciligi-nasil-yapilir

Kabak Yetiştiriciliği İklim ve Toprak İsteği

Kabak bitkisi, büyüme aşamalarında ılıman çevre koşullarını tercih eder ve verime yönelme dönemlerinde sıcak iklim bitkileri arasında yer alır. Zorlu iklim koşullarını sevmez ve soğuk hava şartlarına karşı duyarlıdır. Aşırı sıcakları da tolere etmez. İlkbahar ile sonbahar arasındaki dönemlerde uygun şartlarda sağlıklı bir şekilde gelişir. Ancak, sıcak dönemlerde düzenli sulama gerektirir. Sıcaklık değişimleri, bitkinin büyümesini ve gelişmesini olumsuz etkileyebilir. 24°C’nin üzerindeki sıcaklıklarda en iyi performansını sergiler. Açık tarla yetiştiriciliğinde tohum ekimi için son donların geçmesi ve toprak sıcaklığının 10°C’yi aşması beklenmelidir. Kabak, ışığı seven bir bitki olup gölgeli alanlarda yetişmez. Gölgeli bölgelerde bitki zayıf bir yapıya sahip olabilir ve ayrıca dişi çiçek oluşturma ile meyve bağlama oranı azalabilir. Kabakların yazlık çeşitlerinde vejetasyon süresi genellikle 100-130 gündür. Uzun süreli kuraklık ve aşırı nem, mantar hastalıklarının yayılmasına neden olabilir. Bu nedenle yetiştirme dönemleri ve konumu dikkatlice seçilmelidir.

Kabak bitkisi, toprak konusunda çok seçici olmasa da ağır ve kumlu topraklardan pek hoşlanmaz. En iyi verim ve tohum alımı için derin, iyi drenajlı, suyu iyi tutabilen, organik ve mineral maddelerle zenginleştirilmiş tınlı topraklar tercih edilir. Kumlu topraklarda erken olgunlaşma sağlanabilir. Toprak pH seviyesi 6-7 arasında olmalıdır.

kabak-yetistiriciligi-iklim-ve-toprak-istegi

Kabak Yetiştiriciliği Toprak Hazırlığı

Üretim zamanı ve iklim koşulları göz önüne alınarak toprak işleme gerçekleştirilir. Ekim ve dikim öncesinde toprak bir veya iki kez işlenir, tırmık kullanılarak arazi düzleştirilir. Toprak sıcaklığı 10-12°C’ye ulaştığında ekim ve dikim işlemleri gerçekleştirilir.

Kabak yetiştiriciliği ekimi

Erken dönemde kabak yetiştiriciliği, ekseriyetle (Sakız, Girit) yazlık kabak çeşitleriyle gerçekleşir. Bu, fidelerin esas yetiştirilme yerlerine dikilmesi şeklinde, açık tarla koşullarında veya örtü altında yapılır. Plastik torba ve saksılara önceden hazırlanmış harç malzemesi doldurulur. Her saksı yada torbaya 2-3 adet tohum ekilir. Çimlendikten sonra en iyi gelişen fideler seçilip diğerleri atılır. Genç fideler, 4-5 yapraklı oldukları dönemde esas yetiştirme yerlerine dikilir. Toplu halde büyüyen ve kol atmayan kabak 60-80 cm sıra aralığı ve 50-60 cm sıra üzeri mesafelerle ocaklara dikilir.Tohumların doğrudan toprak içine ekildiği yöntemde, yazlık kabak ekimi için toprak sıcaklığı 10-12 °C’ye ulaştığında ekim işlemi gerçekleştirilir. Yazlık kabak çeşitleri, her biri 2-4 tohum içeren ocaklarda, 60-80 cm aralıklı sıralar ve 50-60 cm aralıklı sıra üstü mesafelerle ekilir.

Kabak hangi ayda ekilir?

Kabak özellikle ılıman bölgelerde nisan-mayıs ayları arasında ekilmelidir. Soğuk bölgelerde ise nisan sonu ile mayıs sonu arasında ekim yapmak daha uygun olacaktır. Toprak sıcaklığının 12-13 derece ve üzerine çıktığı, 18 dereceye kadar olan dönemler en ideal ekim zamanını oluşturur. Aşırı sıcak ve soğuk hava koşullarında sağlıklı bir bitki gelişimi elde etmek zordur; bu nedenle 10 derecenin altındaki sıcaklıklarda ekimden kaçınılmalıdır.

Kabak yetiştiriciliği dikimi​

Kabak tohumları, toprak özelliklerine ve nem durumuna bağlı olarak 3-5 cm derinliğe ekilmelidir. Ekimden 4-8 gün sonra çimlenme gerçekleşir ve bitkiler toprak yüzeyine ulaşır. Bitkiler büyümeye başladığında, özellikle dallanan çeşitlerde, ilk sürgün 5-6 yapraklı aşamaya ulaştığında sürgün ucu kesilerek dallanma teşvik edilir. Toprak çapalamasına özen gösterilir.

Kabak Yetiştiriciliğinde Sulama

Kabak meyveleri hızla büyüdüğü için sulamanın sık aralıklarla ve ideal olarak 3-4 gün arayla gerçekleştirilmesi gerekir. Bitkinin büyümesi ve verim açısından sulama oldukça önemlidir. Kabaklarda susuzluk belirtileri, yaprakların anormal bir şekilde kıvrılması ve aşağı doğru sarkmasıyla özellikle sabah ve akşam saatlerinde fark edilebilir. Bu belirtiler görülmeden önce, düzenli sulama yapılmalıdır. Kabakları sularken, yaprakların kesinlikle ıslanmamasına özen göstermek önemlidir. Bu amaçla, en etkili sulama yöntemi olarak damla sulama sistemi önerilmektedir. Damla sulamadan da maksimum verim almak için akıllı ve otomatik sulama sistemleri kullanmak elzem.

Kabak çok su ister mi?

Evet, kabak bitkisi genellikle sulama ihtiyacı yüksek olan bir bitkidir. Kabak meyveleri çok hızlı büyüdüğü için düzenli ve yeterli sulama önemlidir. Kabak bitkisi toprakta nemli bir ortamı sever, ancak su birikiminden hoşlanmaz, bu nedenle drenajın iyi olması önemlidir. Sık aralıklarla sulama, bitkinin gelişmesi ve verim bakımından önemlidir. Ayrıca, kabak için damla sulama gibi sulama yöntemleri tercih edilebilir, çünkü bu yöntemde yaprakların ıslanmaması sağlanır ve bitki üzerinde hastalık riski azalır.

Kabak Yetiştiriciliğinde Gübreleme

Kabak yetiştiriciliği, toprakta yeterli miktarda organik besin maddesini tercih eder. Dekar başına 4-6 ton arasında iyi yanmış çiftlik gübresi uygulanmalıdır. Kabak yetiştiriciliği, çeşitlere bağlı olarak dekara 8-12 kg azotlu gübre, 10-15 kg fosfor, 10-12 kg potasyum ve 4-8 kg kireç içeren gübrelerin kullanımını içerir. Çiftlik gübresi, ekim yada dikimden 1 ay önce uygulanmalıdır.

Kabak Yetiştiriciliği Yabancı Ot Mücadelesi

Yabancı otlarla mücadele büyük bir öneme sahiptir. Çapalama işlemleri, yabancı otların temizlenmesi, toprağın havalandırılması ve bitkilerin boğaz doldurması için kullanılır. Ayrıca, yabancı ot kontrolü için plastik malçlar da etkili bir yöntemdir. Kabak bitkilerinde sıkça görülen hastalıklar arasında külleme, mildiyö, kabak sarı mozaik virüsü (ZYMV), fusarium bulunmaktadır. Zararlılar arasında ise nematod, kırmızı örümcek, trips ve afidler önemlidir. Bu zararlılar ve hastalıklarla etkili bir mücadele için düzenli olarak önlem alınmalıdır. Ayrıca, dirençli çeşitlerin kullanımı da önerilir.

Kabak Yetiştiriciliği Hasat ve Depolama

Sakız ve Girit kabaklarında en uygun hasat büyüklüğü, çeşidin normal iriliğinin üçte birine denk gelen 10-25 cm uzunluğa ulaştığı zamandır. Turfanda kabak üretiminde meyveler genellikle küçük boyutta hasat edilir. Bu yöntemle ortalama meyve ağırlığı düşse de bitki başına meyve verimi artar. Yazlık kabak meyveleri hasat için uygun büyüklüğe ulaştığında, sabah ve akşam saatlerinde sapları bıçak veya makas kullanılarak kesilir. Hasat edilen yazlık kabaklar mümkün olan en kısa sürede pazara gönderilmelidir. Bu kabaklar, 4-8°C sıcaklık ve %80-90 nemde yaklaşık 20-30 gün boyunca muhafaza edilebilir.

1 dönümden ne kadar kabak çıkar?​

Yazlık kabak çeşitlerinin ekim yapıldığı bölgeye, yetiştirme yöntemine ve seçilen çeşidin özelliklerine bağlı olarak, her bir bitkiden 2-4 kg ürün elde edilebilir. Dekar başına ise 6-8 ton arasında yazlık kabak hasat edilebilir.

Kabak kaç günde meyve verir?​

Kabak bitkisi, çeşit ve yetiştirme koşullarına bağlı olarak meyve vermeye başlama süresi değişiklik gösterir. Kabak, ışığı seven bir bitkidir ve gölgeli alanlarda yetişmez. Gölge koşullarında bitki zayıf bir yapıya sahip olasılığı artar. Ek olarak dişi çiçek oluşturma ile meyve bağlama oranı azalabilir. Yazlık kabak çeşitlerinde vejetasyon süresi genellikle 100-130 gün arasındadır. 

Kabak Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır?

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön